Khơi thông 'điểm nghẽn’ phòng, chống thiên tai từ cơ sở: [Bài 2] Cấp bách xử lý các ‘điểm nóng’ ngập úng

Dự án chống ngập vướng mặt bằng

Theo phản ánh của người dân, các tuyến mương và cống nối từ khu Bàu Cá, xã An Phước về khu 12, xã Bình An hiện không còn đủ khả năng tiếp nhận lượng nước lớn trong những đợt mưa kéo dài. Do địa hình thấp trũng, khi mực nước trên kênh dâng nhanh và không kịp thoát, nước tràn vào khu dân cư, gây ngập sâu từ 20-50 cm.

Ngập kéo dài làm ách tắc giao thông, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của người dân. Nhiều thời điểm, nước tràn vào nhà gây hư hỏng tài sản. Nước mưa hòa lẫn nước thải sinh hoạt, bùn đất và rác tồn đọng còn phát sinh mùi hôi, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường và dịch bệnh.

Dẫn đoàn công tác khảo sát hiện trường, ông Trần Ngọc Khải, Trưởng phòng Kinh tế xã Bình An cho biết, lưu lượng nước đổ về hệ thống kênh mương những năm gần đây tăng nhanh do quá trình đô thị hóa, mở rộng khu dân cư và phát triển sản xuất. Trong khi đó, hạ tầng tiêu thoát nước chưa được nâng cấp tương ứng, khiến toàn tuyến thường xuyên quá tải.

Qua kiểm tra Kênh tiêu Bàu Cá, tuyến có nhiệm vụ tiêu thoát nước cho khu Bàu Cá thuộc xã An Phước và khu 12 thuộc xã Bình An, đoàn khảo sát ghi nhận nhiều đoạn đã xuống cấp, làm suy giảm rõ rệt khả năng dẫn và thoát nước trong mùa mưa. Do nhiều năm chưa được xử lý đồng bộ, lòng kênh bị bồi lắng bởi bùn đất, cỏ dại và rác sinh hoạt, khiến mặt cắt dòng chảy thu hẹp đáng kể. Tại nhiều vị trí, bờ kênh bằng đất bị sạt lở, sụt lún; đất đá tràn xuống lòng kênh, làm biến dạng dòng chảy và hình thành các điểm ách tắc cục bộ.

Một số tuyến mương, cống nhánh từ khu dân cư đấu nối vào Kênh tiêu Bàu Cá nằm tại khu vực giáp ranh giữa hai xã, có địa hình thấp. Khi nước trên kênh dâng cao, dòng chảy dễ dội ngược vào hệ thống cống nhánh, gây ngập úng sâu trong khu dân cư.

Áp lực lên tuyến kênh ngày càng lớn khi khu vực tiếp tục đô thị hóa, diện tích bê tông hóa gia tăng và lượng nước mặt tập trung nhanh hơn. Kênh tiêu Bàu Cá còn phải tiếp nhận nước từ khu công nghiệp, các khu dân cư và hệ thống thoát nước lân cận, trong khi năng lực tiêu thoát hiện hữu không còn đáp ứng. “Việc nạo vét chỉ có thể giảm áp lực trước mắt. Muốn chống ngập úng bền vững, cần sớm triển khai dự án đồng bộ, song hiện quá trình thực hiện vẫn còn vướng mắc về mặt bằng”, ông Khải cho biết.

Theo ông Trần Ngọc Khải, nạo vét và khơi thông dòng chảy là giải pháp cấp thiết trong thời gian chờ dự án thoát nước tổng thể được triển khai. Tuy nhiên, để xử lý căn cơ cần đầu tư đồng bộ từ kênh chính, cống nhánh đến cửa xả, đồng thời khắc phục các điểm sạt lở và vị trí thắt dòng chảy.

Trảng Dài chờ xóa các ‘rốn ngập’ 

Tại phường Trảng Dài, ngập úng đã trở thành nỗi lo thường trực của người dân mỗi khi mùa mưa đến. Chỉ sau những trận mưa lớn kéo dài 20-30 phút, nhiều tuyến đường và khu dân cư đã ngập sâu, nước chảy xiết, gây mất an toàn cho người và phương tiện.

Khảo sát thực tế cho thấy hệ thống suối và hạ tầng thoát nước trên địa bàn đang xuống cấp. Suối Săn Máu cùng các nhánh phụ bị bồi lắng, lòng dẫn thu hẹp do quá trình đô thị hóa, lấn chiếm hành lang bảo vệ suối, san lấp mặt bằng và xây dựng công trình trong nhiều năm. Nhiều cửa xả, miệng cống bị bùn đất, cây cỏ và rác thải che lấp; một số cầu dân sinh hư hỏng, lan can xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mưa lớn.

Theo người dân, các khu vực quanh ngã ba Đồng Khởi, khu phố 2, khu phố 5 và nhiều tuyến đường kết nối thường xuyên trở thành “rốn ngập”. Có thời điểm nước dâng gần một mét, che khuất mặt đường, miệng cống và các hố ga.

Ông Trần Văn Hùng, người dân phường Trảng Dài cho biết, mỗi khi mưa lớn, người dân vừa phải lo di chuyển tài sản, vừa cảnh giác với nguy cơ tai nạn trên đường. Do tình trạng ngập diễn ra rất nhanh, nước tràn vào nhà mang theo bùn đất, rác thải, gây hư hỏng đồ đạc, và ảnh hưởng sinh hoạt.

Chị Nguyễn Minh Hà, cư dân phường Trảng Dài chia sẻ, việc lưu thông trên đường Đồng Khởi trong thời điểm mưa lớn rất nguy hiểm do mặt đường và miệng cống đều bị nước che khuất. Người dân mong các dự án thoát nước sớm được triển khai để giảm ngập và bảo đảm an toàn giao thông.

Qua kiểm tra hiện trường, đoàn khảo sát đề nghị UBND phường Trảng Dài khẩn trương triển khai các giải pháp trước mắt như nạo vét lòng suối, phát quang cây cối, thu gom rác và khơi thông các vị trí ách tắc. Tại những khu vực sạt lở hoặc nước chảy xiết cần cắm biển cảnh báo, tổ chức phân luồng, hướng dẫn giao thông khi xảy ra mưa lớn.

Đồng thời, địa phương được yêu cầu rà soát đầy đủ các điểm ngập, sạt lở và mức độ ảnh hưởng đến dân cư, hạ tầng, sản xuất để hoàn thiện hồ sơ, làm căn cứ đề xuất phương án đầu tư. Việc đánh giá phải xác định rõ phạm vi hưởng lợi, số hộ bị ảnh hưởng, mức độ thiệt hại và hiệu quả dự kiến của từng công trình.

Theo đoàn khảo sát, trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, các công trình cần được ưu tiên theo mức độ cấp bách. Những hạng mục có thể phát huy hiệu quả ngay trong mùa mưa như nạo vét, khơi thông dòng chảy, sửa chữa cống thoát nước và gia cố các điểm sạt lở cần được triển khai trước.

Về lâu dài, Trảng Dài cần đẩy nhanh các dự án cải tạo suối, xây dựng bờ kè, nâng cấp hệ thống mương nhánh và cống thoát nước. Song song với đầu tư hạ tầng, địa phương cần tăng cường quản lý hành lang bảo vệ suối, kiểm soát trật tự xây dựng và xử lý tình trạng xả rác để tránh tái diễn tình trạng thu hẹp dòng chảy.

Ông Võ Xuân Hào, Phòng Khoáng sản - Thủy lợi, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đồng Nai cho biết, đợt khảo sát nhằm đánh giá mức độ cấp thiết, phạm vi ảnh hưởng và hiệu quả dự kiến của từng công trình trước khi tổng hợp, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét bố trí nguồn lực.

Theo ông Hào, kênh tiêu Bàu Cá (xã Bình An) và hệ thống suối, thoát nước trên địa bàn phường Trảng Dài là hai trong những “điểm nóng” ngập úng cần ưu tiên xử lý, bởi thường xuyên ảnh hưởng đến đời sống người dân, giao thông, sản xuất và môi trường mỗi khi mưa lớn xảy ra.

"Từ thực tế tại Bình An và Trảng Dài có thể thấy, bài toán chống ngập không thể giải quyết bằng những biện pháp riêng lẻ. Bên cạnh đầu tư hạ tầng, cần sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, địa phương và cộng đồng trong quản lý dòng chảy, bảo vệ hành lang kênh, suối và chủ động phòng ngừa thiên tai từ cơ sở", ông Võ Xuân Hào nhấn mạnh.