Mùa nắng nóng năm nay trải dài khắp cả ba miền trên cả nước. Dự báo ảnh hưởng El Nino khiến mùa nắng nóng gia tăng gay gắt hơn. Vì vậy, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế ra đường từ 10h - 16h.
Mùa nắng nóng ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động ngoài trời. Ảnh minh họa.
Đó không phải là lời khuyên mang tính hình thức mà xuất phát từ những nguy cơ thực tế đối với sức khỏe con người. Mùa nắng nóng, khung giờ này, mặt trời lên cao nhất, cường độ bức xạ nhiệt và tia cực tím tăng mạnh, khiến nhiệt độ ngoài trời có thể cao hơn nhiều so với mức dự báo.
Mặt đường, tường bê tông, mái tôn và các phương tiện giao thông hấp thụ nhiệt rồi tỏa ngược trở lại môi trường, tạo nên cảm giác nóng bức ngột ngạt. Khi cơ thể phải tiếp xúc lâu với nền nhiệt cao, quá trình điều hòa thân nhiệt bị quá tải, dẫn đến nhiều vấn đề nguy hiểm như mất nước, kiệt sức, tụt huyết áp, say nắng, say nóng, thậm chí đột quỵ nhiệt.
Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, cơ thể con người phải liên tục tiết mồ hôi để làm mát. Tuy nhiên, khi lượng nước và muối khoáng mất đi quá nhiều mà không được bù đắp kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh.
Với những người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, nông dân, người bán vé số, tài xế giao hàng hay người làm nghề tự do, nguy cơ này càng lớn hơn. Họ thường phải làm việc dưới nắng gắt nhiều giờ liên tục, ít có điều kiện nghỉ ngơi hoặc bổ sung nước đầy đủ. Không ít trường hợp đã ngất xỉu ngay trên đường vì cơ thể không chịu nổi sức nóng kéo dài.
Đặc biệt, tia cực tím trong khoảng từ 10h đến 16h đạt mức rất cao. Đây là tác nhân gây tổn thương da và mắt. Nếu tiếp xúc thường xuyên mà không có biện pháp bảo vệ, con người có thể bị cháy nắng, sạm da, lão hóa sớm, viêm giác mạc và tăng nguy cơ ung thư da.
Nhiều người chủ quan cho rằng chỉ cần đội nón là đủ, nhưng thực tế nhiệt lượng và tia UV vẫn có thể xuyên qua môi trường xung quanh để tác động lên cơ thể. Trẻ em và người cao tuổi là hai nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất vì sức đề kháng và khả năng điều hòa thân nhiệt yếu hơn người trưởng thành khỏe mạnh.
Những diễn biến cực đoạn của mùa nắng nóng còn ảnh hưởng mạnh đến hệ tim mạch và hô hấp. Khi nhiệt độ môi trường quá cao, tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu và giải nhiệt cho cơ thể. Điều này làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não ở những người có bệnh nền.
Người bị hen suyễn hoặc bệnh phổi mãn tính cũng dễ khó thở hơn do không khí nóng và ô nhiễm kết hợp với nhau. Trong các đô thị đông đúc, lượng khói bụi từ xe cộ và mặt đường bốc hơi càng làm không khí trở nên ngột ngạt, khiến nhiều người cảm thấy khó chịu chỉ sau một thời gian ngắn ra ngoài.
Không chỉ gây hại cho sức khỏe, mùa nắng nóng còn ảnh hưởng lớn đến tâm lý và sinh hoạt hằng ngày. Nhiệt độ cao khiến con người dễ cáu gắt, mất tập trung, giảm hiệu suất lao động và học tập. Người lái xe dưới trời nắng gay gắt thường nhanh mệt mỏi, phản xạ chậm hơn, từ đó làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông. Trẻ nhỏ nếu vui chơi ngoài trời quá lâu có thể bị sốt, mất nước hoặc bỏng da. Vì vậy, việc hạn chế ra đường trong khung giờ nắng đỉnh điểm không chỉ là cách bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần giảm nhiều rủi ro cho cộng đồng.
Để ứng phó hiệu quả với mùa nắng nóng, trước hết mỗi người cần chủ động sắp xếp công việc hợp lý. Những hoạt động ngoài trời nên thực hiện vào sáng sớm hoặc chiều muộn, khi nhiệt độ dịu hơn. Nếu bắt buộc phải ra ngoài trong khoảng từ 10h đến 16h, cần trang bị đầy đủ các biện pháp chống nắng như mặc áo dài tay sáng màu, đội nón rộng vành, đeo kính râm và sử dụng kem chống nắng phù hợp.
Ngoài ra, việc uống nước thường xuyên là rất quan trọng. Không nên chờ đến khi khát mới uống vì lúc đó cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Nước lọc, nước oresol hoặc các loại nước bổ sung điện giải có thể giúp cơ thể duy trì trạng thái cân bằng tốt hơn trong thời tiết nóng bức.
Bên cạnh đó, cần chú ý chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi. Những ngày nhiệt độ cao nên hạn chế rượu bia, nước ngọt có gas và các món ăn quá nhiều dầu mỡ vì chúng làm cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn. Rau xanh, trái cây tươi và các món thanh mát sẽ giúp bổ sung vitamin và nước hiệu quả hơn.
Người già và trẻ nhỏ cần được theo dõi sức khỏe thường xuyên, tránh để ở trong không gian bí bách quá lâu. Nhà cửa cũng cần được giữ thông thoáng bằng cách mở cửa hợp lý, dùng rèm che nắng hoặc trồng thêm cây xanh để giảm hấp thụ nhiệt.
Biến đổi khí hậu hiện nay khiến các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên và kéo dài hơn trước. Có những ngày nhiệt độ ngoài trời vượt ngưỡng 40 độ C, tạo áp lực lớn đối với sức khỏe và đời sống xã hội. Vì thế, việc hạn chế ra đường trong khung giờ từ 10 giờ đến 16 giờ là một thói quen cần thiết và khoa học.
Chỉ cần thay đổi một vài sinh hoạt nhỏ như sắp xếp thời gian hợp lý, uống đủ nước, che chắn cẩn thận và nghỉ ngơi đúng cách, mỗi người đã có thể giảm đáng kể nguy cơ tổn hại sức khỏe trong mùa nắng nóng.
