Mọi nhu cầu về nước đều phải dè sẻn
Đó là nỗi khổ mà hơn 4.100 hộ dân của phường Hoài Đức (thị xã Hoài Nhơn, Bình Định cũ), nay là phường Bồng Sơn (Gia Lai) phải đối mặt mỗi ngày suốt mấy chục năm qua.
Sau lưng nhà ông Võ Bá Cư (sinh năm 1950) ở khu phố Định Bình (phường Bồng Sơn, Gia Lai) là con sông Lại Giang, một trong bốn hệ thống sông lớn ở phía đông Gia Lai cùng các sông La Tinh, Kôn và Hà Thanh. Thế nhưng theo vợ ông Võ Bá Cư, từ ngày định cư ở đây đến nay, gia đình bà chưa được sử dụng nước sạch sinh hoạt, vì trên địa bàn chưa có công trình cấp nước sạch tập trung.
Cách đây mấy chục năm, lúc mạch nước ngầm chưa cạn kiệt và chưa bị nhiễm phèn, nhà ông Cư đào giếng khơi lấy nước sử dụng. Về sau, do mạch nước ngầm bị hụt nên các giếng khơi đều bị khô nước, gia đình ông Cư phải khoan giếng đóng mới có nước dùng. Thế nhưng cả nước giếng đào lẫn nước giếng đóng đều không thể dùng trực tiếp được vì bị nhiễm phèn nặng.
Gia đình ông Cư cũng như cư dân phường Hoài Đức cũ muốn sử dụng nước phải xây hồ chứa, trong hồ đổ mấy lớp cát, sạn và than để lọc nước. Tuy nhiên, nước lọc qua hồ vẫn không thể dùng để ăn uống vì có mùi hôi tanh, chỉ để tắm rửa và giặt đồ; nước nấu ăn và nước uống phải qua máy lọc nước một lần nữa mới sử dụng được. Nếu máy lọc nước không đủ cung cấp cho việc ăn uống thì gia đình ông Cư phải sử dụng thêm nước bình.
Vợ ông Võ Bá Cư vừa xả nước đã qua hồ lọc để rửa chén vừa chia sẻ nỗi khổ phải sử dụng nước phèn mấy chục năm nay. Ảnh: V.Đ.T.
“Khổ không kể xiết, do nước bị nhiễm phèn nặng nên lớp cát, sạn trong hồ nhanh bẩn lắm. Nếu phèn đóng trong lớp cát dày quá sẽ khiến nước lọc ra rất yếu, chậm, không đủ để tắm rửa, giặt giũ. Gia đình tôi không ai dám mặc áo trắng, vì giặt nước này vài ba lần là áo ố vàng ngay. Nước qua hồ lọc rồi nhưng phải qua máy lọc nước một lần nữa mới dám sử dụng để ăn uống, nhưng các lõi lọc trong máy lọc nước nhanh bị phèn đóng dày nên phải thay liên tục. Mỗi lần thay cát, sạn trong hồ lọc tôi thấy chúng vón cục vì lượng phèn đóng quá nhiều”, vợ ông Võ Bá Cư vừa xả nước để rửa chén vừa ca thán.
Nhà ông Trần Văn Đức (75 tuổi) ở cùng khu phố cũng khổ sở không kém vì nước nhiễm phèn. Giếng nước gia đình ông Đức đang sử dụng là cái thứ 2 và phải khoan sâu đến 50m, xuyên qua tầng đá xanh mới có nước, nhưng vẫn bị nhiễm phèn nặng, muốn sử dụng để ăn uống cũng phải qua 2 lần lọc.
“Để có nước sinh hoạt, ăn uống phải qua mấy lần lọc cơ cực quá nên việc tiết kiệm nước trong sinh hoạt đối với chúng tôi đã trở thành phản xạ, nước sử dụng ăn uống phải dè sẻn, nước tắm giặt cũng không thể dùng thoải mái như người dân các vùng khác. Chính quyền địa phương phường Hoài Đức cũ và ngành chức năng khảo sát, hỏi han biết bao nhiêu lần rồi mà đến nay trên địa bàn vẫn chưa có công trình cấp nước sạch. Cách đây khoảng 3 năm, khi đổ nhựa con đường đi xuống phường Hoài Nhơn Đông bây giờ, tôi có nghe nói sẽ lắp đặt luôn hệ thống đường ống nước sạch, nhưng con đường đổ nhựa đã hoàn thành mà chưa thấy nước sạch về”, ông Đức chia sẻ.
Ông Lê Lập Công cho biết, muốn sử dụng nước giếng để ăn uống phải lọc qua máy lọc một lần nữa. Ảnh: V.Đ.T.
Nhà có 3 cái giếng vẫn “khát nước”
Vợ chồng ông Công về định cư ở khu phố Bình Chương (phường Bồng Sơn) từ năm 1996, sau lưng nhà ông Công là con sông Lại Giang mênh mông nước, ấy vậy mà ngót nghét đã 30 năm nay gia đình ông Công triền miên đối mặt với nạn thiếu nước sạch sinh hoạt.
Ban đầu, do nhà không có điều kiện kinh tế, ông Công không dám đóng giếng sợ chi phí cao, mà chỉ thuê nhân công đào giếng khơi. 4 năm sau, mạch nước ngầm bị cạn kiệt, nước giếng đào không còn cho nước. Đến năm 2000, ông Công phải “trút hầu bao” làm giếng đóng để có nước sử dụng, nhưng nước giếng đóng bị nhiễm phèn nặng nên có cũng như không.
“Vào mùa mưa nước sông Lại Giang dâng cao, bổ sung vào mạch nước ngầm nên nước giếng khoan đỡ nhiễm phèn. Mùa khô hạn nước sông xuống thấp, mạch nước ngầm nhiễm phèn nặng. Giếng khoan đóng cạn thì không có nước, mà đóng càng sâu thì nước nhiễm phèn càng nặng. Nhiều khi bơm miết nước không lên, phải xách can nhựa đi xin nước về lọc để sử dụng. Năm 2015 gia đình tôi phải chi ra mấy triệu đồng để đóng cái giếng sâu 30-40m mới có nước sử dụng cho đến nay”, ông Công chia sẻ.
Ông Trần Hồng Quân cho rằng khi đập ngăn mặn mở cửa đập thì các giếng của khu dân cư phường Hoài Đức cũ lập tức bị hụt nước, phèn nhiễm càng nặng. Ảnh: V.Đ.T.
Giếng có nước rồi nhưng vợ chồng ông Công tiếp tục khổ vì nước nhiễm phèn, để loại trừ phèn, cũng như hơn 4.100 hộ dân ở phường Hoài Đức cũ, ông Công phải xây hồ để lọc nước, nhưng nước lọc qua hồ chỉ để tắm giặt chứ nước nấu ăn và uống phải qua máy lọc một lần nữa.
“Nghịch lý thay, dân miền núi như Hoài Sơn, Hoài Thanh (thị xã Hoài Nhơn cũ) thì có nước sạch để sử dụng, mà dân Hoài Đức nằm sát sông Lại Giang, kề cận với trung tâm thị xã Hoài Nhơn cũ mà suốt mấy chục năm nay không có nước sạch để dùng”, ông Lê Lập Công than thở.
Ông Phùng Bá Nam (62 tuổi) ở khu phố Bình Chương cho hay, trước đây chỉ cần đào giếng nông đã có nước sử dụng, nhưng nay muốn có nước phải khoan giếng sâu, trong khi nước ngày càng nhiễm phèn nặng.
“Gia đình tôi đã khoan tới ba giếng nhưng nước vẫn không thể sử dụng trực tiếp được. Dù đã lắp máy lọc nước nhưng phải thay lõi thường xuyên, rất tốn kém. Chúng tôi mong Nhà nước sớm đầu tư nhà máy nước sạch tập trung để người dân yên tâm sinh hoạt, bảo vệ sức khỏe”, ông Nam bày tỏ.
