Người phụ nữ lặng lẽ 'thổi hồn' vào gỗ

Điêu khắc là một trong những loại hình nghệ thuật đòi hỏi sức bền, sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Giữa nhịp sống hiện đại, vẫn có một người phụ nữ lặng lẽ gắn bó với tiếng búa, tiếng đục và những khúc gỗ thô ráp, từng ngày “thổi hồn” vào đó bằng niềm say mê của mình.

Chị Lê Thị Hà, sinh ra và lớn lên tại xã Gò Nổi (TP. Đà Nẵng), là một trong số ít phụ nữ theo đuổi nghề điêu khắc gỗ. Với đôi bàn tay nhỏ nhắn nhưng khéo léo, chị đã tạo nên hàng nghìn tác phẩm độc đáo. Từ những khối gỗ tưởng chừng vô tri, qua sự tỉ mỉ, tinh tế của người thợ, hình hài con người, linh vật hay những chi tiết của đời sống dần hiện lên sống động như mang theo câu chuyện riêng của chúng.

Từ mưu sinh đến tình yêu với nghề

Trong căn xưởng gỗ nhỏ nằm giữa vùng quê Gò Nổi, tiếng búa và tiếng đục vang lên đều đặn. Giữa không gian phủ đầy bụi gỗ và mùi nhựa cây, chị Hà vẫn chăm chú bên khúc gỗ lớn, tỉ mẩn gọt giũa từng chi tiết của bức tượng còn dang dở.

Đã hơn 15 năm gắn bó với nghề điêu khắc, công việc vốn được xem là nặng nhọc và ít phụ nữ lựa chọn, chị Hà vẫn kiên trì theo đuổi đam mê của mình. Gương mặt sạm nắng, đôi tay chai sần vì năm tháng lao động, nhưng ánh mắt của chị vẫn ánh lên niềm say mê mỗi khi cầm đục tạo hình cho tác phẩm.

Chị kể, chị từng vào TP. HCM học nghề làm tóc và trang điểm cô dâu. Công việc nhẹ nhàng tưởng chừng sẽ gắn bó lâu dài. Tuy nhiên, vì nhớ nhà và cuộc sống xa quê nhiều khó khăn, chị quyết định trở về quê. Một lần tình cờ ghé vào xưởng gỗ gần nhà, chị bị cuốn hút bởi những bức tượng điêu khắc tinh xảo. Sự tò mò ban đầu dần biến thành niềm yêu thích, rồi trở thành quyết định theo học nghề - một lựa chọn không hề dễ dàng với một người phụ nữ khi tuổi đời khá trẻ.

Những ngày đầu làm quen với búa và đục là quãng thời gian nhiều thử thách. Đôi tay mảnh mai của cô gái trẻ liên tục bị trầy xước, phồng rộp vì chưa quen với công việc nặng nhọc. Có lúc gỗ văng vào tay gây đau buốt, nhưng chị vẫn kiên trì.

“Nhiều người khuyên tôi nên bỏ vì nghề này quá nặng nhọc với phụ nữ. Nhưng tôi nghĩ nếu thật sự yêu thích thì không gì là không thể làm được. Ban đầu tôi chỉ đi làm để kiếm sống, nhưng càng làm càng thấy mình gắn bó với nghề”, chị Hà chia sẻ.

Trong xưởng gỗ nhỏ của mình, chị gần như đảm nhận tất cả các công đoạn từ chọn gỗ, định hình bố cục, cưa, đục, ráp mịn... cho đến hoàn thiện sản phẩm. Qua từng nhát đục tỉ mỉ, những khối gỗ thô dần hiện lên hình dáng của con người, linh vật hay cây cảnh với thần thái riêng.

Không chỉ làm nghề, chị Hà còn truyền dạy nghề cho những thanh niên trong vùng. Với nhiều người, xưởng gỗ của chị trở thành nơi học nghề để mưu sinh và nuôi dưỡng niềm yêu thích với điêu khắc.

Anh Nguyễn Văn Hùng, một học trò đã theo chị hơn 5 năm cho biết, ban đầu anh gần như không biết gì về nghề. Nhờ sự chỉ dạy kiên nhẫn của chị Hà, giờ đây anh đã có thể tự tay làm ra những sản phẩm và kiếm thu nhập ổn định. Theo anh Hùng, điều khiến anh gắn bó lâu dài không chỉ là công việc mà còn là cách chị Hà truyền cảm hứng cho học trò.

Những câu chuyện trong từng thớ gỗ

Nguồn cảm hứng trong các tác phẩm của chị Hà thường đến từ con người và thiên nhiên miền Trung - vùng đất nhiều nắng gió nơi chị sinh ra, lớn lên và gắn bó cả đời. Theo chị, mỗi khuôn mặt, mỗi cảnh vật đều chứa đựng một câu chuyện riêng. Với chị Hà, điêu khắc không chỉ là tạo hình mà còn là cách lưu giữ những lát cắt của đời sống.

“Có những lúc tôi ngồi rất lâu chỉ để nhìn khối gỗ, nghĩ xem nó phù hợp với hình dáng nào. Gỗ cũng giống như con người, có chỗ cứng, chỗ mềm, có vân đẹp và có khuyết điểm. Người thợ chỉ giúp nó thể hiện điều vốn đã có sẵn bên trong”, chị nói.

Khác với nghề mộc chủ yếu làm ra những vật dụng theo khuôn mẫu, điêu khắc gỗ đòi hỏi sự sáng tạo và cảm nhận tinh tế. Người thợ phải quan sát hình dáng tự nhiên của khối gỗ, từ vân gỗ, những đường cong hay khối u sẵn có để tìm ra bố cục phù hợp.

Theo chị Hà, mỗi khúc gỗ đều có đặc điểm riêng. Có khối phù hợp để tạc tượng Phật, có khối lại thích hợp để tạo hình linh vật hoặc chân dung con người. Chính vì vậy, mỗi tác phẩm điêu khắc đều là một sản phẩm độc bản. Không có hai tác phẩm nào hoàn toàn giống nhau, bởi hình dáng và vân gỗ tự nhiên luôn khác biệt.

Nghề điêu khắc không chỉ cần sức lực mà còn cần cảm xúc. Chỉ cần sai một chi tiết là có thể làm hỏng cả tác phẩm. Nhưng đôi khi chỉ một đường cong nhỏ cũng có thể khiến bức tượng trở nên sống động. Quan trọng nhất là phải "cảm" được gỗ, chị Hà chia sẻ.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều người lựa chọn những công việc nhẹ nhàng và phù hợp với xu hướng hơn, chị Lê Thị Hà vẫn kiên trì gắn bó với xưởng gỗ nhỏ của mình. Mỗi ngày, tiếng búa và tiếng đục vẫn vang lên đều đặn giữa phố phường, tiếp tục kể thêm những câu chuyện mới qua từng thớ gỗ.