Lạng Sơn đưa hạt dẻ thành sản phẩm du lịch trải nghiệm

Chương trình không chỉ giới thiệu hạt dẻ cùng các sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương mà còn tạo cơ hội kết nối giữa nhà vườn, hợp tác xã với doanh nghiệp, người tiêu dùng. Từ một nông sản quen thuộc, địa phương đang từng bước đưa cây dẻ vào hành trình trải nghiệm nông nghiệp, tạo thêm giá trị cho sản phẩm và sinh kế cho người dân.

Đa dạng sản phẩm chế biến

Cây dẻ đã gắn bó với người dân Lạng Sơn từ nhiều năm, trong đó phường Lương Văn Tri là một trong những vùng trồng tập trung. Mô hình trồng cây dẻ ghép được triển khai trên địa bàn từ năm 2003.

Theo UBND phường Lương Văn Tri, hiện diện tích trồng dẻ trên địa bàn khoảng 120ha, năng suất bình quân từ 3,36 đến 4,2 tấn hạt tươi/ha. Nhiều hộ có nguồn thu ổn định từ loại cây này, góp phần cải thiện đời sống.

Không dừng lại ở bán hạt tươi, những năm gần đây, người dân, hợp tác xã từng bước quan tâm hơn đến chế biến, xây dựng sản phẩm và nâng giá trị cây dẻ. Tại "Mùa hạt dẻ" năm nay, bên cạnh các gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương, du khách còn có thể thưởng thức những món được chế biến từ hạt dẻ như xôi hạt dẻ, bánh hạt dẻ, sữa hạt dẻ...

Ông Trần Tiến Nguyên, Chủ tịch UBND phường Lương Văn Tri cho biết, "Mùa hạt dẻ" năm nay được tổ chức nhằm tôn vinh, quảng bá, đồng thời thúc đẩy bảo tồn và phát triển vùng trồng dẻ - sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương.

Theo ông Nguyên, chương trình còn tạo cầu nối giữa nhà nông, hợp tác xã và doanh nghiệp, góp phần mở rộng thị trường, thúc đẩy tiêu thụ nông sản. Xa hơn, địa phương hướng đến phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp để tạo thêm sinh kế cho người dân.

Đưa du khách vào vườn dẻ

Điểm đáng chú ý của "Mùa hạt dẻ" không chỉ nằm ở những gian hàng giới thiệu sản phẩm. Du khách còn có thể đến các vườn dẻ tiêu biểu, trực tiếp thu hoạch, tìm hiểu quá trình chăm sóc, chế biến và thưởng thức hạt dẻ tại vườn.

Cùng gia đình từ Hà Nội lên Lạng Sơn dịp cuối tuần, chị Lê Thu Hà cho biết đây là lần đầu chị được vào tận vườn và tự tay thu hoạch dẻ. Trước đây, chị chủ yếu biết đến hạt dẻ Lạng Sơn qua những điểm bán đặc sản.

“Đến tận vườn mới thấy thú vị, nhất là trẻ nhỏ vừa được hái dẻ, vừa biết loại hạt mình vẫn ăn được trồng, chăm sóc và thu hoạch như thế nào. Gia đình tôi cũng mua thêm một ít hạt dẻ mang về làm quà”, chị Hà chia sẻ.

Anh Trần Văn Minh, du khách đến từ Bắc Ninh cũng ấn tượng với trải nghiệm tại vườn. Theo anh Minh, thay vì chỉ ghé mua đặc sản, việc được trực tiếp vào vườn, tự tay thu hoạch và thưởng thức sản phẩm khiến chuyến đi có thêm trải nghiệm. Nếu có thêm các dịch vụ đi kèm, những vườn dẻ có thể trở thành điểm dừng chân thú vị trong mùa thu hoạch.

Cách làm này mở thêm một giá trị khác cho cây dẻ. Thay vì chỉ thu hoạch rồi đưa sản phẩm ra thị trường, chính vườn cây, mùa thu hoạch và công việc thường ngày của người trồng dẻ có thể trở thành trải nghiệm dành cho du khách.

Đây cũng là hướng phường Lương Văn Tri đặt ra trong thời gian tới khi khuyến khích các nhà vườn, hợp tác xã, hộ kinh doanh vừa nâng cao chất lượng sản phẩm, ứng dụng khoa học kỹ thuật, vừa từng bước phát triển dịch vụ du lịch trải nghiệm theo hướng thân thiện, chuyên nghiệp, an toàn.

Đại diện các hộ trồng dẻ, ông Lăng Văn Hoàng cho rằng, việc tổ chức "Mùa hạt dẻ" là cơ hội để sản phẩm của địa phương đến gần hơn với người dân, du khách và doanh nghiệp. Qua đó, người trồng có thêm điều kiện quảng bá sản phẩm, tìm kiếm thị trường tiêu thụ và nâng thu nhập.

Theo ông Hoàng, để có những mùa dẻ sai quả, người dân phải dành nhiều công sức từ cải tạo đất, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch, bảo quản. Vì vậy, các hộ trồng dẻ mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ trong xây dựng vùng nguyên liệu, quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường và phát triển hoạt động trải nghiệm tại các vườn dẻ.

Các nhà vườn cũng xác định việc duy trì giá trị sản phẩm phải bắt đầu từ sản xuất. Các hộ sẽ tiếp tục chăm sóc, bảo vệ và phát triển diện tích dẻ theo hướng bền vững, áp dụng tiến bộ kỹ thuật để nâng năng suất, chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và giữ gìn cảnh quan vườn đồi.

Từ mùa hạt dẻ năm 2026, phường Lương Văn Tri đặt mục tiêu từng bước xây dựng thương hiệu hạt dẻ trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, đồng thời quảng bá hình ảnh, con người và những giá trị văn hóa của địa phương.

Để làm được điều này, bài toán không chỉ là diện tích hay sản lượng. Việc giữ chất lượng sản phẩm, tổ chức sản xuất an toàn, liên kết tiêu thụ và hình thành các sản phẩm chế biến có giá trị cao hơn là những mắt xích quan trọng.

Song song với đó là khai thác cảnh quan vườn đồi, mùa thu hoạch và hoạt động sản xuất của người dân để hình thành những trải nghiệm phù hợp cho du khách. Khi đó, giá trị của cây dẻ không chỉ được tính bằng sản lượng hạt thu hoạch mỗi vụ mà còn đến từ dịch vụ và khả năng thu hút khách đến với vùng sản xuất.

Với khoảng 120ha hiện có, vùng dẻ ở phường Lương Văn Tri đã có nền tảng để phát triển sản xuất. Việc chế biến sâu hạt dẻ, xây dựng thành sản phẩm OCOP gắn với phát triển thị trường và du lịch trải nghiệm sẽ góp phần nâng giá trị cây trồng đặc trưng này, đồng thời mở thêm nguồn thu cho người dân.