Bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch
Lễ hội du lịch Chùa Hương năm 2026 tổ chức từ mùng Sáu tháng Giêng năm Bính Ngọ với nhiều điểm mới từ phương thức phục vụ đến không gian cảnh quan, đánh dấu năm đầu tiên xã Hương Sơn thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trực tiếp quản lý, phát huy giá trị di tích. Các hoạt động lễ hội đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tính trang nghiêm, an toàn, văn minh, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng đặc sắc của quần thể danh thắng Hương Sơn - Di tích quốc gia đặc biệt.
Sáng 6/2, Ban Tổ chức Lễ hội du lịch Chùa Hương xã Hương Sơn tổ chức Hội nghị thông tin về công tác tổ chức, quản lý Lễ hội du lịch Chùa Hương năm 2026. Ảnh: Nguyễn Trường.
Lễ hội năm 2026 bắt đầu từ ngày 18/2 đến hết 11/5 (tức từ mùng Hai tháng Giêng đến 25/3 năm Bính Ngọ). Lễ khai hội vào 22/2 (tức mùng 6 tháng Giêng).
Ông Vương Trọng Đạo - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn (Hà Nội), Phó Trưởng ban Tổ chức Lễ hội du lịch Chùa Hương cho biết: Lễ hội năm nay có chủ đề xuyên suốt "An toàn - thân thiện - chất lượng", với trọng tâm tăng cường kỷ cương, văn minh lễ hội; bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường; đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo thuận lợi cho nhân dân và du khách thập phương tham quan, chiêm bái.
Để chuẩn bị cho mùa lễ hội năm nay, với mục tiêu An toàn – Thân thiện – Chất lượng, xã đã tập trung tháo dỡ, giải tỏa, chỉnh trang các điểm kinh doanh dịch vụ không còn phù hợp trong khu di tích, trả lại không gian văn hóa - tâm linh trang nghiêm trước mùa lễ hội. Theo UBND xã, toàn địa bàn đã tháo dỡ, chỉnh trang 155 điểm kinh doanh, trong đó 71 điểm tháo dỡ toàn bộ, 84 điểm tháo dỡ kết hợp chỉnh trang; trả lại khoảng 6.500m² đất cho không gian chung của di tích.
Phó Giám đốc cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội Nguyễn Thành Lợi chia sẻ một số giải pháp truyền thông về công tác tổ chức lễ hội, du lịch Chùa Hương. Ảnh: Nguyễn Trường.
Điểm nhấn trong công tác tổ chức Lễ hội du lịch Chùa Hương năm nay là đẩy mạnh chuyển đổi số, bán vé điện tử, bán vé online, cây tự động; kiểm soát vé bằng QR Code, lắp đặt camera AI để chủ động phương án phân luồng giao thông, đồng thời thành lập tổ phản ứng nhanh xử lý thông tin sự việc qua đường dây nóng 19001207… Đặc biệt, Hương Sơn sẽ miễn phí trông ô tô dịch vụ (biển màu vàng) và xe từ 10 chỗ ngồi trở lên ở các bãi trông giữ xe theo quy định. Phục vụ đón khách về tham quan thắng cảnh chùa Hương liên tục trong suốt 12 tháng.
Đổi mới tư duy và cách làm
Trao đổi với phóng viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho rằng, việc tổ chức Lễ hội Chùa Hương năm 2026 cần được đặt trong bài toán phát triển dài hạn, không chỉ là câu chuyện mùa lễ hội, mà là vấn đề phát triển bền vững của địa phương.
Theo ông Trần Đức Hải, Chùa Hương là khu di tích có giá trị tài nguyên đặc sắc, nổi trội, song thực tế nhiều năm qua, việc khai thác còn mang nặng tính mùa vụ. Lượng khách tập trung chủ yếu trong khoảng ba tháng đầu năm, trong khi một không gian rộng lớn với nhiều giá trị cảnh quan, văn hóa, lịch sử vẫn chưa được phát huy tương xứng để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Từ thực tế đó, địa phương đặt ra câu hỏi, vì sao một khu di tích có sức hút lớn, nhưng thời gian khai thác ngắn, mức chi tiêu của du khách chưa cao và nhiều dư địa phát triển còn bỏ ngỏ. Trên cơ sở này, Hương Sơn xác định phải thay đổi tư duy, gắn bảo tồn di sản với mở rộng không gian, kéo dài thời gian khai thác, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải thông tin một số định hướng phát triển quần thể di tích, thắng cảnh Chùa Hương. Ảnh: Nguyễn Trường.
Tuy nhiên, theo ông Trần Đức Hải, để quy hoạch sát thực tiễn và đưa nguồn lực đầu tư đi vào cuộc sống, điều kiện tiên quyết là phải lập lại trật tự không gian di tích, xây dựng nền nếp trong hoạt động dịch vụ và tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Việc chỉnh trang, sắp xếp lại các điểm kinh doanh trong khu di tích trước mùa lễ hội năm nay chính là bước đi cụ thể đầu tiên theo tinh thần đó.
Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết, quy hoạch Khu di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương đã được địa phương hoàn thiện, lấy ý kiến các bộ, ngành trung ương, tạo căn cứ pháp lý quan trọng cho việc tổ chức quản lý và thu hút đầu tư theo hướng bài bản. Trong định hướng đầu tư hạ tầng khu di tích, thành phố đã ủy quyền cho địa phương phê duyệt chủ trương đầu tư, với quy mô nguồn lực dự kiến khoảng 2.000 tỷ đồng, tạo nền tảng lâu dài cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
Cùng với phát triển du lịch, Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải nhấn mạnh yêu cầu gắn chặt du lịch với sản xuất nông nghiệp địa phương. Với quy mô hàng triệu lượt khách mỗi năm, nhu cầu tiêu dùng về thực phẩm, nông sản, thủy sản là rất lớn. Vì vậy, Hương Sơn định hướng tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng tạo ra các sản phẩm phục vụ trực tiếp hoạt động du lịch, từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín, qua đó tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân ngay trên địa bàn. Thực tế thời gian qua, xã đã chủ động làm việc với Học viện Nông nghiệp Việt Nam để nghiên cứu, triển khai các nội dung liên quan.
Bên cạnh đó, địa phương cũng đã làm việc với các cơ quan chuyên môn về thủy lợi, tập trung các giải pháp trị thủy, bảo đảm ổn định mực nước trên Suối Yến, tạo điều kiện để từng bước khai thác hoạt động du lịch quanh năm, thay vì chỉ tập trung theo mùa lễ hội như trước.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải khẳng định, mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, từ quản lý di tích, điều phối hoạt động dịch vụ đến huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Việc chuẩn bị Lễ hội Chùa Hương năm 2026 theo hướng đổi mới tư duy và cách làm, vì thế không chỉ nhằm tổ chức một mùa lễ hội an toàn, thân thiện, chất lượng, mà còn đặt nền móng cho phát triển bền vững khu di tích trong giai đoạn tiếp theo.
