Mưa đá như cái chén, trái cây rụng như vãi trấu

Rạng sáng ngày 16/4, trên địa bàn xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đã xảy ra trận mưa đá kèm dông lốc với cường độ rất mạnh, gây thiệt hại nghiêm trọng về nhà cửa, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp. Đây được xem là trận mưa đá cực đoan hiếm gặp tại địa phương trong những năm gần đây.

Theo thông tin từ chính quyền địa phương, khoảng 2 giờ sáng, mưa đá bất ngờ trút xuống với mật độ dày đặc. Nhiều viên đá có kích thước lớn, phổ biến như trứng gà, cá biệt có viên to gần bằng chén, tạo lực va đập mạnh khi rơi. Dù thời gian diễn ra không dài nhưng cường độ cực lớn đã gây hậu quả nặng nề.

Bắc Hà nổi tiếng là vùng trồng cây ôn đới, đặc biệt mận và lê đang trong giai đoạn phát triển quả, quyết định năng suất và chất lượng vụ mùa. Trận mưa đá đã gây tổn thất nghiêm trọng khiến quả mận, lê bị dập nát, rụng hàng loạt chỉ sau vài phút. Nhiều vườn cây gần như mất trắng. Cành non bị gãy, lá bị xé rách, ảnh hưởng đến cả vụ sau. Công sức chăm sóc của người dân suốt nhiều tháng coi như “đổ sông đổ biển” sau một đêm. Với những hộ phụ thuộc hoàn toàn vào cây ăn quả, thiệt hại này ảnh hưởng đến cả thu nhập trước mắt và sinh kế lâu dài.

Không chỉ sản xuất nông nghiệp, trận dông lốc kèm mưa đá còn gây thiệt hại về tài sản. Một căn nhà sàn tại thôn Cồ Dề Chải bị sập hoàn toàn. 4 người bị thương, hiện đang được điều trị tại cơ sở y tế. Nhiều mái nhà fibro xi măng, mái nhựa bị thủng. Cửa kính, phương tiện như ô tô bị vỡ.

Theo báo cáo nhanh từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, mưa đá đã gây thiệt hại về nhà ở, sản xuất nông nghiệp và công trình công cộng tại các xã Bắc Hà, Bản Lầu và Mường Khương. Trong đó, xã Bắc Hà là địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, toàn bộ khoảng 370ha cây ăn quả ôn đới đang trong thời kỳ thu hoạch bị rụng quả, gây thiệt hại kinh tế lớn. Bên cạnh đó, khoảng 115ha cây trồng hàng năm cũng bị ảnh hưởng. Tổng giá trị thiệt hại tại địa phương ước tính trên 30 tỷ đồng.

Tại xã Bản Lầu, mưa dông không gây thiệt hại về người nhưng làm 6 căn nhà bị tốc mái, trong đó 2 căn bị thiệt hại nặng trên 70%. Diện tích cây trồng bị ảnh hưởng khoảng 27,75ha, chủ yếu là ngô giai đoạn cây con. Tổng thiệt hại ước tính khoảng 850 triệu đồng.

Những thiệt hại này cho thấy sức tàn phá lớn của hiện tượng thời tiết cực đoan, vượt xa khả năng chống chịu của nhiều công trình dân sinh ở khu vực miền núi.

Theo các chuyên gia khí tượng, mưa đá thường hình thành khi có sự xung đột mạnh giữa khối không khí nóng ẩm ở tầng thấp và không khí lạnh ở tầng cao. Sự đối lưu mạnh khiến các hạt băng trong mây phát triển nhanh, rơi xuống với kích thước lớn.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các hiện tượng cực đoan như mưa đá, dông lốc, sét có xu hướng xuất hiện bất thường hơn, gia tăng về cường độ và mức độ nguy hiểm, khó dự báo chính xác ở quy mô nhỏ. Khu vực miền núi phía Bắc, trong đó có Lào Cai được cảnh báo sẽ tiếp tục đối mặt với nguy cơ cao trong thời gian tới.

Trước thực tế này, việc nâng cao khả năng chống chịu cho sản xuất nông nghiệp là yêu cầu cấp thiết. Một số giải pháp cần được quan tâm như ứng dụng biện pháp che chắn, sử dụng lưới chống mưa đá cho vườn cây giá trị cao; quy hoạch mùa vụ linh hoạt, điều chỉnh thời điểm ra hoa, đậu quả phù hợp với dự báo thời tiết. Phát triển bảo hiểm nông nghiệp giúp người dân giảm rủi ro tài chính khi thiên tai xảy ra. Tăng cường dự báo sớm, cung cấp thông tin kịp thời để người dân chủ động phòng tránh.

Hiện chính quyền địa phương đang khẩn trương thống kê thiệt hại, đồng thời triển khai các biện pháp hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, ổn định đời sống và sản xuất. Việc chủ động thích ứng không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để bảo vệ sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.