Trong hành trình phát triển của tỉnh Thanh Hóa, khu vực nông thôn luôn giữ vai trò nền tảng - là nơi sinh sống của phần lớn dân cư và lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của xứ Thanh. Bước vào giai đoạn 2026-2030, tỉnh tiếp tục xác định xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Một góc xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Thu Thủy.
Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn mới không chỉ hướng tới những con số về hạ tầng hay thu nhập, mà còn đặt mục tiêu xây dựng những miền quê hiện đại, đáng sống, phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, môi trường và an sinh xã hội. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tư duy phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy người dân làm trung tâm và là chủ thể của quá trình phát triển.
Tạo đột phá từ những mục tiêu lớn
Thanh Hóa bước vào giai đoạn 2026-2030 với những mục tiêu đầy khát vọng. Theo kế hoạch, đến năm 2030 toàn tỉnh phấn đấu có trên 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; ít nhất 12% số thôn, bản miền núi đạt chuẩn nông thôn mới; có thêm 328 sản phẩm OCOP được công nhận. Thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp 2,5 lần so với năm 2020; thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đạt bằng một nửa mức bình quân chung của toàn tỉnh.
Đặc biệt, tỉnh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân từ 1% trở lên mỗi năm, đưa tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%, đồng thời phấn đấu cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.
Những mục tiêu này cho thấy quyết tâm rất lớn của tỉnh Thanh Hóa trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi và đồng bằng, giữa khu vực còn nhiều khó khăn với các vùng kinh tế động lực. Đây không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng nhằm bảo đảm công bằng trong tiếp cận các cơ hội phát triển.
Những mô hình sản xuất hay sẽ góp phần giảm nghèo bền vững ở tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Thu Thủy.
Điểm đáng chú ý trong giai đoạn mới là định hướng xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu bản sắc và có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, việc phát triển hạ tầng bền vững, nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng dân cư trở thành yêu cầu cấp thiết.
Bên cạnh đó, chương trình tiếp tục gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn và sinh thái. Nông nghiệp không chỉ dừng lại ở sản xuất nguyên liệu mà phải tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn thông qua chế biến, thương mại, du lịch và ứng dụng công nghệ hiện đại.
Sự phát triển của chương trình OCOP chính là minh chứng rõ nét cho hướng đi này. Các sản phẩm đặc trưng địa phương không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn trở thành cầu nối quảng bá văn hóa, hình ảnh và thương hiệu xứ Thanh đến với thị trường trong nước và quốc tế.
Lấy người dân làm trung tâm của mọi chính sách
Một trong những điểm nổi bật của kế hoạch giai đoạn 2026-2030 là tiếp tục khẳng định vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Nếu như trước đây người dân chủ yếu được xem là đối tượng thụ hưởng thì nay họ được xác định là người trực tiếp tham gia xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và giám sát các nội dung của chương trình. Chính cách tiếp cận này sẽ tạo nên sức mạnh nội sinh và tính bền vững lâu dài.
Thực tế cho thấy, những địa phương thành công trong xây dựng nông thôn mới đều có điểm chung là phát huy tốt vai trò của cộng đồng. Khi người dân nhận thức rõ lợi ích và trách nhiệm của mình, họ sẽ chủ động tham gia từ việc hiến đất mở đường, chỉnh trang môi trường, phát triển sản xuất đến giữ gìn an ninh trật tự và bảo tồn bản sắc văn hóa.
Song hành với đó là việc tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông thôn. Các doanh nghiệp sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chuỗi giá trị sản xuất, tạo việc làm, chuyển giao khoa học công nghệ và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Mục tiêu phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số hướng tới phát triển toàn diện đời sống vật chất và tinh thần. Ảnh: Đình Tiệp.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chương trình không chỉ tập trung đầu tư hạ tầng mà còn hướng đến phát triển toàn diện đời sống vật chất và tinh thần. Việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết các vấn đề xã hội đặc thù sẽ góp phần tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, tỉnh Thanh Hóa dự kiến huy động hơn 29.130 tỷ đồng từ nhiều nguồn lực khác nhau, bao gồm ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, nguồn vốn lồng ghép, vốn tín dụng, nguồn lực doanh nghiệp và sự tham gia của cộng đồng. Đây là nguồn lực rất lớn, thể hiện quyết tâm đầu tư mạnh mẽ cho khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, nguồn vốn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch và tránh tình trạng đầu tư dàn trải. Vì vậy, công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện chương trình được đặt ra như một yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ giai đoạn.
Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 không đơn thuần là một kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, mà còn là chiến lược kiến tạo tương lai cho hàng triệu người dân tỉnh Thanh Hóa. Khi những tuyến đường mới được mở rộng, những sản phẩm OCOP vươn xa hơn, những bản làng vùng cao đổi thay từng ngày và những hộ nghèo có cơ hội vươn lên bằng chính nội lực của mình, đó cũng là lúc những mục tiêu của chương trình được hiện thực hóa.
Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của doanh nghiệp và đặc biệt là sự tham gia chủ động của người dân, tỉnh Thanh Hóa hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng về một diện mạo nông thôn mới hiện đại, giàu bản sắc, phát triển xanh và bền vững; nơi mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển và không ai bị bỏ lại phía sau.
