Thành phố không được thiết kế để chịu nắng nóng
Những đợt nắng nóng cực đoan do biến đổi khí hậu đang khiến cuộc sống của người vô gia cư tại London trở nên khắc nghiệt hơn bao giờ hết. Không có mái che, thiếu nước uống và không gian tránh nóng, họ gần như phải đối mặt trực tiếp với nhiệt độ ngoài trời.
"Chỉ còn cách chịu đựng. Cảm giác như đang ở một nước nhiệt đới. Cái nóng rút cạn sức lực của bạn", Tom, người đàn ông ngoài 60 tuổi đã sống vô gia cư nhiều năm ở London, chia sẻ.
Theo Tom, những đợt nắng nóng gần đây khắc nghiệt chưa từng thấy kể từ khi ông phải ngủ ngoài đường. Ban ngày, ông phải liên tục tìm bóng râm hoặc hy vọng được vào một tòa nhà để nghỉ ngơi trong chốc lát.
Khu trú tạm của người vô gia cư ở phía nam London, theo tổ chức Crisis, mỗi năm có tới 15.000 người phải ngủ ngoài đường tại thủ đô nước Anh. Ảnh: Martin Godwin/The Guardian.
Trong đợt nắng nóng thứ ba của Anh kể từ đầu năm, phóng viên The Guardian đã theo chân các nhân viên hỗ trợ cộng đồng đến những khu vực tập trung nhiều người vô gia cư ở London.
"Bản thân thành phố này không được thiết kế để chịu nắng nóng", bà Josie Ashdown, quản lý cấp cao của tổ chức hỗ trợ người vô gia cư Thames Reach, nhận định.
Theo bà, mật độ bê tông dày đặc cùng diện tích cây xanh hạn chế khiến London nóng hơn nhiều khu vực khác của nước Anh khi nhiệt độ tăng cao.
Biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, buộc các tổ chức xã hội tăng cường phát nước uống, kiểm tra sức khỏe và hướng dẫn người vô gia cư đến các điểm tránh nóng. Theo các nhà khoa học, các đợt nắng nóng trong tháng 5 và 6 tại Anh và xứ Wales đã khiến khoảng 2.700 người tử vong.
Tại một khu lều dưới gầm cầu, phần lớn người ở đây đã rời đi để tìm nước uống, việc làm hoặc nơi mát hơn. Tuy nhiên, với số người ngủ ngoài đường đang ở mức cao kỷ lục, việc tránh nóng vẫn là điều không dễ.
Người vô gia cư dễ tổn thương nhất
Tiến sĩ Jennie Leggat, cựu chuyên gia tại Trung tâm Khoa học và Chính sách thuộc Đại học Cambridge, cho biết người vô gia cư dễ bị tổn thương trước nắng nóng hơn nhiều so với dân số nói chung.
"Nếu sống dựa vào việc xin tiền trên đường, họ gần như không có lựa chọn nào khác ngoài việc ngồi ngoài trời, thường dưới nắng và trong môi trường đô thị hấp nhiệt", bà nói.
Nhiều người vô gia cư mắc bệnh tim mạch, suy giảm khả năng vận động hoặc các bệnh mạn tính khác, khiến nguy cơ sốc nhiệt và các biến chứng sức khỏe tăng cao. Trong khi đó, những loại thuốc thiết yếu như insulin cũng rất khó bảo quản trong điều kiện nhiệt độ cao.
Người vô gia cư dễ bị tổn thương trước nắng nóng hơn nhiều so với dân số nói chung. Ảnh: Martin Godwin/The Guardian.
Với Tom, việc đi lại vốn đã khó khăn nay càng trở nên vất vả. "Xe buýt còn nóng như phòng xông hơi. Tôi phải quấn chân vì bị phù, nhưng thời tiết này buộc phải thay bằng tất mỏng", ông kể.
Một thách thức khác là nhiều người vô gia cư không có nơi cất giữ tài sản, nên buộc phải mang theo cả quần áo mùa đông. Bà Anneke Ziemen, quản lý nhóm phản ứng nhanh của Thames Reach, đã từng trông thấy một người đàn ông vô gia cư vẫn mặc nhiều lớp áo dày giữa lúc nhiệt độ lên tới 34°C vì sợ bị mất đồ.
Theo bà Josie Ashdown, một số trường hợp còn đáng lo ngại hơn khi người vô gia cư không còn đủ khả năng nhận thức để tự bảo vệ mình trước thời tiết cực đoan. Mùa hè năm ngoái, Thames Reach từng phải đề nghị đánh giá sức khỏe tâm thần đối với một người đàn ông nằm phơi mình dưới nắng trong nhiều lớp quần áo dày vì lo ngại ông không nhận thức được mức độ nguy hiểm.
Cần giải pháp dài hạn
Trước thực tế đó, nhiều người vô gia cư cho rằng họ đang bị bỏ lại phía sau trong các đợt thời tiết cực đoan.
Tháng 6 vừa qua, Thị trưởng London Sadiq Khan công bố kế hoạch Heat Ready London, mở rộng các không gian làm mát công cộng và điểm cấp nước uống miễn phí nhằm giúp thành phố thích ứng với nắng nóng.
Tuy nhiên, trong khi London đã có cơ chế ứng phó khẩn cấp thống nhất đối với thời tiết giá rét, việc hỗ trợ người vô gia cư trong các đợt nắng nóng vẫn thiếu đồng bộ. Thành phố chưa có ngưỡng nhiệt độ kích hoạt hỗ trợ bắt buộc, khiến mỗi quận triển khai theo điều kiện và nguồn lực riêng.
Ngay cả khi có các điểm tránh nóng, nhiều người vô gia cư vẫn khó tiếp cận. "Tôi chưa từng nghe đến các điểm tránh nóng. Hơn nữa, tôi cũng không muốn đến vì thường xảy ra rắc rối với những người khác", Tom nói.
Theo Tiến sĩ Jennie Leggat, sự kỳ thị cũng là một rào cản lớn. Nhiều người vô gia cư không được chào đón tại các không gian công cộng vì mang theo thú cưng, nhiều hành lý hoặc không có điều kiện vệ sinh cá nhân.
Bà Francesca Albanese, Giám đốc chính sách của tổ chức Crisis, cho rằng biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm tình trạng vô gia cư. Theo Crisis, mỗi năm có thể có tới 15.000 người phải ngủ ngoài đường tại London. Tổ chức này kêu gọi mở rộng nguồn cung nhà ở giá phải chăng, cải thiện khả năng thuê nhà và đầu tư nhiều hơn cho mô hình Housing First, giúp người vô gia cư có chỗ ở ổn định cùng các dịch vụ hỗ trợ lâu dài.
Trong khi chờ các giải pháp dài hạn, các tổ chức xã hội khuyến khích người dân sử dụng nền tảng StreetLink để thông báo khi phát hiện người vô gia cư cần hỗ trợ trong những ngày nắng nóng.
"Đây là một vấn đề mang tính hệ thống. Mỗi khi thời tiết cực đoan xảy ra, số yêu cầu hỗ trợ đều tăng mạnh. Nhưng tình trạng ngủ ngoài đường không chỉ diễn ra trong những ngày nắng nóng hay giá rét mà tồn tại quanh năm", bà Anneke Ziemen nhấn mạnh.
