Trước khi làm việc với UBND tỉnh Lào Cai, Đoàn công tác của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia do ông Phạm Đức Luận, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) làm Trưởng đoàn đã kiểm tra thực tế tại bản Phạ và bản Vần, xã Việt Hồng.
Đây là hai khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lớn, có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, ngập úng, ảnh hưởng đến giao thông và đời sống của người dân. Qua kiểm tra thực địa, đoàn công tác đánh giá công tác chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư theo phương châm "bốn tại chỗ". Đồng thời, kiểm tra phương án cảnh báo, sơ tán dân và khả năng sẵn sàng ứng phó với các tình huống thiên tai trên địa bàn.
Buổi làm việc do ông Phạm Đức Luận, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và ông Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đồng chủ trì. Ảnh: Thanh Ngà.
Không để phòng, chống thiên tai mang tính hình thức
Theo báo cáo của UBND tỉnh Lào Cai, từ năm 2024 đến ngày 29/7/2026, địa phương đã xảy ra 68 đợt thiên tai, làm 230 người chết và mất tích, 189 người bị thương; hơn 70.600 ngôi nhà bị ảnh hưởng; gần 28.850 ha cây trồng, hơn 542.900 con gia súc, gia cầm và vật nuôi cùng trên 854 ha thủy sản bị thiệt hại. Tổng thiệt hại kinh tế ước trên 16.401 tỷ đồng. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh xảy ra 22 đợt thiên tai, làm 15 người bị thương, 7.931 ngôi nhà bị ảnh hưởng, thiệt hại khoảng 242 tỷ đồng.
Để chủ động ứng phó, tỉnh đã kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các cấp; ban hành đầy đủ quy chế, phương án ứng phó theo cấp độ rủi ro thiên tai; 99/99 xã, phường đã thành lập lực lượng xung kích.
Toàn tỉnh Lào Cai có khả năng huy động hơn 105.000 người và hơn 75.000 phương tiện, trang thiết bị phục vụ công tác ứng phó, cứu hộ, cứu nạn. Đồng thời, địa phương đã rà soát 3.428 điểm có nguy cơ thiên tai, ảnh hưởng đến hơn 23.000 hộ dân để xây dựng phương án sơ tán khi có tình huống xảy ra.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Giàng Quốc Hưng cho biết, đợt kiểm tra của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia là dịp để địa phương nhìn nhận toàn diện những tồn tại trong công tác phòng, chống thiên tai, từ đó kịp thời điều chỉnh phương án chỉ đạo, điều hành phù hợp với tình hình thực tế.
Ông Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai cho biết tỉnh đã đưa kết quả thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai vào tiêu chí đánh giá KPI đối với cán bộ. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo ông Giàng Quốc Hưng, một số địa phương, nhất là cấp xã, vẫn còn xây dựng phương án ứng phó theo hướng hình thức, chủ yếu cụ thể hóa văn bản của cấp trên mà chưa bám sát đặc điểm địa bàn. Đây là hạn chế cần sớm khắc phục.
Lãnh đạo UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu các địa phương rà soát lại toàn bộ phương án theo phương châm "4 tại chỗ", xây dựng kịch bản cụ thể đến từng thôn, từng hộ dân ở khu vực có nguy cơ lũ quét, lũ ống, ngập lụt và sạt lở đất. Mỗi điểm nguy cơ phải có phương án riêng, tuyệt đối không xây dựng theo cách rập khuôn.
"Cái quan trọng nhất của '4 tại chỗ' là chỉ huy tại chỗ. Nếu không có phương án sát thực tế thì khi xảy ra tình huống sẽ không biết chỉ huy như thế nào. Không thể tiếp tục điều hành theo kinh nghiệm mà phải có kịch bản cụ thể, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm", ông Giàng Quốc Hưng nhấn mạnh.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều xã còn gặp khó khăn về kinh phí, thiếu phương tiện, thiết bị và doanh nghiệp trên địa bàn để huy động khi xảy ra thiên tai. Vì vậy, việc chuẩn bị nguồn lực ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả ứng phó.
Đặc biệt, tỉnh Lào Cai đã đưa kết quả thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai vào tiêu chí đánh giá KPI đối với cán bộ. Trong đợt đánh giá gần nhất, có 14 lãnh đạo cấp xã không hoàn thành nhiệm vụ, trong đó có nguyên nhân từ công tác phòng, chống thiên tai.
Đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo lãnh đạo tỉnh Lào Cai, thời gian tới, những địa phương không xây dựng phương án ứng phó, triển khai mang tính hình thức hoặc để xảy ra tình trạng chủ quan, lơ là sẽ bị kiểm điểm trách nhiệm và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đánh giá, xếp loại cán bộ.
Chuyển mạnh sang quản trị rủi ro thiên tai
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Phạm Đức Luận, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai nhấn mạnh: công tác phòng, chống thiên tai cần chuyển mạnh từ tư duy "bị động ứng phó" sang "quản trị rủi ro".
Các đại biểu tham gia ý kiến tại buổi làm việc. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, việc đoàn công tác trực tiếp kiểm tra tại cơ sở trước mùa mưa bão chính là một bước trong quản trị rủi ro nhằm phát hiện sớm những bất cập để kịp thời khắc phục trước khi thiên tai xảy ra.
"Quản trị rủi ro là phải chuẩn bị trước mọi tình huống, xác định rõ người, rõ việc, rõ địa điểm, rõ thời gian và rõ trách nhiệm. Khi thiên tai xảy ra chỉ việc triển khai theo phương án đã chuẩn bị. Nếu đợi đến lúc có bão, lũ mới bắt đầu xử lý thì đó chỉ là bị động ứng phó", ông Phạm Đức Luận nhấn mạnh.
Từ yêu cầu trên, Trưởng đoàn công tác đề nghị Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Lào Cai khẩn trương rà soát toàn bộ kế hoạch, phương án ứng phó thiên tai; đồng thời chỉ đạo các xã hoàn thiện phương án đến từng thôn, từng khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở, ngập lụt, bảo đảm sát với điều kiện thực tế.
Theo ông Phạm Đức Luận, mỗi phương án phải quy định cụ thể nhiệm vụ của từng lực lượng, từng cá nhân để Chủ tịch UBND cấp xã có căn cứ giao nhiệm vụ. Khi trách nhiệm được phân công rõ ràng, việc chỉ huy, điều hành sẽ chủ động, thống nhất, tránh tình trạng lúng túng khi xảy ra sự cố.
Ông Phạm Đức Luận, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai nhấn mạnh, công tác phòng, chống thiên tai cần chuyển mạnh từ tư duy "bị động ứng phó" sang "quản trị rủi ro". Ảnh: Thanh Ngà.
Đối với lực lượng vũ trang, cần chủ động bố trí lực lượng đến các khu vực trọng điểm ngay khi có dự báo thiên tai, thay vì chờ sự cố xảy ra mới cơ động. Bởi thực tế, khi mưa lớn gây chia cắt giao thông, việc tiếp cận hiện trường sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, các địa phương cần xây dựng cơ chế phối hợp với doanh nghiệp, đơn vị quản lý giao thông, thủy điện và các tổ chức có phương tiện, máy móc trên địa bàn để huy động ngay khi có tình huống khẩn cấp, phát huy tối đa nguồn lực theo phương châm "4 tại chỗ".
