LTS: Sau gần một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (kể từ ngày 1/7/2025 đến nay), Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức thực hiện tuyến bài này nhằm ghi chép lại những chuyển động, đổi thay từ cơ sở, nơi mà bộ máy hành chính mới cùng với đội ngũ công bộc đã nỗ lực vượt qua nhiều gian khó để phụng sự nhân dân được tốt hơn, hiệu quả hơn.
Thực tiễn ở cơ sở là minh chứng khẳng định cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, sắp xếp lại giang sơn không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách, giảm tầng nấc ở các khâu trung gian trong hệ thống mà còn mở ra không phát triển mới, đem đến những kỳ vọng mới nhằm hiện thực khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Vượt khó
Một buổi sáng đầu hè, mây vẫn còn bảng lảng trên những dãy núi biên cương A Mú Sung. Tiếng xe máy của cán bộ đến cơ quan hòa cùng tiếng chim rừng tạo nên nhịp sống quen thuộc của một xã vùng cao nơi cực Bắc Lào Cai.
Trong căn phòng làm việc còn vương hơi lạnh của vùng cao, anh Hoàng Mạnh Quyền, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã A Mú Sung bắt đầu một ngày làm việc mới. Chồng hồ sơ trên bàn còn dang dở từ hôm trước, những cuộc hẹn xuống thôn bản, kế hoạch triển khai các nhiệm vụ chuyên môn đồn dập, nối tiếp nhau.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, xã vùng cao biên giới nơi địa đầu Tổ quốc A Mú Sung, Lào Cai đang từng bước đưa chủ trương xây dựng chính quyền gần dân, sát dân đi vào cuộc sống. Ảnh: Bích Hợp.
Ít ai biết rằng, để có mặt tại cơ quan đúng giờ, người cán bộ từng công tác tại Văn phòng Tỉnh ủy Lào Cai phải vượt quãng đường gần 70 km từ nhà đến nơi làm việc.
Tháng 9/2025, anh Quyền xung phong về công tác tại xã A Mú Sung, Lào Cai, thời điểm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vừa chính thức đi vào hoạt động được ít tháng. Rời môi trường làm việc ở cấp tỉnh để đến với một xã biên giới xa xôi, cuộc sống của anh thay đổi gần như hoàn toàn.
Không còn những ngày làm việc trong điều kiện thuận lợi, anh làm quen với những chuyến công tác xuống thôn bản, với những con đường đèo quanh co và cả những đêm ở lại cơ sở khi công việc chưa xong.
Nhưng với anh, đó không chỉ là nhiệm vụ được tổ chức giao phó mà còn là cơ hội để được gần dân hơn, hiểu đời sống của bà con vùng cao rõ hơn.
Anh Hoàng Mạnh Quyền, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội là cán bộ Văn phòng Tỉnh ủy Lào Cai chuyển về công tác tại xã A Mú Sung, cách nhà anh hơn 70km. Ảnh: Bích Hợp.
Anh Hoàng Mạnh Quyền chia sẻ: “Xuống cơ sở mới thấy hết những khó khăn của bà con. Có những việc tưởng chừng rất nhỏ nhưng nếu giải quyết chậm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân. Càng làm càng thấy chủ trương xây dựng chính quyền gần dân, sát dân là rất đúng”.
Cùng với anh Quyền, anh Chảo Láo Tả, 33 tuổi, người dân tộc Dao, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã A Mú Sung, cũng bắt đầu hành trình mới kể từ ngày 1/7/2025, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức được vận hành.
Sinh ra và lớn lên ở xã vùng cao Nậm Chặc sau khi sáp nhập anh được chuyển về xã A Mú Sung công tác hiểu tiếng nói, phong tục tập quán của đồng bào dân tộc, anh Tả được xem như “cầu nối” giữa chính quyền với nhân dân.
Cán bộ Phòng Văn hoá - Xã hội xã A Mú Sung, Lào Cai có 7 người thì có tới 5 người đi làm cách nhà gần 30 km. Ảnh: Bích Hợp.
Nhà cách cơ quan khoảng 27 km, mỗi ngày anh đều phải vượt qua những cung đường quanh co, nhiều đoạn dốc cao, nhất là vào mùa mưa thường xuyên xảy ra sạt lở. Những hôm mưa lớn, đường trơn trượt, việc đi lại càng thêm vất vả.
“Có những hôm đi công tác về muộn, trời tối, đường trơn nhưng nghĩ đến công việc của mình, nghĩ đến bà con đang cần thì mọi khó khăn đều có thể vượt qua”, anh Tả tâm sự.
Những câu chuyện của anh Quyền, anh Tả cũng là câu chuyện chung của nhiều cán bộ đang công tác tại xã A Mú Sung.
Hiện nay, xã có 70 biên chế. Riêng Phòng Văn hóa - Xã hội có 7 cán bộ, công chức thì có tới 5 người phải đi làm xa, quãng đường từ gần 30 km trở lên.
Đằng sau những con số ấy là biết bao sự hy sinh thầm lặng. Có người cả tuần mới về nhà một lần. Có người tranh thủ những ngày nghỉ ngắn ngủi để chăm lo gia đình rồi lại tất bật quay trở lại với công việc.
Giữa mênh mông núi rừng biên giới, những chuyến đi sớm về muộn đã trở thành điều quen thuộc của đội ngũ cán bộ nơi đây.
Cán bộ là vậy, về tình hình bộ máy nói chung, xã A Mú Sung cũng như nhiều địa phương khác, đứng trước không ít khó khăn.
Số lượng cán bộ tăng lên trong khi cơ sở vật chất chưa thể đáp ứng ngay. Phòng làm việc còn chật hẹp, trang thiết bị phục vụ công việc còn thiếu, đặc biệt là vấn đề chỗ ở cho cán bộ ở xa.
Không chỉ tạo nên một nền hành chính tinh gọn, gần dân, những chuyển động từ cơ sở tại A Mú Sung còn đang mở ra không gian phát triển mới, khơi dậy kỳ vọng mới ở vùng biên nơi địa đầu Tổ quốc. Ảnh: Bích Hợp.
Ông Lê Đức Minh, Phó Chủ tịch UBND xã A Mú Sung, Lào Cai cho biết, việc tổ chức bộ máy mới đã giúp nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở, giảm các khâu trung gian trong giải quyết công việc. Tuy nhiên, giai đoạn đầu triển khai cũng phát sinh nhiều vấn đề cần từng bước tháo gỡ.
“Sau sắp xếp, số lượng cán bộ tăng lên, trong khi điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế. Chỗ ở cho cán bộ ở xa, phòng làm việc, trang thiết bị phục vụ công tác chưa đáp ứng đầy đủ. Nhiều cán bộ phải tự bố trí nơi ăn ở hoặc đi về hàng chục cây số mỗi ngày”, ông Minh nói.
Cũng may, theo Phó Chủ tịch UBND xã A Mú Sung khó khăn là vậy nhưng điều đáng quý nhất chính là tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Nhiều các bộ phải đi làm xa, có người cả tuần mới về nhà một lần. Nhưng tất cả đều xác định rõ trách nhiệm của mình, không ai nề hà khó khăn. Chính sự đoàn kết, đồng lòng ấy đã giúp bộ máy mới nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định, bảo đảm công việc của người dân được giải quyết thông suốt, không bị gián đoạn.
Nhờ đó mà sau gần một năm vận hành, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp ở A Mú Sung từng bước đi vào nền nếp. Những bỡ ngỡ ban đầu đã dần qua đi, thay vào đó là sự chủ động, tinh thần thích ứng và quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ cơ sở.
Giữa mênh mang núi rừng nơi địa đầu Tổ quốc, những bước chân lặng lẽ của những người cán bộ ngày ngày vượt núi, băng đèo đến với công việc đang góp phần tạo nên diện mạo mới của chính quyền cơ sở sau cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy.
Rút ngắn khoảng cách
Những ngày đầu tháng 6, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã A Mú Sung vẫn tấp nập người dân đến làm các thủ tục hành chính. Không còn cảnh phải đi nhiều nơi, chờ đợi qua nhiều cấp trung gian như trước, giờ đây phần lớn công việc đều được giải quyết ngay tại cấp xã.
Người dân ở các thôn Lũng Pô, Ngải Trồ, Nậm Chặc hay Sín Chải không còn mất nhiều thời gian đi lại. Những thủ tục liên quan đến hộ tịch, đất đai, chứng thực hay chính sách xã hội đều được tiếp nhận và xử lý nhanh chóng hơn.
Đó là một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại xã biên giới A Mú Sung.
Ông Lý Seo Say, một người dân tại thôn Ngải Trồ, xã A Mú Sung đến trung tâm hành chính công xã A Mú Sung làm các thủ tục giấy tờ chia sẻ, bản thân cảm nhận rõ sự đổi mới trong cách phục vụ của chính quyền. Các thủ tục được hướng dẫn cụ thể, cán bộ nhiệt tình hỗ trợ nên việc giải quyết hồ sơ diễn ra nhanh chóng, thuận tiện hơn trước.
“Tôi chỉ cần mang đầy đủ giấy tờ cần thiết, cán bộ tiếp nhận và hướng dẫn rất tận tình. Thời gian chờ đợi không lâu. Mô hình này giúp tiết kiệm thời gian, công sức và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho bà con khi đến làm các thủ tục hành chính", Lý Seo Say phấn khởi.
Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, xã A Mú Sung đã kiện toàn hệ thống chính trị với 16 cơ quan, đơn vị gồm các cơ quan của Đảng, HĐND, UBND, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các đơn vị sự nghiệp công lập. Bộ máy mới từng bước đi vào ổn định, bảo đảm duy trì liên tục hoạt động quản lý nhà nước và phục vụ nhân dân.
Đặc biệt, việc phân cấp, phân quyền đã trao nhiều quyền chủ động hơn cho cấp xã. Hiện nay, UBND xã A Mú Sung thực hiện 314 thủ tục hành chính cấp xã và 48 thủ tục hành chính liên thông. Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện nay đã được chuyển giao xuống cơ sở.
Theo ông Lê Đức Minh, Phó Chủ tịch UBND xã A Mú Sung, đây vừa là thuận lợi, vừa là áp lực đối với chính quyền địa phương. Khối lượng công việc tăng lên nhưng bù lại, tính chủ động của cấp xã được nâng cao. Những vấn đề phát sinh từ cơ sở được xử lý nhanh hơn, sát thực tế hơn. Quan trọng nhất là người dân được phục vụ tốt hơn.
Chỉ tính từ khi vận hành mô hình mới đến nay, Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã A Mú Sung đã tiếp nhận và giải quyết 2.680 hồ sơ. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 96,2%; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,55%; tỷ lệ ký số đạt 100%.
Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả của cải cách hành chính mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản lý, điều hành ở một xã vùng cao biên giới.
Từ cải cách hành chính, chuyển đổi số đến tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ xã ở A Mú Sung, tất cả đang tạo nên những dấu ấn đầu tiên của một nền hành chính gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân ngày càng hiệu quả hơn. Ảnh: Bích Hợp.
Chuyển đổi số len lỏi từng bản làng
Nếu như trước đây, chuyển đổi số còn là khái niệm xa lạ với nhiều người dân vùng cao thì nay ở A Mú Sung, những thay đổi ấy đang dần hiện hữu.
Tại 14/14 thôn trên địa bàn xã đều duy trì hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng. Những “cánh tay nối dài” ấy đang hỗ trợ người dân cài đặt VNeID, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay tiếp cận các nền tảng số.
Đảng ủy xã cũng phân công 7 cán bộ, công chức trực tiếp phụ trách các thôn, hỗ trợ đội ngũ không chuyên trách tại cơ sở trong xử lý công việc, ứng dụng công nghệ thông tin và nắm bắt tình hình nhân dân.
Bà Giàng Thị Xúa, thôn Nậm Chạc, xã A Mú Sung cho biết, trước đây nhiều người dân trong thôn chưa quen với điện thoại thông minh hay các ứng dụng số. Tuy nhiên, nhờ sự hướng dẫn của Tổ công nghệ số cộng đồng, bà con đã dần biết cài đặt VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt. “Cán bộ trong tổ xuống tận thôn, hướng dẫn từng bước nên chúng tôi rất dễ tiếp cận. Giờ đây, nhiều việc có thể thực hiện ngay trên điện thoại, vừa tiết kiệm thời gian, vừa thuận tiện hơn.
Không chỉ vậy, mô hình phòng họp không giấy tờ cũng được triển khai đồng bộ. Hiện 100% các cuộc họp Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xã đều thực hiện trên môi trường điện tử. 100% cán bộ, công chức sử dụng phần mềm điều hành tác nghiệp; 100% văn bản được ký số; hơn 1.100 văn bản đã được phát hành trên môi trường điện tử.
Ngay cả ba sản phẩm OCOP của địa phương cũng đã được đưa lên sàn thương mại điện tử, mở thêm cơ hội quảng bá và tiêu thụ sản phẩm vùng cao. Từ một xã biên giới còn nhiều khó khăn, A Mú Sung đang từng bước tiếp cận với phương thức quản trị hiện đại, lấy chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND xã A Mú Sung Lê Đức Minh quá trình này vẫn còn không ít trở ngại. Hạ tầng công nghệ thông tin ở vùng cao chưa đồng bộ; nhiều thiết bị đã qua nhiều năm sử dụng; việc liên thông dữ liệu giữa các hệ thống phần mềm còn hạn chế. Trong khi đó, kỹ năng số của một bộ phận người dân vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.
“Khó khăn là có, nhưng đây là xu thế tất yếu. Địa phương xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao hiệu quả vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp”, ông Minh cho biết.
Toàn xã A Mú Sung hiện có 68 biên chế hành chính, trong đó có 5 cán bộ thực hiện kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Dù khối lượng công việc tăng lên đáng kể nhưng qua theo dõi, chưa phát hiện trường hợp né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Tinh thần đoàn kết và trách nhiệm ấy đã tạo nên sức sống của bộ máy mới. Từ việc giải quyết thủ tục hành chính thuận lợi hơn, tăng cường ứng dụng công nghệ số đến sự chủ động của đội ngũ cán bộ, tất cả đang tạo nên những dấu ấn đầu tiên của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Thực tiễn ở A Mú Sung cho thấy, cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp lại tổ chức, mà quan trọng hơn là xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm. Để A Mú Sung, xã biên giới nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt đang mở ra một phương thức quản trị mới, hiệu lực hơn, hiệu quả hơn và gần dân hơn.
