Muốn thành công phải thay đổi tư duy sản xuất lúa

Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030, đang mở ra hướng phát triển mới cho ngành lúa gạo ĐBSCL. Ông Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lộc Trời chia sẻ với Báo Nông nghiệp và Môi trường những quyết định, kỳ vọng và trăn trở trong hành trình đồng hành cùng nông dân.

Thưa ông, đâu là quyết định táo bạo nhất của Lộc Trời khi tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL? 

Quyết định lớn nhất là tiên phong triển khai vùng nguyên liệu 100.000ha để chứng minh một mô hình sản xuất mới hoàn toàn có thể vận hành hiệu quả. Ngay từ khi Chính phủ triển khai đề án, chúng tôi xác định doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở vai trò thu mua mà phải cùng địa phương, hợp tác xã và nông dân tổ chức lại sản xuất.

Con số 100.000ha chỉ là bước khởi đầu của Lộc Trời. Điều quan trọng hơn là xây dựng được mô hình thực tiễn, chứng minh rằng sản xuất lúa hoàn toàn có thể giảm chi phí, giảm phát thải nhưng vẫn nâng cao lợi nhuận cho nông dân. Khi mô hình được kiểm chứng, đó sẽ là kinh nghiệm quý để nhân rộng trên toàn vùng.

Theo ông, đâu là thách thức lớn nhất trong quá trình triển khai và vì sao Lộc Trời luôn chọn đồng hành cùng nông dân?

Khó khăn lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà là thay đổi tư duy sản xuất. Nhiều tập quán như gieo sạ dày, sử dụng nhiều phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật đã tồn tại hàng chục năm qua. Để người nông dân tin rằng khi thay đổi tư duy trong canh tác, sẽ giúp giảm chi phí thì từ đó hiệu quả mang lại thực tế ngay trên đồng ruộng người dân.

Đối với Lộc Trời, nông dân luôn là trung tâm của chuỗi giá trị. Muốn xây dựng vùng nguyên liệu lớn, ổn định và đạt chuẩn thì trước hết người nông dân phải có thu nhập cao hơn. Khi có lợi nhuận, bà con sẽ mạnh dạn áp dụng kỹ thuật mới, thay đổi tập quán canh tác và gắn bó lâu dài với chuỗi liên kết.

Chúng tôi không chỉ hướng đến hạt gạo chất lượng cao, giảm phát thải mà còn mong muốn giúp nông dân chuyển từ tư duy "trồng được bao nhiêu bán bấy nhiêu" sang tư duy kinh tế nông nghiệp, sản xuất theo nhu cầu thị trường và cùng chia sẻ giá trị gia tăng.

Sau thời gian triển khai, điều gì khiến ông hài lòng nhất và vai trò của hợp tác xã, công nghệ được thể hiện ra sao?

Thực tế hơn 46.000ha Lộc Trời đang triển khai cùng nông dân ĐBSCL cho thấy chi phí sản xuất giảm, lợi nhuận của bà con tăng khoảng 10%, đồng thời lượng phát thải cũng giảm đáng kể. Khi nông dân chủ động đăng ký tham gia và giới thiệu cho những hộ khác cùng thực hiện thì đó là tín hiệu tích cực nhất.

Trong quá trình này, nếu nông dân là trung tâm thì HTX chính là hạt nhân tổ chức sản xuất. HTX giúp tập hợp những thửa ruộng nhỏ thành vùng sản xuất lớn, thống nhất quy trình kỹ thuật, quản lý chất lượng và đại diện nông dân liên kết với doanh nghiệp.

Theo ông, cần những điều kiện gì để Đề án 1 triệu ha thành công và ông muốn gửi thông điệp gì đến người nông dân?

Một doanh nghiệp dù lớn đến đâu cũng không thể tự mình tạo nên một triệu hecta lúa. Muốn thành công phải có sự tham gia của cả hệ thống chính trị, từ chính quyền địa phương, HTX, nông dân, doanh nghiệp, ngân hàng đến các nhà khoa học.

Theo tôi, có bốn yếu tố quyết định. Thứ nhất là tổ chức sản xuất thông qua HTX. Thứ hai là xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa nông dân, doanh nghiệp và thị trường. Thứ ba là ứng dụng mạnh khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Cuối cùng là cơ chế chia sẻ lợi ích hài hòa để tất cả các bên đều có động lực gắn bó lâu dài.

Tôi kỳ vọng sau Đề án 1 triệu hecta, Việt Nam không chỉ có thêm những cánh đồng đạt chuẩn mà sẽ hình thành một nền nông nghiệp hiện đại, xanh và có sức cạnh tranh toàn cầu. Tôi mong bà con mạnh dạn thay đổi, hợp tác nhiều hơn, sản xuất theo quy trình và theo nhu cầu thị trường. Khi nông dân, HTX, doanh nghiệp và chính quyền cùng chung một hướng, hạt gạo Việt Nam sẽ được thế giới ghi nhận bằng chính chất lượng và giá trị xanh của mình.

Xin cảm ơn ông!