Người trồng lúa với nghịch lý 'khỏe nhưng chưa giàu'

Drone phủ kín đồng ruộng

Từ chỗ phun thuốc thủ công, nay toàn bộ diện tích lúa của HTX Nông nghiệp Rạch Lọp (xã Hùng Hòa, tỉnh Vĩnh Long) đã được phun xịt bằng thiết bị bay không người lái (drone). Sự thay đổi này đánh dấu bước chuyển rõ nét trong tổ chức sản xuất khi cơ giới hóa đang dần thay thế phương thức canh tác truyền thống.

Ông Kim Minh Tuấn, Giám đốc HTX Nông nghiệp Rạch Lọp cho biết, HTX hiện có 519 thành viên với tổng diện tích khoảng 350ha lúa. Những năm qua, HTX đẩy mạnh cung cấp các dịch vụ như tín dụng nội bộ, bao tiêu lúa hàng hóa và cơ giới hóa sản xuất, từ làm đất, gieo sạ đến thu hoạch.

Trong đó, việc đưa thiết bị bay không người lái vào sản xuất từ năm 2022 được xem là bước tiến nổi bật. HTX đang có 3 drone để thực hiện dịch vụ cho bà con. Drone nhanh chóng được nông dân hưởng ứng nhờ hiệu quả rõ rệt. Nếu trước đây nông dân phải sử dụng khoảng 200kg giống/ha thì nay chỉ còn khoảng 80kg/ha, giảm đáng kể chi phí đầu vào. Lượng nước phục vụ phun thuốc cũng giảm từ khoảng 200 lít/ha xuống còn 20 - 30 lít/ha.

Không chỉ tiết kiệm vật tư, thời gian phun xịt cũng rút ngắn đáng kể từ 3 - 4 giờ xuống còn 10 - 15 phút/ha. Việc phun bằng máy bay giúp thuốc được phân tán đều, đúng liều lượng, nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu bệnh. Hiện nay, 100% diện tích của các thành viên HTX đã sử dụng drone trong phun xịt và khoảng 30% diện tích áp dụng trong gieo sạ.

Việc cơ giới hóa không chỉ giúp giảm sức lao động mà còn hạn chế rủi ro cho nông dân khi không phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật. Theo anh Thạch Biển, thành viên HTX tại ấp Trung Tiến, chi phí thuê drone để phun xịt khoảng 15.000 đồng/công, thấp hơn so với thuê nhân công phun tay khoảng 25.000 đồng/công.

“Làm lúa bây giờ khỏe hơn trước rất nhiều, gần như không còn phải làm tay, chỉ còn khâu dặm lúa”, anh Biển chia sẻ.

Cùng với cơ giới hóa, HTX Nông nghiệp Rạch Lọp còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất. Toàn bộ quy trình canh tác từ làm đất, xuống giống đến thu hoạch đều được quản lý bằng phần mềm, giúp minh bạch thông tin và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc.

Nghịch lý "khỏe nhưng chưa giàu"

Mặc dù ứng dụng đồng bộ cơ giới hóa vào sản xuất đã giúp giảm chi phí, giảm công lao động, tăng năng suất, tuy nhiên theo nông dân, chi phí đầu vào như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, xăng dầu... tăng cao đang là trở ngại lớn. Chi phí làm đất khoảng 120.000 đồng/công cho khâu xới, thêm khoảng 70.000 đồng/công cho trục trạc, kéo nước; chi phí thu hoạch bằng máy khoảng 250.000 đồng/công. Trong mỗi vụ, nông dân phải phun thuốc ít nhất 7 lần để phòng trừ sâu bệnh và cỏ dại.

Đáng chú ý, giá phân bón có thời điểm vượt 1 triệu đồng/bao khiến tổng chi phí sản xuất tăng mạnh, ước tính dao động khoảng 3 - 3,5 triệu đồng/công.

Với năng suất khoảng 700kg/công và giá lúa chỉ 5.600 - 5.700 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, nông dân chỉ còn lời vài trăm nghìn đồng mỗi công.

“Làm thì khỏe hơn nhưng thu nhập bây giờ chưa chắc khá hơn vì giá lúa thấp, đầu vào lại tăng cao. Trước đây có thể lời 30%, giờ chỉ còn khoảng 15%”, anh Biển nói.

Theo ông Kim Minh Tuấn, việc áp dụng cơ giới hóa và công nghệ giúp năng suất lúa tăng khoảng 2 - 3%. Với năng suất vụ đông xuân đạt 7 - 8 tấn/ha, giá lúa khoảng 6.000 đồng/kg, lợi nhuận có thể đạt từ 12 - 20 triệu đồng/ha. Tuy nhiên trong bối cảnh giá lúa biến động và chi phí đầu vào tăng cao, hiệu quả kinh tế vẫn chưa ổn định.

Thực tế tại HTX Rạch Lọp cho thấy cơ giới hóa là hướng đi tất yếu giúp nông dân giảm sức lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tuy vậy, để người trồng lúa có lợi nhuận bền vững, cần thêm các giải pháp đồng bộ để ổn định giá vật tư, nâng cao giá trị hạt lúa và tăng cường liên kết tiêu thụ.