Khép kín đường đi rác thải y tế

Chiếc hộp an toàn màu vàng được đặt lên chiếc cân đồng hồ trước cửa nhà lưu trữ chất thải nguy hại lây nhiễm của Trung tâm Y tế Thanh An, tỉnh Điện Biên. Sau khi đối chiếu khối lượng và hoàn tất thủ tục bàn giao, chiếc hộp được chuyển vào khu lưu giữ, chuẩn bị cho công đoạn xử lý cuối cùng. Những thao tác diễn ra trong vài phút nhưng được thực hiện cẩn trọng, bởi mỗi chiếc kim tiêm hay vật sắc nhọn sau sử dụng đều tiềm ẩn nguy cơ nếu không được quản lý đúng quy định.

Ít ai biết, hành trình của chiếc hộp an toàn không chỉ bắt đầu tại Trung tâm Y tế Thanh An, tỉnh Điện Biên, mà còn từ các trạm y tế cơ sở.

Tại Trạm Y tế Thanh Nưa, một trong những đơn vị được phóng viên theo chân - chất thải lây nhiễm sắc nhọn được phân loại ngay tại nơi phát sinh, lưu chứa trong hộp an toàn và định kỳ bàn giao cho trung tâm. Từ đó, một quy trình quản lý khép kín tiếp tục được nối dài đến khâu xử lý cuối cùng, góp phần ngăn chất thải y tế phát tán ra môi trường.

Ngay tại nơi phát sinh, chất thải lây nhiễm sắc nhọn được phân loại và thu gom vào hộp an toàn có thành cứng theo đúng quy định. Với lượng phát sinh dưới 5 kg mỗi tháng, định kỳ hàng tháng, cán bộ phụ trách quản lý chất thải y tế của trạm trực tiếp vận chuyển bằng xe máy đến Trung tâm Y tế Thanh An để bàn giao. Trong khi đó, chất thải lây nhiễm không sắc nhọn được xử lý hàng ngày tại trạm.

Khoảng cách từ tuyến xã đến trung tâm không quá xa, nhưng chính sự kết nối ấy tạo nên một chuỗi quản lý khép kín, giúp chất thải y tế được kiểm soát từ khi phát sinh đến khi xử lý hoàn toàn. Đó cũng là điều khiến công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực y tế không chỉ dừng ở việc thu gom, mà trở thành trách nhiệm xuyên suốt của cả hệ thống.

Có mặt tại khu tiếp nhận chất thải, phóng viên ghi nhận mỗi hộp an toàn đều được cân riêng, đối chiếu số lượng và ký sổ giao nhận trước khi chuyển vào khu lưu giữ. Không có thao tác nào được bỏ qua, bởi chỉ một khâu thiếu chặt chẽ cũng có thể làm gián đoạn cả quy trình kiểm soát chất thải nguy hại.

Bà Quàng Thị Thúy, Phó Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Trung tâm Y tế Thanh An, tỉnh Điện Biên, cho biết: "Việc quản lý chất thải y tế không bắt đầu từ lò đốt mà bắt đầu ngay từ khâu tiếp nhận. Mỗi đợt tiếp nhận đều được cân, bàn giao và ghi sổ đầy đủ. Sau đó, chất thải được phân loại vào dụng cụ lưu chứa phù hợp và lưu giữ tại khu xử lý không quá 24 giờ trước khi đưa vào lò đốt. Từng công đoạn đều có người chịu trách nhiệm nhằm bảo đảm an toàn cho người thực hiện và hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường".

Theo bà Quàng Thị Thúy, cùng với chất thải từ các trạm y tế, toàn bộ chất thải phát sinh tại các khoa, phòng của Trung tâm cũng được phân loại ngay tại nguồn. Đây là bước quan trọng để quá trình xử lý diễn ra an toàn, hiệu quả và hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo.

Ít phút sau khi hoàn tất việc bàn giao, cánh cửa buồng đốt được mở. Cán bộ kỹ thuật trong trang phục bảo hộ lần lượt đưa từng túi chất thải lây nhiễm vào hệ thống lò đốt chất thải y tế Model LĐYT-30, công suất 30-50 kg mỗi giờ, tích hợp hệ thống xử lý khí thải.

Theo ghi nhận tại hiện trường, trong suốt quá trình vận hành, nhiệt độ lò và hệ thống xử lý khí thải được theo dõi liên tục. Khi kết thúc chu trình, lượng tro phát sinh được thu gom bằng dụng cụ chuyên dụng, lưu giữ trong bể bê tông theo đúng quy định. Thiết bị được kiểm tra, khu vực xử lý được vệ sinh và toàn bộ quá trình đều được ghi chép vào sổ vận hành.

Những thao tác ấy lặp lại mỗi ngày, âm thầm và ít người để ý. Nhưng chính tại khu vực lò đốt, hành trình của một túi chất thải y tế mới thực sự khép lại. Nếu khâu phân loại là điểm khởi đầu, thì công đoạn xử lý triệt để là "cánh cửa cuối" ngăn chất thải nguy hại quay trở lại môi trường.

Ông Nguyễn Thế Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Thanh An, tỉnh Điện Biên, cho biết: Quản lý chất thải y tế không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là một trong những giải pháp quan trọng để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

"Trung tâm tiếp tục thực hiện nghiêm việc phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải y tế theo đúng quy định; tăng cường đào tạo cán bộ trực tiếp quản lý, vận hành lò đốt; duy trì bảo dưỡng định kỳ hệ thống lò đốt và hệ thống xử lý khí thải nhằm bảo đảm hoạt động ổn định, an toàn, hiệu quả. Đồng thời, chúng tôi đẩy mạnh giảm thiểu chất thải nhựa, khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường và từng bước xây dựng môi trường bệnh viện xanh - sạch - đẹp, đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu", ông Cường nhấn mạnh.

Chiếc hộp an toàn màu vàng được bàn giao đầu buổi giờ đã hoàn thành hành trình của mình. Từ các Trạm y tế cơ sở đến Trung tâm Y tế Thanh An, tỉnh Điện Biên, mỗi lần cân, mỗi lần ký sổ, mỗi công đoạn xử lý đều là một mắt xích trong chuỗi bảo vệ môi trường. Những công việc diễn ra lặng lẽ phía sau cánh cửa khu xử lý chất thải không chỉ khép lại vòng đời của một túi rác y tế, mà còn góp phần giữ gìn môi trường sống an toàn hơn cho cộng đồng, đúng với mục tiêu xây dựng bệnh viện xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.