Khai thác nhà màng quanh năm để tăng giá trị sản xuất, duy trì nguồn cung

Vụ dưa lưới đầu tiên của năm vừa khép lại, nhưng trong khu nhà màng của HTX Nông nghiệp công nghệ cao HQ-FARM Yên Sơn (phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình), không khí sản xuất vẫn khẩn trương khi những cây giống mới được trồng, chuẩn bị cho vụ thu hoạch vào tháng 9. Trong bối cảnh thời tiết miền Bắc ngày càng cực đoan, mô hình ứng dụng công nghệ cao không chỉ giúp người trồng chủ động trước rủi ro mà còn mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững, từng bước gia tăng giá trị trên cùng đơn vị diện tích.

Chủ động trước biến động thời tiết

Không còn những khoảng thời gian nghỉ vụ kéo dài sau mỗi mùa thu hoạch, chỉ ít ngày sau khi thu hái hết lứa dưa đầu tiên trong năm, khu nhà màng rộng gần 4.200m² của HTX Nông nghiệp công nghệ cao HQ-FARM Yên Sơn lại tất bật chuẩn bị cho vụ sản xuất mới. Việc duy trì sản xuất liên tục không chỉ giúp tận dụng hệ thống nhà màng đã đầu tư mà còn hạn chế tình trạng gián đoạn nguồn cung.

Chủ mô hình này là anh Đinh Văn Hợp (sinh năm 1991) - kỹ sư được đào tạo chuyên ngành nông nghiệp. Sau khi tốt nghiệp đại học, anh quyết định về quê để phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Theo anh Hợp, dưa lưới là cây trồng có giá trị kinh tế cao nhưng khá "khó tính", rất nhạy cảm với thời tiết. Chỉ cần mưa kéo dài, nhiệt độ thay đổi đột ngột hoặc sâu bệnh phát sinh mạnh, chất lượng quả và năng suất đều bị ảnh hưởng. Đây cũng là lý do HTX chọn đầu tư hệ thống nhà màng ngay từ đầu nhằm chủ động hơn trong quá trình sản xuất.

Hệ thống nhà màng khép kín được thiết kế hai lớp cửa để hạn chế côn trùng mang mầm bệnh xâm nhập, vật liệu phủ mái giúp giảm tác động của nắng nóng và mưa lớn. Theo anh Hợp, điều kiện canh tác ổn định giúp cây sinh trưởng đồng đều hơn, giảm áp lực sâu bệnh, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Cùng với đó, HTX đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp châm phân tự động. Nước và dinh dưỡng được cung cấp theo từng giai đoạn phát triển của cây, góp phần tiết kiệm nhân công và kiểm soát tốt hơn lượng nước, phân bón trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài.

"Trước đây, nhiều công đoạn phải làm thủ công, vừa mất thời gian vừa khó kiểm soát lượng nước và phân bón. Hiện nay, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chúng tôi có thể theo dõi và điều khiển toàn bộ hệ thống tưới từ xa. Công nghệ không thay thế con người nhưng giúp nông dân chủ động hơn rất nhiều trong quản lý sản xuất", anh Hợp chia sẻ.

Việc ứng dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật giúp HTX kiểm soát tốt hơn quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. Vụ dưa đầu tiên trong năm đạt sản lượng khoảng 3,5 tấn, với giá bán khoảng 45.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, HTX lãi khoảng 150 triệu đồng.

Ngay sau khi kết thúc vụ thu hoạch đầu tiên, HTX tiếp tục xuống giống vụ thứ hai để thu hoạch vào tháng 9. Sau đó, toàn bộ diện tích nhà màng sẽ được chuyển sang trồng dưa chuột Nhật phục vụ thị trường cuối năm và Tết Nguyên Đán. Theo anh Hợp, việc bố trí sản xuất luân canh giúp hệ thống nhà màng được khai thác quanh năm, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm cung ứng cho thị trường.

Khuyến nông đồng hành

Theo ông Phạm Duy Phú, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Ninh Bình, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng rõ nét, sản xuất nông nghiệp tại các tỉnh phía Bắc chịu nhiều tác động từ nắng nóng kéo dài, mưa lớn cục bộ và sự phát sinh của nhiều đối tượng sâu bệnh. Với những cây trồng có giá trị kinh tế cao như dưa lưới, hệ thống nhà màng ngày càng cho thấy vai trò trong việc ổn định sản xuất và hạn chế tác động bất lợi của thời tiết.

Theo ông Phú, mô hình nhà màng giúp kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, hạn chế côn trùng xâm nhập, qua đó giảm áp lực sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao chất lượng nông sản. Để khuyến khích người dân đầu tư sản xuất theo hướng công nghệ cao, thời gian qua, Trung tâm Khuyến nông Ninh Bình đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ nhà lưới, giống cây trồng, vật tư và chuyển giao kỹ thuật. Cùng với đó, cán bộ khuyến nông đồng hành với người dân trong quá trình sản xuất, từ theo dõi sinh trưởng của cây trồng đến kết nối tiêu thụ và quảng bá sản phẩm.

Từ mô hình của HTX Nông nghiệp công nghệ cao HQ-FARM Yên Sơn, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã tổ chức nhiều đoàn tham quan, học tập kinh nghiệm để các HTX, hộ sản xuất trên địa bàn tiếp cận mô hình nhà màng phù hợp với điều kiện thực tế.

Tuy nhiên theo ông Phú, việc phát triển mô hình này vẫn gặp không ít khó khăn do chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn, trong khi người sản xuất cần có kiến thức kỹ thuật và tư duy sản xuất hàng hóa. Vì vậy, khuyến nông Ninh Bình định hướng xây dựng các mô hình điểm, từng bước chuyển giao kỹ thuật và nhân rộng khi đủ điều kiện.

Đối với anh Đinh Văn Hợp, hiệu quả của những vụ dưa hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu. Thời gian tới, HTX hướng tới phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp trải nghiệm, tạo điều kiện để người tiêu dùng tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất và trực tiếp thu hoạch sản phẩm.

Trong bối cảnh nông nghiệp phải thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực cạnh tranh, mô hình nhà màng đang cho thấy là hướng sản xuất chủ động hơn trước biến động thời tiết. Tuy nhiên, để mô hình được nhân rộng rất cần nguồn lực đầu tư, trình độ kỹ thuật của người sản xuất và sự đồng hành của cơ quan chuyên môn.