Khánh Hòa đột phá nuôi biển công nghệ cao, hiện đại hóa nghề cá bền vững

Hiệu quả thực tiễn từ công nghệ nuôi biển lồng HDPE

Ngày 20/1, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội nghị tổng kết nhân rộng mô hình thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao. Sự kiện đánh giá kết quả triển khai từ nguồn kinh phí hỗ trợ của Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup) và là bước đi cụ thể hóa Đề án thí điểm đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu năm 2025.

Ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa nhấn mạnh, sau sáp nhập, Khánh Hòa sở hữu bờ biển dài hơn 495 km cùng hơn 200 hòn đảo, vũng vịnh là điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản. Theo định hướng Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh đang nỗ lực trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, lấy kinh tế biển và nông nghiệp công nghệ cao… làm cực tăng trưởng cao của cả nước.

Trên cơ sở thành công tại Cam Ranh giai đoạn 2023-2024, năm 2025, tỉnh tiếp tục mở rộng mô hình với sự hỗ trợ từ Quỹ Thiện Tâm. Đến nay, chương trình đã thu hút 70 hộ dân đăng ký tại 4 vùng quy hoạch: Hòn Nội (Cam Lâm), Đầm Bấy (Nha Trang), Ninh Hòa và Vạn Ninh, trong đó 50 hộ đã trực tiếp triển khai thực tế.

Báo cáo tại hội nghị, ông Phương Minh Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết, kết quả thực tế tại Đầm Bấy cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt: sản lượng đợt đầu đạt 36,5 tấn cá chim vây vàng, tỷ lệ sống trên 85%, mang lại lợi nhuận khoảng 1,7 tỷ đồng, tương ứng 485 triệu đồng/lồng, tỷ suất lợi nhuận trung bình đạt 40%. Tại khu vực Hòn Nội, dù điều kiện hậu cần khó khăn và là vụ đầu tiếp cận công nghệ, nhóm hộ tại đây vẫn thu về lợi nhuận hơn 53 triệu đồng/hộ, riêng nhóm hộ từ Cam Ranh đạt doanh thu hơn 6 tỷ đồng.

Theo ông Nam, việc chuyển đổi sang lồng HDPE  không chỉ chịu được sóng gió lớn, giảm thiểu rủi ro thiệt hại mà còn giúp rút ngắn thời gian nuôi từ 1 - 1,5 tháng so với lồng gỗ truyền thống nhờ môi trường nước biển hở sạch, giúp cá sinh trưởng nhanh và ít dịch bệnh. Hơn nữa, lồng HDPE còn giúp bảo vệ môi trường, chấm dứt tình trạng rác thải từ phao xốp và lồng gỗ truyền thống.

Ông Hoàng Văn Hợi, Giám đốc Công ty TNHH MTV Dịch vụ và Công nghệ Nuôi trồng Thủy sản - đơn vị cung ứng lồng HDPE cho đề án thí điểm nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa cho biết: Dù mức đầu tư ban đầu cao hơn lồng gỗ truyền thống, nhưng hệ thống này sở hữu những ưu điểm vượt trội. Với tuổi thọ lên đến hàng chục năm, ngư dân có thể tiết kiệm hoàn toàn chi phí thay mới lồng bè vốn thường phải thực hiện 2-3 năm một lần. Đặc biệt, bề mặt nhựa HDPE trơn láng giúp hạn chế tối đa sự bám dính của hàu hến và sinh vật ngoại lai. Ưu điểm này giúp dòng nước lưu thông tốt, đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan tối ưu cho cá sinh trưởng, từ đó rút ngắn chu kỳ nuôi và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh. Qua thực tế vận hành trong 3 năm vừa qua, hệ thống lồng nuôi đã chứng minh được độ bền và tính an toàn cao ngay cả trong điều kiện gió bão khắc nghiệt.

Tại hội nghị, nhiều ngư dân bày tỏ sự phấn khởi trước hiệu quả của công nghệ mới, tuy nhiên cũng mong muốn Nhà nước sớm có chính sách hỗ trợ chuyển đổi lồng bè HDPE vì chi phí đầu tư ban đầu rất lớn. Đồng thời, bà con kiến nghị cơ quan chức năng đẩy nhanh việc giao, cấp quyền sử dụng mặt nước nuôi trồng thủy sản để ngư dân yên tâm đầu tư sản xuất bài bản.

Trao đổi về định hướng phát triển ngành, ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa cho biết, thực trạng nuôi trồng gần bờ hiện đối mặt với áp lực ô nhiễm nghiêm trọng. Để đảm bảo lợi ích cho các ngành kinh tế khác, tỉnh đang triển khai lộ trình sắp xếp lại vùng nuôi, đẩy mạnh di dời lồng bè ra xa bờ là xu hướng tất yếu mà thế giới đã triển khai.

Đồng bộ hạ tầng và chính sách hỗ trợ phát triển bền vững

Dù đạt kết quả khả quan, hành trình nuôi biển xa bờ vẫn đối mặt với rào cản về hạ tầng và chi phí. Ông Võ Lâm Đồng, Giám đốc HTX Nuôi biển công nghệ cao Hòn Nội (xã Cam Lâm), chia sẻ những khó khăn khi vận chuyển vật tư ra vùng nuôi cách bờ trên 6 hải lý mất từ 2,5 - 3 giờ, cùng những thách thức về cầu cảng, nơi lưu trú và kho bãi. HTX kiến nghị tỉnh sớm đầu tư cầu cảng phục vụ hậu cần, khoanh vùng quy hoạch nuôi trồng thủy sản, cũng như có nguồn vốn vay ưu đãi để bà con yên tâm sản xuất.

Còn ngư dân Vũ Khắc Mười kiến nghị tỉnh cần sớm ban hành bộ tiêu chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cho lồng bè phù hợp với đặc thù từng vùng biển. Cũng như mong muốn các cơ quan chức năng hỗ trợ ngư dân chính sách bảo hiểm thủy sản và đơn giản hóa thủ tục thành lập HTX để tạo chuỗi liên kết bền vững, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của các thị trường xuất khẩu khó tính.

Để tháo gỡ khó khăn và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tham gia nuôi biển công nghệ cao tại khu vực Hòn Nội, ông Nguyễn Văn Dũng cho biết, tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Tài chính và các đơn vị liên quan rà soát, tham mưu phương án thực hiện dự án xây dựng cầu đò phục vụ vận chuyển vật tư và sản phẩm.

Bà Nguyễn Thị Lệ, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Khánh Hòa thông tin thêm, đơn vị đã cấp 55 giấy phép nuôi trồng thủy sản và đang tham mưu phương án xây dựng cầu đò tại khu vực Hòn Nội.

Đặc biệt, UBND tỉnh đã ban hành Tờ trình số 2081/TTr-UBND về việc bố trí 500 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để xây dựng hạ tầng vùng nuôi tập trung, bao gồm mốc ranh giới và hệ thống neo lồng. Bên cạnh đó, hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng nghị quyết hỗ trợ người dân chuyển đổi sang vật liệu mới để trình Hội đồng nhân dân tỉnh.

Tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa cũng kêu gọi các nhà khoa học, doanh nghiệp đồng hành cùng tỉnh trong việc đầu tư, xây dựng các mô hình nuôi biển bằng công nghệ tiên tiến. Việc này nhằm đưa ngành nuôi biển phát triển theo hướng hiện đại, đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần mang lại lợi ích kinh tế cho người dân và địa phương.

Ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa khẳng định: “Thành công bước đầu của mô hình là tiền đề để quảng bá, nhân rộng việc chuyển đổi lồng nuôi truyền thống sang lồng HDPE theo chủ trương của tỉnh. Đây là dấu mốc quan trọng thúc đẩy phát triển vùng nuôi công nghiệp tập trung, nâng cao giá trị sản phẩm và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững”.