Ngược dòng sông Hồng đắm trong mùa lễ hội ở Lào Cai

Bức tranh thiên nhiên diễm lệ đầu xuân

Kể từ thời khắc lịch sử khi 2 vùng đất Yên Bái và Lào Cai hòa làm một, tỉnh Lào Cai khoác lên mình một thế địa lý mới, trải dài từ những vùng đồi trung du cho đến tận đỉnh thiêng Hoàng Liên Sơn hùng vĩ. Sự sáp nhập ấy không chỉ mở rộng đường biên địa lý mà còn kiến tạo nên một không gian văn hóa mênh mông, biến nơi đây trở thành vùng đất đa sắc màu bậc nhất của miền Tây Bắc.

Mỗi độ sương giá lùi dần nhường chỗ cho những vạt nắng xuân ấm áp, nhiều xóm làng ở Lào Cai như bừng tỉnh sau một giấc ngủ đông dài. Những sắc màu mùa xuân bắt đầu nhuộm kín các bản làng, từ những nếp nhà ven bờ sông Hồng lên tận những đỉnh núi quanh năm mây mù bao phủ.

Bức tranh xuân ấy là sự pha trộn diệu kỳ của tạo hóa và bàn tay con người. Đó là sắc hồng phai của những rừng đào phai e ấp bung nở giữa sương mù Sa Pa; là màu trắng muốt tinh khôi của hoa mận, hoa lê dệt thành những tấm thảm khổng lồ trên cao nguyên Bắc Hà. Và không thể thiếu được sắc xanh ngút ngàn, xen lẫn ánh nước lóng lánh của những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ tại Mù Cang Chải.

Trong bức tranh thiên nhiên diễm lệ ấy, con người hiện lên như những điểm nhấn rực rỡ nhất. Những chàng trai, cô gái người Mông, người Dao, người Tày, người Hà Nhì xúng xính trong những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ sắc đỏ, xanh, vàng…, mang theo những âm thanh nô nức rộn rã kéo nhau đi trẩy hội.

Tiếng khèn dìu dặt gọi bạn tình vắt vẻo trên triền đá, tiếng sáo trúc réo rắt bên suối, tiếng chày giã bánh dày thì thụp vọng ra từ những nếp nhà vách đất. Tất cả hòa quyện lại, tấu lên một bản hòa ca chan chứa niềm khát khao, mong chờ một năm mới an vui, nhà nhà no ấm, cây trái tốt tươi, người người được bình an, khỏe mạnh.

Khi những nhịp đập rộn rã của núi rừng vẫy gọi, cũng là lúc mảnh đất miền biên viễn Lào Cai đón chào hàng vạn du khách trong và ngoài nước tìm về để du xuân, cầu lộc.

Hành trình hành hương văn hóa, tâm linh đặc sắc

Chọn cách ngược dòng sông Hồng, bước qua địa phận tỉnh Phú Thọ để tiến vào đất Lào Cai là du khách đang bước vào một hành trình hành hương văn hóa, tâm linh vô cùng đặc sắc. Trước khi chạm đến những trung tâm tín ngưỡng lớn, dọc hai bên bờ sông Hồng ngầu đỏ phù sa là hàng loạt các di tích lịch sử hàng trăm năm tuổi, những ngôi đình, đền, chùa, miếu… âm thầm ôm ấp và che chở cho đời sống tâm linh của cư dân bản địa.

Có thể kể đến đền Tuần Quán nằm yên bình tại phường Yên Bái, nơi thờ tự Mẫu Thượng Ngàn gắn với những giai thoại oai hùng thời chống giặc ngoại xâm. Ngược lên xã Trấn Yên, du khách có thể dừng chân vãn cảnh đền Hóa Cuông, hay cụm di tích Đình và đền Quy Mông thuộc xã Quy Mông.

Những mái đình cong vút, những gốc đa cổ thụ rêu phong in bóng xuống dòng sông Hồng không chỉ là nơi lưu giữ nét kiến trúc cổ kính mà còn là chứng nhân lịch sử, gắn liền với công cuộc khai sơn phá thạch, lập bản lập làng của tiền nhân.

Hành trình chiêm bái dọc sông Hồng sẽ đưa du khách đến với những điểm nhấn tâm linh nổi tiếng nhất của vùng đất này. Đầu tiên là đền Đông Cuông, tọa lạc uy nghi bên bờ sông, được mệnh danh là cội nguồn của tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn trong tâm thức người Việt. Lễ hội đền Đông Cuông mang đậm vẻ đẹp huyền bí, nguyên sơ với nghi lễ rước Mẫu qua sông độc đáo. Trong làn khói nhang trầm mặc, tiếng trống hội âm vang tưng bừng, hàng vạn người dân chắp tay thành kính chứng kiến các nghi thức linh thiêng, gửi gắm ước nguyện về một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.

Tiếp tục ngược dòng thác lũ, du khách sẽ đặt chân đến đền Bảo Hà, ngôi đền linh thiêng bậc nhất thờ Thần Vệ Quốc Hoàng Bảy. Nơi đây không chỉ là một di tích lịch sử ghi dấu chiến công hiển hách bảo vệ biên cương Tổ quốc mà còn là trung tâm thực hành tín ngưỡng Tứ phủ đặc sắc. Lễ hội đền Bảo Hà thu hút du khách bởi những giá chầu văn say đắm lòng người, nơi văn hóa tâm linh người Việt giao thoa hài hòa với tín ngưỡng bản địa của người Tày, người Dao.

Và cuối cùng, ngự trị nơi miền biên viễn là đền Thượng, nơi thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Lễ hội đền Thượng diễn ra hoành tráng rợp trời cờ hội, kiệu rước rực rỡ từ đền Mẫu lên đền Thượng, đan xen cùng những hội thi văn hóa, thể thao truyền thống, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tinh thần thượng võ kiên cường của những con người trấn giữ biên ải.

Mùa lễ hội xuân bừng nở khắp nơi

Bên cạnh những không gian đền đài uy nghiêm, du khách sẽ còn được hòa mình vào vòng xoáy rực rỡ của mùa lễ hội xuân bừng nở khắp nơi, lan tỏa từ những ngày đầu năm mới và kéo dài cho đến hết tháng Giêng, tháng Hai. Chỉ trong tháng Giêng, trên toàn tỉnh Lào Cai đã và sẽ diễn ra hơn một trăm lễ hội lớn nhỏ, tạo nên một bức văn hóa vô cùng sống động và đa dạng.

Bước chân du xuân đầu tiên có thể dẫn lối du khách đến với không gian nghệ thuật đầy chất thơ tại Triển lãm ảnh nghệ thuật "Sắc màu Mù Cang Chải". Tại đây, hàng trăm tác phẩm ảnh nghệ thuật đã phác họa nên vẻ đẹp thiên nhiên tráng lệ, nét sinh hoạt đời thường mộc mạc của con người, đồng thời giới thiệu mạnh mẽ tiềm năng du lịch bất tận và vẻ đẹp quyến rũ của những thửa ruộng bậc thang tại xã Mù Cang Chải.

Tiếp đó, du khách ngược lên phía đỉnh Hoàng Liên để hòa mình vào lễ hội mùa xuân tại Sa Pa. Không gian nơi đây như một cuốn phim quay chậm, tái hiện chân thực và trọn vẹn phong tục đón Tết cổ truyền của năm dân tộc anh em. Các nghi lễ xa xưa được phục dựng, đan xen cùng những trò chơi dân gian rộn rã, mang đến cho nhân dân và du khách những trải nghiệm tương tác văn hóa sâu sắc, vui vẻ trong những ngày đầu năm.

Rời Sa Pa, du khách có thể về với Lễ hội Gầu Tào tại xã Xuân Quang. Phần lễ diễn ra trang nghiêm với nghi thức truyền thống Lồng Tồng (xuống đồng), cầu xin thần linh ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, nhân dân mạnh khỏe, đời sống ấm no, hạnh phúc. Ngay sau đó, phần hội bùng nổ sức trẻ với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao như ném còn, kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, tạo nên một bầu không khí vui tươi, phấn khởi trong những ngày đầu xuân mới.

Mạch nguồn văn hóa tiếp tục đưa du khách đến với những không gian tín ngưỡng huyền bí hơn, như nghi thức Cúng nguồn nước (Lú Hụ Sụ) và Cúng rừng thiêng (Gạ Ma Do) của đồng bào Hà Nhì tại xã Y Tý. Giữa đại ngàn thâm u, nghi lễ diễn ra trầm mặc, thể hiện nhân sinh quan sâu sắc, triết lý tôn trọng và sống hòa hợp với thiên nhiên của đồng bào nơi rẻo cao.

Xuôi về vùng thấp hơn, không khí sục sôi trở lại với Giải đua Mảng trên dòng Suối Thia đoạn qua xã Liên Sơn. Mặt nước cuộn sóng từ đường đua kịch tính của những chiếc mảng tre (loại phương tiện sinh nhai gắn bó bao đời nay của người dân ven suối). Đây là một hoạt động thể thao mang đậm bản sắc vùng cao, thu hút hàng ngàn người hò reo cổ vũ dọc hai bên bờ. Ở một nẻo khác, Mường Bo lại làm say đắm bước chân lữ khách bởi Lễ hội Xòe truyền thống. Trong tiếng nhạc dặt dìu, những điệu xòe cổ, xòe vòng rộng lớn nối vòng tay lớn, gắn kết mọi người không phân biệt lạ quen, cùng nhau giao lưu văn nghệ và tham gia các trò chơi dân gian.

Hương sắc mùa xuân càng thêm đậm đà khi du khách ghé thăm xã Tả Phìn tham dự Lễ hội "Hát giao duyên". Điểm nhấn tâm linh của lễ hội là nghi lễ dựng cây nêu và nghi thức tín ngưỡng dân gian "Pút Tồng" của người Dao đỏ (đây là nghi lễ tín ngưỡng dân gian quan trọng diễn ra vào đầu năm mới để thờ cúng tổ tiên, mời thần linh về ăn Tết và cầu mong bình an, mùa màng bội thu. Điểm nhấn đặc sắc nhất là các vũ điệu nhảy múa (Pút) kết hợp với nghi thức "tắm than" (Tồng) đầy kịch tính, thể hiện sức mạnh, sự thông minh linh hoạt và khát vọng chinh phục thiên nhiên.

Du khách sẽ say trong những màn trình diễn nhạc cụ dân tộc điêu luyện với khèn Mông, đàn nhị, kèn môi; thích thú khi được chứng kiến màn tái hiện đám cưới truyền thống rực rỡ của người Dao đỏ, hay tham gia thực hành nghi lễ "Cầu mùa". Không chỉ thỏa mãn về mặt tinh thần, du khách còn có cơ hội trải nghiệm các gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP mang đậm phong vị núi rừng.

Vòng quay trẩy hội sẽ tiếp diễn tại Lễ hội Lồng Tồng ở xã Phong Dụ Thượng. Vẫn là những nghi thức cúng tế cầu cho nhân khang vật thịnh, vẫn là những trò chơi tung còn, bắn nỏ quen thuộc, nhưng ở mỗi vùng đất, mỗi không gian xã, nụ cười và ánh mắt của người dân lại mang một sức hút, một vẻ đẹp ấm áp rất riêng.

Ngược dòng sông Hồng trong những ngày đầu xuân, du khách không chỉ đơn thuần là đi du lịch, mà là đang đắm mình vào một dòng chảy văn hóa xuyên suốt, liền mạch và tràn đầy sức sống. Một mùa xuân vui tươi, ấm áp đang thực sự ngập tràn, len lỏi vào từng nóc nhà, từng nhánh cây ngọn cỏ trên vùng đất miền biên viễn. Lựa chọn mảnh đất Lào Cai làm điểm đến trẩy hội đầu năm, để được sống, được say cùng bản sắc của đồng bào các dân tộc, chắc chắn là một trải nghiệm rực rỡ và đáng chờ đợi nhất.