Sáng 4/3, Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Phùng Đức Tiến dẫn đầu đã làm việc với UBND tỉnh Khánh Hòa về thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến. Ảnh: KS.
Trong bối cảnh Ủy ban châu Âu (EC) sắp tiến hành đợt thanh tra lần thứ 5, buổi làm việc được xem là đợt tổng duyệt quan trọng để kiểm tra tính sẵn sàng của hệ thống quản lý nghề cá địa phương.
Bước đột phá trong quản lý đội tàu và ứng dụng công nghệ số
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Trọng Chánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa cho biết, địa phương đã đạt được những kết quả khả quan trong công tác quản lý đội tàu.
Tính đến ngày 26/2/2026, toàn tỉnh có 5.120 tàu cá từ 6 mét trở lên đều đã hoàn thành đăng ký, cấp phép và cập nhật dữ liệu lên hệ thống VNFishbase. Đặc biệt, 1.484 tàu cá thuộc diện bắt buộc đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình VMS. Đối với 219 tàu không đủ điều kiện hoạt động, chính quyền cơ sở đã niêm yết công khai, giám sát nghiêm ngặt và báo cáo hằng ngày. Hiện nay, tỉnh Khánh Hòa khẳng định không còn tàu “3 không”.
Thời gian qua, tỉnh Khánh Hòa đã nỗ lực chống khai thác IUU. Ảnh: KS.
Một trong những điểm sáng của Khánh Hòa là ứng dụng công nghệ vào truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử. Tỉnh đã trang bị 8 máy Kiosk tự phục vụ tại các Văn phòng đại diện kiểm soát nghề cá nhằm hỗ trợ ngư dân khai báo chính xác. Mọi tàu cá ra vào cảng cùng sản lượng bốc dỡ đều được giám sát chặt chẽ qua hệ thống eCDT. Các cảng cá thực hiện xác nhận yêu cầu xuất, nhập bến theo đúng quy định. Trung tâm Giám sát tàu cá duy trì trực ban 24/7 để theo dõi biến động đội tàu, kịp thời xử lý thông tin tàu mất kết nối hoặc vượt ranh giới.
Ghi nhận nỗ lực này, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đánh giá cao việc quản lý đội tàu nhưng yêu cầu công tác này phải đi vào thực chất. Thứ trưởng nhấn mạnh tỉnh phải quy trách nhiệm cụ thể đến từng cá nhân phụ trách tại thôn xã, không được nói chung chung về vai trò của cấp ủy hay chi bộ. Tỉnh cần khẩn trương rà soát lại số lượng tàu cá biến động và đảm bảo dữ liệu giữa lực lượng Biên phòng và Cảng cá phải hoàn toàn khớp nhau để tránh sự chênh lệch hồ sơ khi tàu ra vào cảng.
Siết chặt thực thi pháp luật và minh bạch nguồn gốc sản phẩm
Công tác thực thi pháp luật liên quan đến thiết bị VMS được Khánh Hòa thực hiện nghiêm ngặt. Từ năm 2024 đến đầu tháng 3/2026, các lực lượng chức năng đã xử phạt hàng trăm vụ vi phạm hành chính, riêng từ đầu năm 2026 đến nay đã xử lý 25 vụ với tổng số tiền phạt trên 521 triệu đồng. Đáng chú ý, từ năm 2024 đến nay, tỉnh không ghi nhận bất kỳ trường hợp tàu cá nào vi phạm vùng biển nước ngoài. Tỉnh cũng đã chủ động thành lập 3 tổ công tác kiểm tra toàn bộ doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản sang châu Âu và chưa phát hiện sai phạm.
Ông Nguyễn Phú Quốc, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: KS.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Phú Quốc, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư lưu ý tỉnh cần minh bạch hóa nguồn gốc cá ngừ và cá kiếm, vì đây là hai đối tượng EC nghi ngờ Việt Nam trộn lẫn nguyên liệu nhập khẩu. Qua giám sát thực tế tại cảng Hòn Rớ, ông Quốc khẳng định ngư dân Việt Nam vẫn khai thác được cá kiếm trong nước, nhưng yêu cầu các con số về sản lượng qua cảng, giấy xác nhận (SC), giấy chứng nhận (CC) và lượng hàng xuất khẩu của nhà máy phải hoàn toàn logic và khớp với nhau. Đối với các doanh nghiệp thuộc danh sách "điểm đen", EC đặc biệt quan tâm đến việc xử lý hành chính và thu hồi lợi nhuận bất chính.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến yêu cầu Khánh Hòa phải thực hiện kiểm tra nghiêm ngặt tận tàu đối với nhật ký khai thác và phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an để điều tra dứt điểm các lô hàng nghi vấn. Việc rà soát hồ sơ tàu hàng đông lạnh cần được thực hiện khẩn trương để sẵn sàng cung cấp bằng chứng minh bạch, loại bỏ mọi nghi ngờ về việc "rửa cá" từ phía đoàn kiểm tra EC.
Chuẩn bị báo cáo trực diện cho nhiệm vụ “sinh tử”
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định đợt kiểm tra tháo gỡ “thẻ vàng” lần này là nhiệm vụ “sinh tử”. Thứ trưởng chỉ đạo các đơn vị rà soát toàn diện hồ sơ, xử lý dứt điểm các vi phạm, đặc biệt là việc cấp giấy SC, CC và quản lý đội tàu. Đây là công việc chung của toàn ngành, đòi hỏi cả hệ thống chính trị phải chung tay hành động quyết liệt. Thứ trưởng khẳng định: “Việc gỡ ‘thẻ vàng’ không phải để đối phó mà cần thực chất, để hướng tới mục tiêu phát triển ngành thủy sản bền vững”.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đề nghị tỉnh chuẩn bị chu đáo để tiếp đón đoàn Thanh tra EC. Ảnh: KS.
Hướng tới đợt thanh tra của EC lần thứ 5, Thứ trưởng đề nghị tỉnh chuẩn bị báo cáo ngắn gọn, trực diện vào bốn nội dung trọng tâm: Quản lý đội tàu; giám sát hành trình; truy xuất nguồn gốc; xử lý vi phạm. Hồ sơ văn phòng phải được sắp xếp ngăn nắp, khoa học, đồng thời vệ sinh sạch sẽ hạ tầng cảng cá từ cầu cảng đến khu vực phụ trợ để thể hiện sự chuyên nghiệp. Các cán bộ phụ trách phải nắm vững chuyên môn để trả lời thẳng thắn, kỹ lưỡng thay vì đối phó hay lúng túng.
Cuối cùng, Thứ trưởng khẳng định việc gỡ thẻ vàng là trách nhiệm quốc gia với sự tham gia của các bộ ngành Công an, Quốc phòng, Tư pháp.... Khánh Hòa là địa phương có kinh nghiệm nên phải chịu trách nhiệm cao nhất trước Chính phủ nếu để xảy ra sai sót. Thứ trưởng kỳ vọng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phối hợp liên ngành chặt chẽ, Khánh Hòa sẽ là một trong những tỉnh có kết quả tốt nhất để đưa ngành thủy sản Việt Nam thoát khỏi cảnh báo thẻ vàng trong đợt này.
Theo ông Chánh, tỉnh đang tập trung tổng lực chuẩn bị hồ sơ và dữ liệu để làm việc với Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC). UBND tỉnh đã xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị và cá nhân chủ trì, đảm bảo các số liệu theo dõi hoạt động tàu cá và truy xuất nguồn gốc phải đối khớp, thống nhất. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất của tỉnh Khánh Hòa trong việc chung tay cùng cả nước gỡ bỏ "thẻ vàng" cho ngành thủy sản Việt Nam.
