Mưa lớn kéo dài từ ngày 15 đến 17/7 do ảnh hưởng của rãnh áp thấp đã gây lũ quét, sạt lở đất trên diện rộng tại nhiều xã của tỉnh Lai Châu.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ 9h ngày 16/7 đến 9h ngày 17/7, lượng mưa đo được tại trạm Phúc Than đạt 206 mm, phần lớn tập trung trong đêm 16/7 và rạng sáng 17/7. Mưa cường suất lớn khiến nước từ các dãy núi cao đổ dồn xuống các khe suối, tràn qua quốc lộ 32 rồi đổ về các xã Mường Than, Than Uyên và Mường Kim, gây lũ quét và sạt lở nghiêm trọng. Đây được xác định là đợt thiên tai có mức độ ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đối với khu vực phía nam tỉnh Lai Châu trong mùa mưa năm nay.
Tang tóc Mường Than
Thiệt hại nặng nề nhất xảy ra tại xã Mường Than, nơi dòng lũ bất ngờ cuốn phăng nhiều nhà cửa, đất sản xuất và chia cắt hàng loạt bản làng.
Theo báo cáo của Công an tỉnh Lai Châu, đến chiều 17/7, lũ quét và sạt lở đất khiến một người tử vong. Ngoài ra, lực lượng chức năng vẫn đang khẩn trương tìm kiếm 5 người mất liên lạc, gồm Phạm Bảo Châm (11 tuổi), Phạm Xuân Trường (8 tuổi), Lường Thị Xương (45 tuổi), Đỗ Thị Hoa (54 tuổi), cùng trú bản Chít (xã Mường Than) và Phạm Thị Liên (32 tuổi, trú xã Than Uyên).
Hai người được giải cứu kịp thời trước cơn lũ dữ tại xã Mường Than. Ảnh: Đình Tiệp.
Hai người khác bị thương được cứu vào sáng cùng ngày, sau khi Công an xã Mường Than nhận tin báo hai người dân là Lò Văn Chài (33 tuổi) và Nguyễn Thanh Hải (35 tuổi) bị mắc kẹt giữa dòng lũ trên suối Nậm Vai. Ngay lập tức, lực lượng công an phối hợp với quân đội, dân quân và chính quyền địa phương triển khai cứu hộ. Đến khoảng 11h15, hai nạn nhân được đưa vào bờ an toàn và chuyển đến Trạm Y tế xã Mường Than cấp cứu.
Nhà sập đổ, bản làng bị cô lập
Tại xã Mường Than, lũ quét làm 13 hộ dân ở các bản Đội 9, Đội 11 và Sắp Ngụa bị sập hoàn toàn nhà ở, buộc phải sơ tán khẩn cấp. Nhiều bản như Mường Mít, Hát Nam, Khoang, Vè, Chít, Nậm Sáng và Đội 11 bị cô lập do nước lũ dâng cao, đường giao thông bị đất đá vùi lấp.
Cơn lũ dữ tại Mường Than đã cuốn phăng tài sản của người dân. Ảnh: Thu Thủy.
Theo lãnh đạo xã Mường Than, ngay từ chiều 15/7, khi dự báo xuất hiện đợt mưa lớn kéo dài, địa phương đã họp khẩn, xây dựng phương án ứng phó và chuẩn bị lực lượng, phương tiện hỗ trợ các khu vực có nguy cơ bị sạt lở.
Tuy nhiên, lượng mưa quá lớn, nước lũ lên rất nhanh, vượt ngoài dự báo. Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều tuyến đường bị sạt lở, chia cắt hoàn toàn, khiến việc tiếp cận các bản lúc đầu gặp rất nhiều khó khăn.
Cũng theo thông tin từ UBND xã Mường Than, ngay sau khi xảy ra thiên tai, địa phương đã báo cáo khẩn cấp lên UBND tỉnh và các cơ quan chức năng để huy động lực lượng, phương tiện hỗ trợ cứu hộ, cứu nạn. Các đoàn công tác đã được thành lập, khẩn trương tiếp cận những khu vực bị cô lập sâu nhằm tìm kiếm người mất tích, đưa người dân đến nơi an toàn và cung cấp nhu yếu phẩm thiết yếu.
Đến thời điểm này, các đơn vị đã tiếp cận được một số điểm bị chia cắt. Tuy nhiên, công tác cứu hộ và hỗ trợ người dân vẫn gặp rất nhiều trở ngại do nhiều tuyến đường bị sạt lở nghiêm trọng, nền đường bị cuốn trôi, phương tiện cơ giới khó tiếp cận. Tỉnh Lai Châu đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại Mường Than và đang huy động tối đa lực lượng tại chỗ, phối hợp với các đơn vị công an, quân đội để khẩn trương khắc phục hậu quả, ưu tiên tìm kiếm người mất tích và bảo đảm an toàn cho người dân.
Ngôi nhà bị đổ sập hoàn toàn tại xã Pa Ủ. Ảnh: Tùng Phương.
Sáng cùng ngày, tại xã Pa Ủ, bản Xà Hồ có 5 ngôi nhà bị sạt lở, trong đó 4 căn sập hoàn toàn, một căn đổ tường và một ngôi nhà khác nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Ngoài ra, xã Pắc Ta ghi nhận hai hộ bị ảnh hưởng do sạt lở đất; xã Lê Lợi có hai hộ phải di dời khẩn cấp; xã Than Uyên có hai ngôi nhà bị ảnh hưởng, một căn bị đất đá tràn vào, một căn bị ngập nước. Đến nay, các địa phương đã sơ tán khẩn cấp 20 hộ dân đến nơi an toàn, gồm 13 hộ tại Mường Than, 5 hộ ở Pa Ủ và 2 hộ tại xã Lê Lợi.
Đối với các diện tích đất nông nghiệp, tại xã Than Uyên, khoảng 21,5 ha lúa mùa bị ngập úng, sạt lở và vùi lấp. Xã Pắc Ta có 5 ha lúa cùng 150 m2 ao nuôi cá bị cuốn trôi. Tại xã Pa Ủ, lũ làm mất 0,3 ha ruộng, cuốn trôi 4 ao cá, 15 con dê và 40 con gia cầm. Riêng tại Mường Than, lũ quét xảy ra trên diện rộng, đặc biệt ở bản Đội 11, gây thiệt hại lớn đối với lúa, hoa màu, thủy sản và nhiều tài sản của người dân. Do nhiều khu vực vẫn bị chia cắt, địa phương chưa thể thống kê đầy đủ mức độ thiệt hại, song tất cả diện tích đất nông nghiệp nguy cơ cao mất trắng.
Hệ thống giao thông tê liệt
Quốc lộ 12 bị cắt đứt hoàn toàn, chưa rõ thời điểm có thể khắc phục. Ảnh: Đình Dũng.
Hiện, quốc lộ 32, quốc lộ 279 cùng nhiều tuyến đường liên bản bị sạt lở, ách tắc hoàn toàn tại nhiều vị trí. Một cột điện bị đổ, nhiều đoạn đường bị bùn đất vùi lấp. Đường vào bản Xà Hồ (xã Pa Ủ) bị nước lũ cuốn trôi khoảng 30 m nền đường.
Đặc biệt, tại Km76+250 trên quốc lộ 12, đoạn qua bản Chiềng Chăn, xã Lê Lợi, hướng đi tỉnh Điện Biên sạt lở làm mất khoảng 30 m nền đường, khiến giao thông chia cắt cục bộ.
Ngoài ra, các tuyến tỉnh lộ 127, 128, 129, 133, 133B, 134, 135 cùng quốc lộ 32 và quốc lộ 279 đều xuất hiện nhiều điểm sạt lở, gây khó khăn cho công tác cứu hộ và lưu thông.
Hơn 2.200 khách hàng mất điện
Mưa lũ khiến các cột điện ở khu vực Than Uyên bị đổ rạp trong đó ảnh hưởng trực tiếp đến các xã Mường Than, xã Than Uyên, xã Mường Kim,.. Ảnh: Điện lực Than Uyên.
Theo Điện lực Than Uyên, nhiều vị trí đường dây bị sạt lở, gãy đổ cột điện khiến việc cấp điện bị gián đoạn. Tại xã Mường Than, sự cố trên lộ 372E29.2 khiến 17 trạm biến áp mất điện, ảnh hưởng 1.312 khách hàng. Một sự cố khác trên lộ 373E29.2 làm 13 trạm biến áp ngừng hoạt động, khiến 842 khách hàng bị mất điện. Ở xã Than Uyên, lộ 376E29.2 gặp sự cố khiến một trạm biến áp ngừng vận hành, ảnh hưởng 122 khách hàng. Tổng cộng, hơn 2.270 khách hàng bị gián đoạn cấp điện.
Điện lực Than Uyên đang huy động nhân lực và phương tiện khẩn trương khắc phục sự cố, song nhiều vị trí hư hỏng vẫn chưa thể tiếp cận do giao thông bị chia cắt.
Gần 500 người xuyên đêm cứu hộ
Ngay trong ngày 17/7, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu ban hành công điện hỏa tốc yêu cầu các địa phương triển khai ứng phó theo phương châm "4 tại chỗ".
Tỉnh đồng thời công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai tại xã Mường Than và khu vực Km76+250 quốc lộ 12 thuộc xã Lê Lợi.
Các lực lượng cán bộ chiến sĩ đã nỗ lực tiếp cận, hỗ trợ người dân sau khi lũ qua. Ảnh: Đình Tiệp.
Gần 500 cán bộ, chiến sĩ quân đội, công an, dân quân cùng lực lượng tại chỗ được huy động tham gia tìm kiếm người mất tích, sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm và hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Khoảng 20 máy xúc, máy ủi được điều động để dọn đất đá, mở đường tiếp cận các khu vực bị cô lập.
Tại các vị trí có nguy cơ tiếp tục xảy ra lũ quét, sạt lở, lực lượng chức năng duy trì chốt trực, rào chắn và biển cảnh báo nhằm ngăn người và phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm.
Theo khuyến cáo của Sở Nông nghiệp và môi trường tỉnh Lai Châu, mưa vẫn còn diễn biến phức tạp, nguy cơ lũ quét và sạt lở đất tiếp tục ở mức cao tại nhiều địa phương miền núi. Các Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã, phường đang duy trì trực ban 24/24 giờ, tiếp tục rà soát thiệt hại, hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống và khẩn trương khôi phục hạ tầng thiết yếu.
