Để duy trì dòng chảy hàng hóa qua eo biển Hormuz, không chỉ cần các tàu chở hàng rời khỏi Trung Đông mà còn cần tàu trống quay lại nhận hàng mới. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, các hãng vận tải vẫn chưa sẵn sàng đưa tàu vào Vịnh Ba Tư qua eo biển này chừng nào xung đột chưa được giải quyết triệt để và lệnh ngừng bắn còn tiềm ẩn nguy cơ bị phá vỡ.
Bà Lale Akoner, chuyên gia phân tích thị trường toàn cầu tại eToro, cho rằng một lệnh ngừng bắn ngắn hạn và mong manh chưa đủ để tạo niềm tin cần thiết cho các nhà vận hành.
Tàu thuyền hoạt động trong và xung quanh eo biển Hormuz ngày 10/4/2026. Ảnh: MarineTraffic.
Trong bối cảnh không có tàu mới vào khu vực để nhận các lô hàng dầu mỏ, phân bón và hàng thiết yếu, việc hàng trăm tàu chở đầy hàng rời khỏi eo biển Hormuz chỉ mang lại hiệu quả tạm thời. Tình trạng thiếu hụt và giá dầu cao nhiều khả năng sẽ kéo dài trong nhiều tháng.
Theo ông Matt Smith, chuyên gia của công ty phân tích thương mại Kpler, điều kiện tiên quyết để khôi phục vận tải qua eo biển Hormuz là các tàu hàng phải rời đi, nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được.
“Gần như không ai đủ tự tin để đi qua eo biển”, ông nói, đồng thời chỉ ra số tàu chở dầu đi qua Hormuz mỗi ngày đã giảm từ khoảng 100 tàu/ngày xuống còn khoảng 10 chiếc hoặc ít hơn.
Dù niềm tin vào lệnh ngừng bắn được cải thiện, dòng tàu vẫn sẽ chủ yếu là tàu rời khỏi khu vực. Hiện có khoảng 400 tàu chở dầu đầy hàng đang chờ ra ngoài, trong khi chỉ khoảng 100 tàu trống sẵn sàng đi vào.
Ông Matt Smith ước tính, kể cả trong kịch bản eo biển Hormuz được mở ngay hôm nay, phải tới tháng 7 dòng chảy dầu mỏ mới có thể trở lại bình thường.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra với tàu container - lực lượng then chốt vận chuyển lương thực và hàng hóa thiết yếu cho các quốc gia vùng Vịnh, cũng như xuất khẩu các mặt hàng như phân bón và nhựa công nghiệp. Ông Peter Tirschwell từ S&P Global Market Intelligence cho biết hiện có khoảng 100 tàu container chờ rời đi, nhưng gần như không có tàu nào quay lại để lấy thêm hàng mới.
Điều này đồng nghĩa khoảng 30% lượng phân bón toàn cầu từ khu vực có thể bị “kẹt lại” trong nhiều tháng cho đến khi có tàu mới đến vận chuyển. Cũng như dầu mỏ, vận chuyển bằng đường biển gần như là phương thức duy nhất để đưa các lô hàng này ra ngoài.
“Không có đủ năng lực để dễ dàng chuyển hướng các lô hàng này”, ông Tirschwell nói.
Ngược lại, nếu không có tàu mới đi qua eo biển và vào Vịnh, hoạt động sản xuất các mặt hàng như dầu thô, xăng dầu tinh chế hay phân bón cũng khó có thể khôi phục. Theo ông Smith, hoạt động sản xuất tại đây đã bị đình trệ trong khoảng 6 tuần qua do không có nơi tiêu thụ.
Các nhà sản xuất dầu trong khu vực vốn quen với việc bơm dầu lên tàu và xuất đi ngay lập tức. Tuy nhiên, để quay lại trạng thái bình thường, họ không chỉ cần thời gian để tăng sản lượng mà còn cần có đủ tàu chở dầu sẵn sàng tiếp nhận lượng dầu này.
