Khởi nghiệp không chờ đến đại học

Hội thảo “Hành trình khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo từ trung học phổ thông” do Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với Sở GD-ĐT Hà Nội tổ chức vào sáng 7/3 tại xã Vân Đình (TP. Hà Nội) đã mở ra nhiều góc nhìn về giáo dục khởi nghiệp, đặc biệt đối với học sinh khu vực nông thôn.

Bên lề hội thảo, phóng viên đã trao đổi với PGS.TS Nguyễn Công Tiệp - Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam về vai trò của giáo dục khởi nghiệp từ sớm và những giải pháp thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp cho học sinh, sinh viên.

Thưa Phó Giáo sư, hội thảo “Hành trình khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo từ trung học phổ thông” lần này có ý nghĩa như thế nào đối với việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh?

Việc tổ chức các hội thảo về hành trình khởi nghiệp cho học sinh đã được Học viện Nông nghiệp Việt Nam triển khai tại nhiều địa phương trong cả nước trong nhiều năm qua. Đây cũng là hoạt động thực hiện các chủ trương của Chính phủ về thúc đẩy khởi nghiệp trong học sinh, sinh viên, đặc biệt là các chương trình, đề án đã được phê duyệt trong thời gian gần đây (Quyết định số 336/QĐ-TTg ngày 25/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035”).

Thông qua các hội thảo này, học sinh không chỉ được tiếp cận với kiến thức khởi nghiệp mà còn được truyền cảm hứng về tư duy sáng tạo, tinh thần dám nghĩ dám làm. Quan trọng hơn, các em có cơ hội tiếp cận những mô hình thực tiễn, từ đó hiểu rằng khởi nghiệp không phải là điều xa vời mà có thể bắt đầu từ những ý tưởng rất gần gũi với cuộc sống.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, theo Phó Giáo sư, học sinh bậc trung học phổ thông cần được trang bị những yếu tố cốt lõi nào để trở thành nguồn nhân lực chất lượng trong tương lai?

Theo tôi, dù ở bậc trung học phổ thông hay đại học thì học sinh, sinh viên cũng cần được trang bị ba yếu tố nền tảng.

Thứ nhất là kiến thức chuyên môn. Các em cần học tập vững vàng những kiến thức cơ bản trong chương trình đào tạo, bởi đây là nền tảng để tiếp cận các lĩnh vực mới.

Thứ hai là kỹ năng, đặc biệt là các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, đàm phán, tư duy sáng tạo. Bên cạnh đó, ngoại ngữ và tin học cũng là những kỹ năng rất quan trọng trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.

Thứ ba là thái độ nghiêm túc trong học tập, sáng tạo và tinh thần học hỏi. Khi có kiến thức, kỹ năng và thái độ tích cực, các em sẽ dễ dàng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động và có khả năng khởi nghiệp hoặc tham gia vào các môi trường làm việc sáng tạo.

Thưa ông, trong bối cảnh Chính phủ vừa phê duyệt Chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035, việc đưa tư duy khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo vào từ bậc THPT sẽ tạo ra những tác động gì đối với hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam trong dài hạn?

Quyết định mới của Chính phủ sẽ tạo ra bước chuyển rất quan trọng trong việc phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam.

Trước đây, khi nói đến khởi nghiệp, chúng ta thường nhắc đến sinh viên hoặc những người đã đi làm. Tuy nhiên, với định hướng mới, khởi nghiệp được đặt ra ngay từ bậc trung học phổ thông. Điều này giúp hình thành tư duy sáng tạo, tư duy giải quyết vấn đề cho học sinh từ rất sớm.

Khi các em được tiếp cận với khởi nghiệp từ giai đoạn phổ thông, những ý tưởng ban đầu sẽ có thời gian được ươm tạo, phát triển và hoàn thiện. Đến khi bước vào đại học, các em có thể tiếp tục phát triển các ý tưởng đó thành dự án cụ thể. Về lâu dài, điều này sẽ góp phần hình thành một quốc gia khởi nghiệp, với lực lượng nhân lực trẻ năng động và sáng tạo.

Hội thảo lần này hướng tới học sinh các xã ngoại thành Hà Nội - nơi có nhiều tiềm năng về nông nghiệp và làng nghề. Theo Phó Giáo sư, việc khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong học sinh khu vực này sẽ đóng góp như thế nào cho phát triển kinh tế nông thôn và giữ chân nguồn nhân lực trẻ tại địa phương?

Khu vực ngoại thành Hà Nội có rất nhiều lợi thế để phát triển các mô hình khởi nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và kinh tế nông thôn.

Ở các địa phương này có nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, nhiều làng nghề truyền thống và những sản phẩm đặc hữu mang bản sắc vùng miền. Đây chính là nguồn “nguyên liệu” rất tốt để người trẻ phát triển các ý tưởng khởi nghiệp, từ sản xuất, chế biến đến xây dựng thương hiệu và thương mại hóa sản phẩm.

Nếu học sinh địa phương được khơi dậy tinh thần khởi nghiệp từ sớm, các em có thể nhìn thấy cơ hội phát triển ngay tại quê hương mình. Điều đó không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm địa phương mà còn góp phần giữ chân nguồn nhân lực trẻ, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Với vai trò là cơ sở đào tạo đa ngành, Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẽ triển khai những giải pháp nào để kết nối nhà trường – doanh nghiệp – địa phương, giúp các ý tưởng khởi nghiệp của học sinh, sinh viên có cơ hội phát triển thành mô hình thực tiễn, thưa ông?

Học viện Nông nghiệp Việt Nam luôn xác định khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Hằng năm, Học viện tổ chức nhiều cuộc thi khởi nghiệp dành cho học sinh trung học phổ thông và sinh viên. Qua đó, chúng tôi tuyển chọn những ý tưởng tiềm năng để hỗ trợ phát triển.

Sau khi các ý tưởng được lựa chọn, Học viện sẽ phối hợp với doanh nghiệp để hỗ trợ về nhiều mặt như tư vấn chuyên môn, kết nối nguồn lực, hỗ trợ tài chính và tạo môi trường thử nghiệm cho các dự án. Đồng thời, khi các em trở thành sinh viên của Học viện, các em có thể tham gia các câu lạc bộ khởi nghiệp, được các giảng viên hướng dẫn xây dựng và hoàn thiện dự án.

Thông qua sự kết nối giữa nhà trường – doanh nghiệp – địa phương, chúng tôi hướng tới xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường, giúp các ý tưởng sáng tạo của học sinh, sinh viên có cơ hội trở thành những mô hình sản xuất, kinh doanh thực tiễn, đóng góp cho sự phát triển của xã hội.

Trân trọng cảm ơn Phó Giáo sư!