Cà phê là một trong những mặt hàng nông sản đang giảm về giá trị xuất khẩu. Theo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, 6 tháng đầu năm nay, xuất khẩu cà phê đạt 1,05 triệu tấn, trị giá 4,81 tỷ USD, tăng 7,4% về lượng, nhưng giảm 13,8% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.
Ông Nguyễn Nam Hải - Chủ tịch Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam (VICOFA) - cho biết lượng cà phê xuất khẩu tăng nhưng kim ngạch lại giảm nhiều do giá giảm trên thị trường thế giới.
3 năm gần đây, giá cà phê tăng cao trên toàn cầu, khiến cho nông dân ở nhiều nước đầu tư nhiều hơn cho cây cà phê, một số quốc gia mở rộng đáng kể diện tích trồng cà phê, dẫn tới sản lượng cà phê đang có xu hướng tăng mạnh.
Nhu cầu cà phê hòa tan đang tăng cao ở nhiều thị trường. Ảnh: Sơn Trang.
Trong báo cáo mới nhất, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ dự báo tổng nguồn cung cà phê toàn cầu trong niên vụ 2026/2027 khoảng 189 triệu bao (60 kg/bao). Trong khi đó, tổng nhu cầu tiêu thụ cà phê toàn cầu dù đang tiếp tục tăng nhưng cũng chỉ đạt mức 179 triệu bao trong niên vụ 2026/2027. Như vậy, trong niên vụ sắp tới, nguồn cung cà phê thế giới sẽ dư khoảng 10 triệu bao so với nhu cầu.
Ngoài ra, giá cà phê trên các sàn giao dịch London (cà phê Robusta) và New York (cà phê Arabica) còn thường xuyên chịu sự chi phối của các nhà đầu tư tài chính và một số yếu tố khác.
Trong bối cảnh ấy, dù có một số yếu tố có thể làm tăng giá cà phê như mưa nhiều làm chậm thu hoạch ở Brazil; hiện tượng El Nino, nắng nóng, khô hạn dự báo sẽ diễn ra ở châu Á cuối 2026 và 2027 có thể làm giảm sản lượng và nguồn cung hàng; EUDR sẽ chính thức áp dụng từ 30/12/2026..., nhưng kỳ vọng vào việc giá cà phê tăng cao trở lại là không nhiều.
Do đó, để thúc đẩy tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu cà phê trong nửa cuối năm nay, giải pháp hàng đầu là đẩy mạnh đầu tư vào sản xuất các sản phẩm chế biến sâu từ cà phê.
Ông Nguyễn Nam Hải cho biết, trong 6 tháng đầu năm nay, trong tổng lượng cà phê xuất khẩu, cà phê chế biến chỉ chiếm khoảng 8,2-8,3%, nhưng lại chiếm tới 17,5% tổng kim ngạch xuất khẩu. Như vậy, nếu các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm cà phê chế biến sâu thì kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng lên nhiều.
Nông dân trồng cà phê tham quan nhà máy chế biến cà phê của Nestlé Việt Nam. Ảnh: Sơn Trang.
Theo ông Nguyễn Nam Hải, trong những năm gần đây, các doanh nghiệp Việt Nam đã thấy được cơ hội lớn trong việc đầu tư vào các sản phẩm chế biến sâu như cà phê hòa tan, cà phê rang xay, cà phê phối trộn…, khi nhu cầu ngày càng tăng ở nhiều thị trường, đặc biệt là thị trường Trung Quốc.
Tại thị trường Trung Quốc, nhu cầu tiêu thụ cà phê hòa tan, cà phê rang xay hiện rất lớn và ngày càng tăng. Đến thời điểm này, nhiều doanh nghiệp chế biến cà phê hòa tan, cà phê rang xay Việt Nam đã có đơn hàng xuất khẩu sang Trung Quốc đến tháng 12/2026. Thậm chí có những doanh nghiệp không có đủ cà phê chế biến để đáp ứng các đơn đặt hàng từ thương nhân Trung Quốc.
Chính vì vậy, trong thời gian qua, các doanh nghiệp cà phê Việt Nam đã đầu tư rất mạnh vào việc xây dựng các nhà máy chế biến cà phê, tập trung vào các sản phẩm chế biến sâu như cà phê hòa tan, cà phê rang xay… Những doanh nghiệp đã có sẵn dây chuyền chế biến nên mở rộng quy mô để tăng sản lượng cà phê chế biến sâu.
Bên cạnh đó, để đẩy mạnh xuất khẩu cà phê trong 6 tháng cuối năm 2026, VICOFA cho rằng Việt Nam cần tập trung đẩy mạnh xuất khẩu cà phê nhân đáp ứng tiêu chí của EUDR, trong khi mức độ đáp ứng của các nước sản xuất khác chưa cao.
EUDR sẽ chính thức áp dụng từ 30/12/2026 (trừ các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ). Hiện các nhà nhập khẩu châu Âu đang đặt mua cà phê với giá cao hơn khi đáp ứng yêu cầu về EUDR cho các hợp đồng ký từ tháng 10/2026.
Đồng thời, ngành cà phê cần phát triển các dòng sản phẩm cà phê đặc sản (specialty coffee), cà phê hữu cơ để đáp ứng thị hiếu của phân khúc cao cấp tại châu Âu.
Việc củng cố liên kết giữa người sản xuất và nhà xuất khẩu để ổn định nguồn hàng cho xuất khẩu trong thời gian này, khi cà phê được thu hái ở Brazil chậm lại, sản lượng cà phê ở Indonesia giảm, trong khi nhu cầu về cà phê Robusta đang tăng, sẽ là cơ hội tốt cho xuất khẩu cà phê của Việt Nam đón đầu niên vụ 2026/2027 (bắt đầu thu hoạch từ tháng 10/2026).
