Khát vọng Lai Châu xanh: Tiếng gọi của núi rừng

Từ một tỉnh biên giới "Ở ven trời Tây Bắc có Lai Châu" với nhiều rào cản về địa hình và kết nối, hôm nay Lai Châu đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi lựa chọn tái định vị mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững. Không mở rộng bằng mọi giá, bắt đầu từ việc nhìn lại những lợi thế sẵn có, từ hạ tầng, tài nguyên đến hệ sinh thái để từng bước tạo dựng nền tảng phát triển dài hạn.

Nâng cấp hạ tầng chiến lược

Còn nhớ, trong cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu vào ngày 9/3/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính không chỉ lắng nghe những đề xuất của tỉnh Lai Châu mà còn có nhiều gợi mở để địa phương này có cách tiếp cận phát triển theo chiều sâu.

Người đứng đầu Chính phủ thời điểm đó cho rằng, với Lai Châu, hạ tầng cần đi trước một bước, đồng thời mỗi dự án phải được tính toán kỹ để bảo đảm hiệu quả tổng thể, lâu dài và phù hợp với điều kiện đặc thù của địa phương. Cụ thể, tuyến cao tốc Bảo Hà (Lào Cai) - Lai Châu được xác định là trục kết nối mang tính chiến lược. Khi được triển khai, tuyến đường này sẽ góp phần đưa Lai Châu kết nối trực tiếp với mạng lưới giao thông liên vùng khu vực miền núi phía Bắc và thủ đô Hà Nội. Khoảng cách địa lý được rút ngắn, chi phí logistics giảm xuống, tạo điều kiện để hàng hóa và dòng chảy đầu tư lưu thông thuận lợi hơn.

Tiếp đó, định hướng quy hoạch và thu hút đầu tư Cảng hàng không Lai Châu được đặt trong tổng thể phát triển chung của quốc gia. Với quy mô là cảng hàng không quốc nội, quy mô cấp 3C, công suất thiết kế 0,5 triệu hành khách/năm, định hướng đến năm 2050 là 1,5 triệu hành khách/năm, tổng diện tích sử dụng đất là 117,09ha, vị trí xây dựng được quy hoạch dự kiến tại xã Tân Uyên.

Cùng với các công trình hạ tầng lớn, các nội dung về ổn định dân cư, phát triển y tế, giáo dục nội trú, năng lượng và khai thác tài nguyên cũng được triển khai đồng bộ. Tư duy phát triển cho thấy sự chuyển dịch sang chủ động tạo lập nền tảng, thay vì chỉ tập trung xử lý khó khăn trước mắt. Trong cách tiếp cận này, hạ tầng giữ vai trò định hình không gian kinh tế và dẫn dắt dòng chảy đầu tư.

Thời điểm ấy, tinh thần xuyên suốt được người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh là đầu tư phải bảo đảm hiệu quả, tối ưu hóa nguồn lực, tránh dàn trải, lựa chọn hướng tuyến hợp lý và phương án phù hợp. Khi các trục kết nối dần hình thành, bài toán đặt ra là khai thác hiệu quả những giá trị sẵn có của địa phương.

Định vị lại giá trị nông nghiệp

Trò chuyện với Báo Nông nghiệp và Môi trường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải cho biết: Trong chiến lược phát triển của tỉnh Lai Châu, nông nghiệp không chỉ còn là khu vực sản xuất truyền thống mà đang được tái định vị như một trụ cột tăng trưởng mang tính nền tảng, gắn với chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế. Lai Châu xác định rõ không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng, dựa vào khai thác tài nguyên hay mở rộng diện tích đơn thuần, mà phải chuyển sang chiều sâu, tức là gia tăng giá trị trên một đơn vị sản phẩm và một đơn vị diện tích.

Chính vì vậy, định hướng “nông nghiệp hàng hóa tích hợp đa giá trị” được đặt ra, với hàm ý vừa sản xuất nông sản mà còn tích hợp các giá trị về sinh thái, văn hóa, du lịch và dịch vụ. Ví dụ, một vùng trồng dược liệu ngoài tạo ra sản phẩm mà còn có thể trở thành điểm đến du lịch trải nghiệm, qua đó gia tăng giá trị trong chuỗi.

Khi sản xuất được định hình theo vùng, quy mô và tính ổn định được nâng lên, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia từ khâu liên kết đầu vào đến tiêu thụ sản phẩm. Trong đó, "chế biến sâu" là chìa khóa mở ra không gian mới cho các sản phẩm nông sản.

Khi sản phẩm được xử lý, tiêu chuẩn hóa và nâng cao chất lượng, khả năng tiếp cận thị trường trở nên rõ ràng hơn, đồng thời tạo ra biên độ giá trị lớn hơn so với "sản phẩm tươi". Cùng với trồng trọt, các mô hình chăn nuôi tập trung cũng đang được đặt nhiều kỳ vọng nhờ quỹ đất rộng và nguồn cung dồi dào.

Tổng thể các định hướng cho thấy Lai Châu đang bước vào giai đoạn phát triển với nền tảng rõ ràng hơn như hạ tầng từng bước hoàn thiện, tài nguyên được định vị lại theo hướng bền vững, sản xuất được tổ chức theo chuỗi liên kết.

Khi các trụ cột phát triển dần rõ nét, việc tạo dựng một môi trường đầu tư thông thoáng trở thành yếu tố then chốt để các nguồn lực thực sự được khơi thông.

Gỡ nút thắt thể chế, trải thảm đón nhà đầu tư

Theo báo cáo của Sở Tài chính Lai Châu, đến tháng 4/2026, toàn tỉnh Lai Châu có 2.293 doanh nghiệp và hơn 5.700 hộ kinh doanh với tổng số vốn đăng ký 3.992 tỷ đồng. Ngay tại quý 1 năm 2026, đã có 78 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn 2.685 tỷ đồng (tăng 1,6 lần so với cùng kỳ). Đằng sau những con số này là quá trình kiên trì cải cách, gỡ dần các “nút thắt” về thể chế để môi trường kinh doanh trở nên thông thoáng hơn.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, tỉnh Lai Châu đã thành lập các tổ công tác chuyên biệt để xử lý từng các dự án từ thu hút đầu đầu tư đến giải ngân vốn đầu tư công. Ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Giám đốc Sở Tài chính Lai Châu cho biết: Tỉnh hiện thuộc nhóm các địa phương được hưởng mức ưu đãi đầu tư cao nhất cả nước và luôn cố gắng áp dụng tối đa các chính sách trong khung cho phép, để nhà đầu tư được hưởng lợi nhiều nhất, đồng thời giảm bớt thủ tục khi triển khai dự án.

Theo đó, doanh nghiệp có thể được miễn, giảm tiền thuê đất, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu theo quy định. Ngoài ra, Lai Châu cũng có thêm các chính sách hỗ trợ riêng cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Danh mục các dự án kêu gọi đầu tư đã được công khai, gắn với lợi thế từng vùng, giúp nhà đầu tư dễ tiếp cận và lựa chọn.

Đối với lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường, HĐND tỉnh Lai Châu đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 12 về hỗ trợ đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, Nghị quyết số 13 về khuyến khích sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, Nghị quyết số 46 về phát triển lâm nghiệp... Đặc biệt, trong nhiệm kỳ này, Tỉnh ủy Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 12 về phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu theo hướng kinh tế xanh, đây có thể coi là “kim chỉ nam” cho toàn bộ quá trình chuyển đổi.

Đầu tháng 4 năm nay, trong cuộc gặp với các doanh nhân tỉnh Lai Châu, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Quang Trung khẳng định: "Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách hành chính; đồng thời rà soát, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hoạt động và phát triển".

Trên cơ sở đó, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với đất đai, vốn, hạ tầng và nguồn nhân lực. Khu vực kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng của nền kinh tế, vì vậy sẽ được khuyến khích phát triển theo hướng nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị.

UBND tỉnh Lai Châu sẽ tiếp tục duy trì tổ chức các cuộc đối thoại thân thiện, gần gũi với doanh nghiệp theo định kỳ, nhằm tăng cường trao đổi thông tin, kịp thời nắm bắt tình hình hoạt động và nâng cao hiệu quả phối hợp với các cấp chính quyền.

“Lai Châu hướng tới hình thành một hệ sinh thái kinh tế xanh, nơi nông nghiệp, du lịch, công nghiệp và dịch vụ có sự liên kết chặt chẽ. Trong hệ sinh thái đó, nông nghiệp không đứng riêng lẻ mà trở thành “hạt nhân”, lan tỏa giá trị sang các ngành kinh tế khác.

Khi hạ tầng được khơi thông, chính sách được hoàn thiện và tư duy phát triển được đổi mới, Lai Châu hoàn toàn có thể chuyển mình từ một tỉnh miền núi khó khăn thành một điểm sáng về phát triển kinh tế xanh của khu vực Tây Bắc”, ông Hà Trọng Hải chia sẻ.