Một năm chuyển mình cùng mô hình chính quyền hai cấp ở Thanh Hóa

Ngày 1/7/2025 đánh dấu một cột mốc đặc biệt trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy của tỉnh Thanh Hóa khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động.

Đây không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu tổ chức hành chính mà còn là cuộc cải cách sâu rộng trong phương thức lãnh đạo, điều hành và phục vụ Nhân dân.

Sau một năm triển khai, những kết quả đạt được đã khẳng định tính đúng đắn của chủ trương lớn này. Bộ máy được tinh gọn hơn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn; quyền làm chủ của nhân dân được phát huy; công tác quản lý nhà nước ngày càng gần dân, sát dân và phục vụ người dân tốt hơn.

Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị

Tỉnh Thanh Hóa có quy mô dân số hơn 4,3 triệu người, diện tích tự nhiên trên 11.100 km², đứng thứ 12 cả nước về diện tích và thứ 8 về dân số.

Với địa bàn rộng lớn, đa dạng vùng miền, việc chuyển đổi từ mô hình chính quyền ba cấp sang hai cấp đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Thực hiện chủ trương của Trung ương, tỉnh Thanh Hóa đã tiến hành cuộc sắp xếp đơn vị hành chính có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Từ 547 xã, phường, thị trấn, Thanh Hóa giảm xuống còn 166 xã, phường, giảm 381 đơn vị hành chính, tương đương 69,65%.

Cùng với đó là cuộc tái cơ cấu toàn diện bộ máy trong hệ thống chính trị. Khối Đảng và đoàn thể giảm 18 cơ quan cấp tỉnh, kết thúc hoạt động của 26 đảng bộ cấp huyện, giảm 175 cơ quan MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cấp huyện, cùng 133 phòng, ban trực thuộc. Khối chính quyền giảm 5 sở, 53 cơ quan chuyên môn cấp huyện, 42 phòng chuyên môn cấp sở cùng nhiều đơn vị sự nghiệp công lập.

Những con số trên cho thấy quyết tâm rất lớn của tỉnh trong thực hiện chủ trương xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.

Điều đáng ghi nhận là quá trình sắp xếp được thực hiện bài bản, khoa học và không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước. Ngay từ ngày đầu vận hành mô hình mới, 166 xã, phường đã hoàn thành việc kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công nhiệm vụ, bố trí nhân sự chủ chốt theo đúng quy định.

Tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện chỉ định hơn 5.000 cấp ủy viên, gần 1.730 ủy viên ban thường vụ cấp xã; bố trí đầy đủ bí thư, phó bí thư, chủ tịch UBND các xã, phường mới thành lập. Hoạt động của hệ thống chính trị được duy trì liên tục, không phát sinh khoảng trống về nhiệm vụ và thẩm quyền, không ảnh hưởng đến việc giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp.

Để bảo đảm mô hình mới vận hành thông suốt, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Thanh Hóa và các cơ quan liên quan đã ban hành hàng nghìn văn bản lãnh đạo, chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện.

Riêng HĐND tỉnh ban hành 93 nghị quyết; UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành hàng chục quyết định quan trọng liên quan đến tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, bố trí nhân sự và cải cách hành chính. Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh ban hành hơn 2.000 văn bản phục vụ việc vận hành mô hình mới.

Song song với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, tỉnh Thanh Hóa cũng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cơ sở. Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện nay được giao trực tiếp cho cấp xã thực hiện, góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Lấy người dân làm trung tâm cải cách

Một cuộc cải cách chỉ thực sự thành công khi người dân được hưởng lợi từ những thay đổi đó. Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều dễ nhận thấy nhất là chất lượng phục vụ người dân ngày càng được nâng lên.

Các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã đi vào hoạt động đã giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn. Nhiều thủ tục hành chính được giải quyết ngay tại cơ sở, giảm thời gian đi lại và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, công tác chuyển đổi số được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Hệ thống điều hành, giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến từng bước được hoàn thiện, tạo môi trường làm việc hiện đại, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.

Đặc biệt, công tác tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội được thực hiện sâu rộng. Sau gần một năm vận hành mô hình mới, toàn tỉnh đã tổ chức 9 hội nghị học tập, quán triệt các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương và của tỉnh với sự tham gia của hơn 278.900 lượt cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Các cơ quan báo chí, cổng thông tin điện tử và hệ thống truyền thanh cơ sở đã đăng tải, phát sóng khoảng 12.000 tin, bài tuyên truyền về mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thông tin được truyền tải nhanh chóng, kịp thời, giúp người dân hiểu rõ chủ trương, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội.

Việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và Nhân dân cũng được quan tâm đặc biệt. Tỉnh Thanh Hóa duy trì các hội nghị giao ban tư tưởng, dư luận xã hội định kỳ hằng tháng; tiếp nhận hơn 80 lượt ý kiến phản ánh, kiến nghị của người dân và cán bộ cơ sở. Các vấn đề phát sinh được tổng hợp, chỉ đạo giải quyết kịp thời, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với chủ trương đổi mới.

Bên cạnh những kết quả tích cực, tỉnh Thanh Hóa cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn còn tồn tại. Địa hình miền núi rộng lớn, dân cư phân tán, hạ tầng kỹ thuật ở nhiều nơi còn hạn chế; sự chênh lệch về quy mô dân số và diện tích giữa các đơn vị hành chính mới tạo ra những áp lực nhất định trong công tác quản lý.

Tuy nhiên, với tinh thần chủ động, quyết liệt, tỉnh đã thành lập 20 tổ giám sát thường xuyên và nhiều đoàn kiểm tra chuyên đề để theo dõi quá trình vận hành mô hình mới.

Qua đó, 19 nhóm khó khăn, vướng mắc lớn liên quan đến tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất, công nghệ thông tin, chế độ chính sách và phân cấp quản lý đã được rà soát, tháo gỡ kịp thời.

Một năm là khoảng thời gian chưa dài để đánh giá toàn diện hiệu quả của một mô hình tổ chức mới mang tính đột phá. Song những kết quả bước đầu đã cho thấy quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị tỉnh Thanh Hóa trong thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.

Từ một bộ máy nhiều tầng nấc trung gian, tỉnh Thanh Hóa đang từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ tốt hơn. Bộ máy được tinh gọn nhưng hiệu quả được nâng cao; quyền hạn được phân cấp mạnh hơn nhưng trách nhiệm cũng rõ ràng hơn; khoảng cách giữa chính quyền và người dân ngày càng được rút ngắn.