Hạ tầng thủy lợi mới đáp ứng khoảng 70% nhu cầu sản xuất
Đưa chúng tôi đến thăm các khu vực sản xuất nông nghiệp trọng điểm trên địa bàn, ông Mai Hoàng Hiếu, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Tường bộc bạch, địa phương là vùng sâu, vùng trũng nên hầu như năm nào cũng chịu ảnh hưởng của triều cường. Thời gian ngập thường kéo dài từ tháng 9 - 11 âm lịch. Nhiều tuyến đường huyết mạch bị ngập cục bộ, người dân đi lại khó khăn, một số đoạn đê bao cũng không còn đảm bảo khả năng bảo vệ sản xuất.
Hệ thống thủy lợi trên địa bàn xã Vĩnh Tường hiện đáp ứng khoảng 70% diện tích sản xuất nông nghiệp. Ảnh: Kim Anh.
Hiện nay, đối với vùng trồng lúa, hệ thống thủy lợi trên địa bàn xã mới đáp ứng khoảng 70% nhu cầu sản xuất, còn khoảng 30% diện tích vẫn cần tiếp tục đầu tư khép kín. Trong đó, có khoảng 8 cống chưa đáp ứng được yêu cầu điều tiết nước phục vụ vùng sản xuất trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp mà địa phương đã đăng ký tham gia khoảng 1.600 ha.
Nhằm từng bước tháo gỡ khó khăn cho hạ tầng thủy lợi, mới đây, UBND TP Cần Thơ và Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đã quan tâm, hỗ trợ địa phương gần 5,5 tỷ đồng để thực hiện các công trình nạo vét kênh mương, sửa chữa cống phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Hiệu quả đầu tư bước đầu đã được người dân và HTX cảm nhận rõ trong quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất. Tuy nhiên, để các mô hình phát triển bền vững, hạ tầng thủy lợi và giao thông vẫn là “nút thắt” lớn nhất cần được quan tâm nhiều hơn.
Ông Trịnh Văn Tùng, Giám đốc HTX nông nghiệp Thạnh Phát ở ấp 7, xã Vĩnh Tường cho biết, HTX hiện có khoảng 300 ha, với 21 thành viên chính thức và gần 200 thành viên liên kết. Trong đó, khoảng 100 ha đang tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Giai đoạn 2025-2026, HTX Thạnh Phát đã chuyển đổi từ sản xuất 3 vụ/năm sang 2 vụ lúa - 1 vụ cá để phù hợp với đặc thù vùng trũng thấp, ảnh hưởng của triều cường. Ảnh: Kim Anh.
Hiện HTX đã được đầu tư 2 trạm bơm. Tuy nhiên, theo ông Tùng, nhiều tuyến kênh bị bồi lắng, lục bình phát triển dày đặc khiến ghe lớn không thể lưu thông. Trong khi đó, toàn bộ lúa của nông dân đều phải vận chuyển bằng đường thủy.
“Hiện ghe chỉ chở được khoảng 30 - 40 tấn, trong khi nếu nạo vét kênh có thể đón ghe 80-100 tấn. Ghe nhỏ phải đi nhiều chuyến, chi phí vận chuyển tăng, cuối cùng người nông dân phải gánh”, ông Tùng nói.
Còn trên đường bộ, phần lớn tuyến đường nội đồng chưa đủ tải trọng cho xe lớn lưu thông. Ghe lúa cập bến, phải tiếp tục thuê nhân công vận chuyển bằng xe máy ra đường lớn, rồi mới bốc lên xe tải. Chỉ riêng chi phí phát sinh này đã làm giá thành sản xuất tăng thêm khoảng 100 - 200 đồng/kg lúa, tương đương mỗi vụ nông dân phải gánh thêm từ 5 - 7% chi phí.
Cần sự đồng hành từ chính quyền thành phố
Theo UBND xã Vĩnh Tường, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô vùng sản xuất nông nghiệp của xã tiếp tục được mở rộng với cây lúa và cây ăn trái là hai ngành hàng chủ lực. Vì vậy, việc hoàn thiện hệ thống thủy lợi càng trở nên cấp thiết.
Lục bình phát triển dày đặc, ảnh hưởng đến việc lưu thông, vận chuyển nông sản của người dân địa phương. Ảnh: Kim Anh.
Hiện địa phương có trên 5.100 ha đất nông nghiệp; 31 ô bao sản xuất; 24 trạm bơm chủ động tưới, tiêu cho gần 3.600 ha, đạt gần 70% diện tích; 72 cống thủy lợi phục vụ khép kín gần 3.856 ha, đạt gần 75% diện tích sản xuất. Cùng với đó là mạng lưới 35 tuyến kênh từ cấp I đến kênh nội đồng phục vụ điều tiết nguồn nước.
Ông Nguyễn Quốc Toàn, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Tường đánh giá, hệ thống thủy lợi hiện nay cơ bản đã phát huy hiệu quả trong phục vụ sản xuất, giúp người dân chủ động nguồn nước, bố trí thời vụ hợp lý, duy trì sản xuất từ 2 - 3 vụ lúa mỗi năm và hạn chế thiệt hại do thiên tai.
Tuy nhiên, nhiều công trình đã được xây dựng từ nhiều năm trước, nên xuống cấp, hiệu quả vận hành không còn đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét khiến yêu cầu về năng lực tiêu thoát nước, chống ngập và điều tiết nguồn nước ngày càng cao.
Địa phương vừa được đầu tư kinh phí thực hiện nạo vét kênh mương, đảm bảo lưu thông, vận chuyển hàng hóa cho người dân. Ảnh: Kim Anh.
Để hoàn thành tiêu chí hạ tầng thủy lợi trong xây dựng nông thôn mới vào năm 2028, xã Vĩnh Tường đặt mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích đất sản xuất được tưới, tiêu chủ động lên trên 80%. Trước mắt, địa phương sẽ ưu tiên nâng cấp 24 trạm bơm và 17 cống đã xuống cấp; đầu tư mới 12 trạm bơm, 25 cống hở; tiếp tục cải tạo các tuyến kênh nội đồng, khép kín các ô bao, nâng cao bờ bao và gia cố các vị trí xung yếu.
Thế nhưng, với nguồn lực ngân sách còn hạn chế, hành trình hoàn thiện hệ thống thủy lợi ở Vĩnh Tường vẫn cần thêm sự đồng hành từ chính quyền thành phố cùng các chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 của TP Cần Thơ, xã Vĩnh Tường được phân loại là xã nhóm 2. Một số tiêu chí về hạ tầng thủy lợi, giao thông được đặt ra đối với xã là: các công trình thủy lợi do xã quản lý được bảo trì hàng năm, đảm bảo diện tích đất sản xuất nông nghiệp được tưới và tiêu nước chủ động; hệ thống đường giao thông nông thôn trên địa bàn xã đảm bảo kết nối và được bảo trì hàng năm.
