Theo báo cáo mới đây của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), lượng thịt gà mà một người tiêu thụ trung bình hiện nay cao gấp khoảng sáu lần so với thế hệ ông bà trước đây, trong khi mức tiêu thụ thịt lợn đã tăng gấp đôi.
Cụ thể, nguồn cung thịt gia cầm bình quân đầu người trên toàn cầu tăng mạnh từ dưới 3 kg vào năm 1961 lên 17 kg vào năm 2022. Trong cùng giai đoạn, nguồn cung thịt lợn tăng lên 15 kg/người, gấp đôi so với trước đây. Ngược lại, nguồn cung thịt bò - loại thực phẩm có cường độ phát thải khí nhà kính cao nhất - gần như không thay đổi, duy trì ở mức khoảng 9 kg/người.
Tính chung, nguồn cung thịt bình quân đầu người trên thế giới đã tăng từ 25 kg lên 47 kg trong hơn sáu thập kỷ qua. Báo cáo cũng cho biết khoảng 14% sản lượng thịt và sữa bị thất thoát trong quá trình sản xuất hoặc bị lãng phí tại các hệ thống bán lẻ, nhà hàng và dịch vụ ăn uống.
Khoảng 14% sản lượng thịt và sữa bị thất thoát trong quá trình sản xuất hoặc lãng phí tại hệ thống siêu thị, nhà hàng. Ảnh: The Guardian.
Nông nghiệp hiện là lĩnh vực phát thải lớn thứ hai của nền kinh tế toàn cầu. Kể từ thời kỳ tiền công nghiệp, nhiệt độ trung bình của Trái Đất đã tăng khoảng 1,4°C do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch và suy thoái các hệ sinh thái tự nhiên. Trong đó, ngành chăn nuôi đóng góp từ 12–20% tổng lượng phát thải gây nóng lên toàn cầu, đồng thời là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học.
FAO dự báo phát thải từ lĩnh vực nông nghiệp sẽ tăng thêm 7,6% trong thập kỷ tới, trong đó hoạt động chăn nuôi chiếm tới 80% mức gia tăng này.
Tuy nhiên, bức tranh tiêu thụ thực phẩm từ động vật đang phân hóa mạnh giữa các khu vực trên thế giới. Tại nhiều quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, tình trạng mất an ninh lương thực vẫn phổ biến, trong khi giá các sản phẩm có nguồn gốc động vật vượt quá khả năng chi trả của nhiều hộ gia đình. Trái lại, tại các nước giàu, giới chuyên gia y tế và khoa học khí hậu liên tục kêu gọi người dân giảm tiêu thụ thịt vì lợi ích sức khỏe và môi trường.
Bà Daniela Battaglia, chuyên gia phát triển chăn nuôi của FAO và đồng tác giả báo cáo, cho biết: “Sự chênh lệch về khả năng tiếp cận thực phẩm giữa các khu vực vẫn rất lớn. Trong khi các nước thu nhập cao duy trì mức tiêu thụ tương đối ổn định và ở ngưỡng cao, nhiều quốc gia thu nhập thấp vẫn bị hạn chế bởi khả năng chi trả đối với thực phẩm có nguồn gốc động vật”.
Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) từng xác định việc chuyển sang chế độ ăn giàu thực vật là một trong những giải pháp hiệu quả để giảm phát thải từ phía nhu cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, báo cáo mới của FAO không đưa ra khuyến nghị cắt giảm tiêu thụ thịt cụ thể mà tập trung vào việc giảm các tác động môi trường phát sinh trong quá trình sản xuất.
Theo bà Daniela Battaglia, chuyên gia phát triển chăn nuôi của FAO và đồng tác giả báo cáo, mức độ tiếp cận thực phẩm có nguồn gốc động vật hiện vẫn rất khác nhau giữa các quốc gia. Trong khi nhiều nước thu nhập cao duy trì mức tiêu thụ tương đối ổn định, nhiều quốc gia thu nhập thấp vẫn gặp hạn chế do khả năng chi trả.
FAO cho rằng các giải pháp như đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm phát thải khí nhà kính và hạn chế thất thoát thực phẩm có thể góp phần giảm tác động môi trường của ngành chăn nuôi. Đồng thời, tổ chức này nhấn mạnh thực phẩm từ động vật vẫn đóng vai trò quan trọng trong dinh dưỡng tại nhiều khu vực trên thế giới.
Theo kế hoạch, FAO sẽ công bố một nghiên cứu chuyên sâu hơn về tính bền vững môi trường của ngành chăn nuôi vào cuối năm nay, nhằm cung cấp thêm cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách. Cách này vẫn giữ được thông tin về các quan điểm khác nhau nhưng tránh sa đà vào tranh luận giữa FAO và giới học thuật, phù hợp hơn với tin bài môi trường ngắn.
