Xóa bỏ định kiến, khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân
Trong giai đoạn hiện nay, nền kinh tế thế giới và trong nước đang phải đối mặt với nhiều biến động phức tạp, khó dự báo. Từ xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, lạm phát gia tăng đến những thách thức của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, tất cả đang tạo ra áp lực lớn đối với ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững.
Khi nền kinh tế đối mặt với khó khăn, thách thức, cũng là lúc các quan điểm sai trái, thù địch có xu hướng gia tăng, lợi dụng những hạn chế, bất cập để xuyên tạc. Đơn cử như khu vực kinh tế tư nhân, dù đã có những đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng kinh tế, với hơn 940.000 doanh nghiệp, 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách Nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động nhưng vẫn phải đối diện với không ít định kiến rằng kinh tế tư nhân dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, dẫn đến việc bóc lột người lao động, làm gia tăng bất công xã hội; kinh tế tư nhân phát triển sẽ tạo ra nhóm lợi ích, làm xuất hiện các “tập đoàn sân sau"… Một số quan điểm đã cố tình xuyên tạc theo hai hướng cực đoan: Phủ nhận vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; tuyệt đối hóa khu vực này để phủ nhận vai trò quản lý của Nhà nước và sự lãnh đạo của Đảng.
Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, điều chỉnh căn bản cách nhìn nhận về vai trò của khu vực này trong nền kinh tế, đồng thời là cơ sở lý luận quan trọng để đấu tranh phản bác những luận điệu sai trái. Lần đầu tiên, một văn kiện khẳng định rõ: “xóa bỏ triệt để nhận thức, tư tưởng, quan niệm, thái độ định kiến về kinh tế tư nhân Việt Nam; đánh giá đúng vai trò quan trọng của kinh tế tư nhân đối với phát triển đất nước”.
Yêu cầu xóa bỏ định kiến chính là điều kiện tiên quyết để tạo lập một môi trường phát triển lành mạnh, đưa kinh tế tư nhân phát triển về quy mô và nâng cao chất lượng, đóng góp sâu hơn vào nền kinh tế. Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) sau Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2017, khu vực tư nhân thường bị xếp sau khu vực Nhà nước và đầu tư nước ngoài. Nhưng đến khi Nghị quyết 68-NQ/TW ra đời kinh tế tư nhân đã được xác định là “một trong những động lực quan trọng nhất”. Chỉ một từ “nhất” nhưng đã phản ánh rõ nét bước ngoặt về tư duy; đặt khu vực tư nhân vào trung tâm của chiến lược phát triển, với mục tiêu đến năm 2030 có trên 3 triệu doanh nghiệp, đóng góp 65-70% GDP, chiếm hơn 80% tổng đầu tư xã hội.
Việc thay đổi nhận thức về kinh tế tư nhân không chỉ là yêu cầu của phát triển kinh tế mà còn là nhiệm vụ quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Khi những định kiến cũ dần được xóa bỏ, thay vào đó là tư duy cởi mở, khách quan và khoa học về vai trò của kinh tế tư nhân, thì cũng chính là lúc các quan điểm sai lệch, xuyên tạc bị vô hiệu hóa.
Củng cố niềm tin, khơi thông nguồn lực
Trong bối cảnh kinh tế biến động, niềm tin trở thành yếu tố then chốt. Doanh nghiệp chỉ dám đầu tư dài hạn, đổi mới sáng tạo khi họ tin vào môi trường chính sách ổn định, minh bạch và công bằng. Theo Bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng giám đốc PAN Group, nông nghiệp vẫn còn nhiều rủi ro, gieo hạt hôm nay, không chắc có ngày thu hoạch, chế biến xong chưa chắc xuất khẩu được nhưng vẫn cam đoan: “Khi có niềm tin, chúng tôi dám chơi cuộc chơi lớn hơn”.
Việc đồng bộ các giải pháp về đất đai, vốn và nhân lực đang tạo nền tảng quan trọng để kinh tế tư nhân phát triển. Ảnh: Ngọc Khôi.
Để tạo niềm tin cho doanh nghiệp, đưa Nghị quyết 68-NQ/TW vào cuộc sống, nhiều chính sách đã được triển khai với tốc độ chưa từng có. Chỉ trong 60 ngày, 4 nghị quyết đã được Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đồng loạt ban hành. Trong đó, Nghị quyết số 138 và 139 giao tới 69 nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương. Các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính… được yêu cầu công bố danh mục ngành ưu tiên, đồng thời hướng dẫn cụ thể về tiếp cận đất đai, tín dụng xanh, công nghệ sạch. Ngân hàng Nhà nước ban hành cơ chế hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp xanh; Bộ Tư pháp triển khai chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; Bộ Công Thương sửa đổi các quy định về cạnh tranh, cụm công nghiệp và thúc đẩy chương trình “Go Global”...
Cùng với đó, ngay trong quý II/2025 các bộ, ngành, địa phương đã rà soát toàn bộ thủ tục theo 3 nguyên tắc: Nhanh nhất, đơn giản nhất, chi phí thấp nhất. Gần 3.000 thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa, góp phần tạo môi trường kinh doanh thông thoáng và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Luật Phục hồi, phá sản cũng được thông qua nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong xử lý doanh nghiệp mất khả năng thanh toán… Các doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu. Phân bổ tối thiểu 20 ha đất trong khu công nghiệp hoặc 5% tổng quỹ đất hạ tầng cho doanh nghiệp công nghệ cao, khởi nghiệp sáng tạo…
Các chính sách đã mở rộng không gian phát triển cho khu vực tư nhân. Thay vì chỉ hoạt động trong các lĩnh vực có tỷ suất lợi nhuận cao, rào cản thấp như bất động sản, thương mại, dịch vụ… Nhà nước tạo điều kiện để tư nhân đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến sâu, kinh tế số, năng lượng tái tạo giúp doanh nghiệp bước ra khỏi vùng an toàn, dấn thân vào những lĩnh vực chưa từng tham gia.
Tư duy mới về phát triển tư nhân không chỉ là khẩu hiệu. Đó là một cam kết chính trị cụ thể, được thể hiện qua chính sách đồng hành thiết thực. Với sự vào cuộc tích cực, chủ động và quyết liệt của cả hệ thống chính trị tinh thần khởi nghiệp và khát vọng vươn mình của các doanh nghiệp được khơi dậy. Kể từ tháng 5/2025, trung bình mỗi tháng có hơn 18.000 doanh nghiệp thành lập mới. Tổng vốn bổ sung cho nền kinh tế ước đạt hơn 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 99% so với năm trước.
Thay đổi tâm thế và hành vi của doanh nghiệp tư nhân
Khi nhận thức được thống nhất, thể chế được hoàn thiện và niềm tin được củng cố, kinh tế tư nhân sẽ có điều kiện phát huy đầy đủ tiềm năng, đóng góp mạnh mẽ hơn vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Chuỗi sản xuất kinh tế tuần hoàn của TH true MILK. Ảnh: Vinamilk.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ, tham gia vào các lĩnh vực trước đây vốn được xem là khó như công nghiệp chế biến, công nghệ cao, nông nghiệp quy mô lớn hay hạ tầng. Có thể nhìn thấy điều đó qua những tập đoàn như VinGroup, Thaco với công nghiệp ô tô; FPT với công nghệ số, dịch vụ toàn cầu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; Hòa Phát với công nghiệp vật liệu và chuỗi sản xuất quy mô lớn; Masan với hệ sinh thái hàng tiêu dùng - bán lẻ; hay Vinamilk, TH True Milk với năng lực cạnh tranh của ngành sữa…
Đối với lĩnh vực nông nghiệp, Nghị quyết 68-NQ/TW đang tiếp thêm động lực để các doanh nghiệp mở rộng quy mô các mô hình ứng dụng công nghệ cao, nâng tầm giá trị sản xuất. Theo ông Lương Tấn Lợi, Giám đốc Công ty CP Sâm Việt Nam - Trà My Quảng Nam, Nghị quyết 68 đã tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, chính sách, góp phần phát triển cho kinh tế tư nhân. Những chủ trương hỗ trợ quỹ đất quy mô nhỏ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ là một tín hiệu đáng mừng.
Ông Trương Sỹ Bá - Chủ tịch Tập đoàn Tân Long nhận định, lần đầu tiên có một nghị quyết đặt đúng vị trí của doanh nghiệp tư nhân, mở ra môi trường phát triển cởi mở, bình đẳng hơn. Với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực lúa gạo, chăn nuôi và sản xuất thức ăn chăn nuôi, Nghị quyết này tạo ra cú huých lớn. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường quốc tế có nhiều biến động, sự chủ động về công nghệ và chất lượng sản phẩm sẽ quyết định năng lực cạnh tranh.
Đồng quan điểm, ông Lư Nguyễn Xuân Vũ - Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Xuân Nguyên cho biết, Nghị quyết 68 tạo niềm tin và động lực lớn cho cộng đồng doanh nghiệp tư nhân khi lần đầu tiên được nhìn nhận như những “chiến sĩ" trên mặt trận kinh tế. Đây không chỉ là niềm vui, mà còn là vinh dự đối với các doanh nhân.
Bảo đảm được tiếp cận công bằng các nguồn lực
Theo các chuyên gia, Nghị quyết 68 là bước đi đúng đắn, có tính chất mở đường, tuy nhiên, để hiện thực hóa được các mục tiêu việc thực thi cần đồng bộ, linh hoạt, lấy doanh nghiệp làm trung tâm trong quá trình cải cách. Chỉ khi đó, nghị quyết mới thực sự trở thành cú huých để doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam bứt phá.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 10% thì vai trò của khu vực kinh tế tư nhân chiếm 51% GDP trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Cùng với đó, chúng ta đang đặt ta mục tiêu xây dựng hệ sinh thái để các hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp; doanh nghiệp nhỏ phát triển thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn vươn ra toàn cầu, tham gia sâu vào chuỗi giá trị quốc tế, dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, tuần hoàn.
Phát triển kinh tế tư nhân gắn với tăng trưởng xanh. Ảnh: Vinamilk.
Để làm được điều này, phải tháo gỡ rào cản thể chế, cơ chế, chính sách, bảo đảm môi trường pháp lý thông thoáng; thu hút nguồn lực toàn xã hội; thúc đẩy đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển nguồn nhân lực và quản trị thông minh; xây dựng hạ tầng hiện đại, thông suốt. Cần tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, bảo đảm doanh nghiệp tư nhân được tiếp cận công bằng các nguồn lực của đất nước, từ vốn, đất đai đến cơ hội thị trường; đồng thời xây dựng niềm tin và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Đối với ngành nông nghiệp, rào cản lớn nhất chính là vốn. “Lãi suất cho vay 8-10% như hiện nay là thách thức lớn với ngành nông nghiệp, vốn có biên lợi nhuận thấp. Nếu có lãi suất ưu đãi hơn cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng chế biến, bảo quản sau thu hoạch, chắc chắn sẽ thúc đẩy cả chuỗi giá trị phát triển.
Liên quan đến hai nút thắt lớn là vốn và đất đai là những yếu tố then chốt cho tăng trưởng, ông Lương Tấn Lợi, Giám đốc Công ty CP Sâm Việt Nam - Trà My Quảng Nam cho biết, hiện nay, quy định buộc các doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, dù chỉ phát sinh một lượng nhỏ nước thải, phải đặt cơ sở trong khu công nghiệp (KCN) đang tạo ra một khó khăn lớn. Với năng lực tài chính có hạn, doanh nghiệp không thể đáp ứng yêu cầu thuê những lô đất diện tích lớn từ 2.000m² đến 5.000m² với chi phí đắt đỏ trong các KCN. Quy định này có thể hợp lý về mặt quản lý song lại chưa phù hợp với thực tế của doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn có quy mô doanh thu khiêm tốn, thường chỉ từ vài chục đến dưới một trăm tỉ đồng.
TS Trần Du Lịch cho rằng, kinh tế tư nhân không cần ưu ái, chỉ cần công bằng. Họ cần một hành lang pháp lý rõ ràng, một hệ thống tín dụng cởi mở, và một môi trường không ai sợ sai vì quá nhiều luật mù mờ. Để khu vực kinh tế tư nhân phát triển thực chất, cần đồng thời cải cách thể chế pháp lý và thiết kế lại cơ chế tín dụng.
