Từ nghề "tranh thủ" đến thủ phủ cúc Tết miền Trung
Những ngày cuối tháng Chạp, khi gió xuân vừa kịp chạm ngõ, làng hoa Nghĩa Hiệp (xã Vệ Giang, tỉnh Quảng Ngãi) bừng lên trong sắc vàng rực rỡ. Dọc các tuyến đường liên thôn, liên xã, hoa cúc xếp thành từng hàng dài. Một màu vàng từ đầu làng tới cuối xóm, len lỏi cả vào những con ngõ nhỏ, nơi mỗi gia đình đều có một vườn hoa đang độ bung bông khoe sắc.
Sắc vàng của hoa cúc Tết ngập tràn khắp nơi ở làng hoa Nghĩa Hiệp - thủ phủ hoa cúc Tết của miền Trung. Ảnh: L.K.
Không khí Tết hiện hữu rất rõ. Tiếng gọi nhau í ới của người trồng hoa, tiếng xe tải nổ máy chờ bốc hàng, tiếng thương lái mặc cả rộn ràng hòa vào nhau, tạo nên nhịp sống hối hả nhưng đầy phấn khởi. Ít ai còn nhớ chỉ vài tháng trước, nơi đây từng chìm trong mưa lũ, bùn non phủ kín vườn hoa, nhiều chủ vườn đối mặt với nỗi lo mất trắng.
Nghề trồng hoa ở Nghĩa Hiệp đã hình thành gần 50 năm. Ban đầu trồng hoa chỉ là nghề phụ, được người dân tranh thủ trồng vào dịp cuối năm khi ruộng đồng đã xong mùa. Mỗi nhà trồng vài chục chậu hoa để chơi Tết, bán thêm kiếm chút tiền sắm sửa. Thế nhưng theo thời gian, nghề trồng hoa dần bén rễ, phát triển mạnh mẽ, trở thành sinh kế chính của nhiều hộ dân.
Đến nay, toàn xã Vệ Giang có hơn 500 hộ trồng hoa chuyên nghiệp với tổng diện tích khoảng 30ha. Mỗi năm làng hoa Nghĩa Hiệp cung ứng ra thị trường trong và ngoài tỉnh hơn 250.000 chậu hoa cúc các loại cùng các giống hoa khác như hồng, dạ yến thảo. Hoa Tết từ Nghĩa Hiệp theo chân thương lái đi khắp các tỉnh thành từ Bắc vào Nam.
Hiện làng hoa Nghĩa Hiệp có khoảng 500 hộ trồng hoa, đây cũng là nghề mang lại thu nhập chính của nhiều gia đình. Ảnh: L.K.
Dấu mốc quan trọng đưa tên tuổi làng hoa vươn xa là vào tháng 1/2023 khi Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu tập thể “Hoa Nghĩa Hiệp”. Đây là làng hoa đầu tiên của Quảng Ngãi được cấp bằng bảo hộ nhãn hiệu. Các sản phẩm hoa của địa phương cũng được công nhận OCOP 3 sao, góp phần duy trì chất lượng, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường.
Với người trồng hoa nơi đây, mỗi vụ Tết là một hành trình dài đầy thử thách. Hoa cúc thường được xuống giống vào cuối tháng 6, đầu tháng 7 âm lịch. Từ đó đến Tết, người trồng hoa phải dồn toàn bộ công sức chăm sóc, theo dõi từng thay đổi của thời tiết. Để hoa nở đúng dịp, bông đều, to, đẹp, họ phải trải qua nhiều công đoạn công phu, từ bón phân, phun thuốc phòng trừ sâu bệnh đến điều chỉnh ánh sáng bằng hệ thống đèn điện khi thời tiết bất lợi.
Thở phào sau những ngày thấp thỏm
Vụ hoa Tết năm nay được xem là một trong những vụ khó khăn nhất của làng hoa Nghĩa Hiệp trong nhiều năm trở lại đây. Mưa bão kéo dài liên tiếp trong các tháng 9 và 10 khiến nhiều diện tích hoa bị ngập sâu. Nước lũ tràn qua vườn, bùn non bám kín thân cây, lá úa vàng, rễ bị úng. Không ít người trồng hoa đã nghĩ đến viễn cảnh mất trắng, toàn bộ vốn liếng dồn cho vụ Tết đứng trước nguy cơ đổ sông đổ biển.
Những ngày cuối năm, làng hoa Nghĩa Hiệp nhộn nhịp thương lái chở hoa đi tiêu thụ. Ảnh: L.K.
Ông Nguyễn Văn Trung, trú thôn Hải Môn (xã Vệ Giang) là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Gắn bó với nghề trồng hoa cúc Tết hơn 30 năm, ông Trung vốn rất cẩn trọng trong từng khâu. Cuối tháng 6 âm lịch năm 2025, ông xuống giống 1.000 chậu cúc, kê chậu lên cao để tránh ngập. Thế nhưng mưa lớn hơn mọi năm, kéo dài dai dẳng, nước dâng cao gần nửa thân cây, nhấn chìm toàn bộ vườn hoa.
“Nhìn vườn hoa ngập nước, tôi rầu lắm. Có lúc nghĩ chắc năm nay coi như mất trắng rồi”, ông Trung kể. Những ngày mưa lũ, ông gần như túc trực bên vườn hoa, chỉ mong trời sớm tạnh. Khi mưa ngớt, nước bắt đầu rút, ông canh từng mực nước. Nước xuống đến đâu ông bơm nước sạch rửa cành lá đến đó để tránh bùn bám gây úng, thối thân.
Công việc lặp đi lặp lại suốt nhiều ngày liền. Hết rửa cây, ông lại tỉ mẩn xử lý từng chậu hoa, tăng cường phân bón, phun thuốc chống thối thân, phục hồi bộ rễ. Có những hôm ông mải chăm hoa đến quên cả ăn uống, tối mịt mới rời vườn.
Nhờ kinh nghiệm tích lũy qua hàng chục năm gắn bó với nghề, vườn hoa của ông Trung dần hồi sinh. Lá xanh trở lại, cây đứng dáng, nụ hoa nhú đều. Đến cuối tháng 11, ông thở phào nhẹ nhõm khi vườn cúc không chỉ phục hồi mà còn phát triển tốt hơn dự tính, bông to, đều và đẹp. Thương lái từ nhiều nơi tìm đến xem hoa, thích thú trước sắc vàng rực rỡ rồi nhanh chóng đặt cọc mua hết toàn bộ vườn hoa.
Vượt qua thiên tai, mưa lũ, vườn hoa của ông Nguyễn Văn Trung (trú thôn Hải Môn) phát triển tốt, cho hoa to, đều, đẹp, được đặt cọc mua hết từ cuối tháng 11 âm lịch. Ảnh: L.K.
Câu chuyện của ông Trung cũng là chuyện chung của nhiều hộ trồng hoa ở Nghĩa Hiệp. Anh Lê Hồng Sơn, trú thôn Đồng Viên cho biết năm 2025 gia đình anh trồng hơn 1.000 chậu hoa cúc đủ kích cỡ. Dù mưa lũ kéo dài nhưng bằng kinh nghiệm và sự chăm sóc kỹ lưỡng, toàn bộ số hoa của gia đình anh đều phát triển đúng tiến độ và được thương lái đặt mua hết từ đầu tháng Chạp.
Theo anh Sơn, giá hoa cúc vụ Tết Bính Ngọ 2026 cao hơn các năm trước, trung bình tăng từ 10.000 - 50.000 đồng mỗi chậu. Tùy kích cỡ, giá bán dao động từ khoảng 180.000 đồng đến 1,4 triệu đồng mỗi chậu. Trừ chi phí giống, phân thuốc, người trồng hoa lãi gần một nửa. Nhiều gia đình trong làng thu về từ vài chục đến vài trăm triệu đồng trong vụ hoa Tết.
Hoa cúc Nghĩa Hiệp được thương lái chở đi tiêu thụ khắp các tỉnh thành từ Bắc vào Nam. Ảnh: L.K.
Những ngày cuối tháng Chạp, thủ phủ hoa Nghĩa Hiệp trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Xe tải nối đuôi nhau vào làng, thương lái tất bật bốc hoa đi tiêu thụ. Người trồng hoa đứng bên vườn, đôi mắt ánh lên niềm vui sau những tháng ngày thấp thỏm lo âu. Sắc vàng của hoa cúc không chỉ báo hiệu một mùa Tết đủ đầy mà còn là minh chứng cho ý chí, sự bền bỉ của người dân Vệ Giang trong hành trình khôi phục sản xuất sau thiên tai.
Từ những vườn hoa từng chìm trong nước lũ, Nghĩa Hiệp rực vàng sắc xuân. Hoa nở đúng hẹn, được mùa, được giá, mang theo niềm vui, sự ấm no đến từng gia đình. Trên mỗi chuyến xe chở hoa rời làng, còn có cả câu chuyện về một làng nghề không khuất phục trước thiên tai, quyết giữ trọn lời hẹn với thị trường Tết.
