Huế ‘gỡ khó’ quản lý khoáng sản: [Bài 4] Tiếng nói từ cơ sở

Ông Lê Bá Minh Hải - Chủ tịch UBND phường Phú Bài: Tăng cường tuần tra ban đêm để ngăn chặn khai thác khoáng sản trái phép

Phường hiện có 3 đơn vị được thành phố cấp phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, với tổng diện tích 49,94 ha. Căn cứ các quy định của UBND TP. Huế, hàng năm, phường đều ban hành kế hoạch triển khai công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản.

Các dự án khai thác khoáng sản đều thực hiện thủ tục đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường theo quy định trước khi thực hiện khai thác. Bên cạnh đó, phường thường xuyên giám sát, yêu cầu các đơn vị khai thác chấp hành nghiêm túc công tác bảo vệ môi trường.

Cụ thể, yêu cầu các xe vận chuyển đảm bảo tốc độ đúng quy định, phủ bạt kín thùng xe tránh rơi vãi đất, đá trên đường, đảm bảo an toàn giao thông trong quá trình vận chuyển đất, thường xuyên phun nước chống bụi trên tuyến đường vận chuyển, bố trí trạm xịt rửa lốp xe trước khi ra khỏi dự án, sử dụng các xe có trọng tải phù hợp với tuyến đường vận chuyển, xịt nước vệ sinh tuyến đường vận chuyển từ khu vực mỏ đến điểm giao nhau giữa đường Tỉnh 15 và Quốc lộ 1A phía Tây Huế.

Các tổ dân phố ở phường thường xuyên tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khoáng sản, đất đai đến người dân, nắm thông tin cơ sở, phản ánh kịp thời dấu hiệu vi phạm về khai thác khoáng sản trên địa bàn. Bên cạnh đó, UBND phường chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ Sự nghiệp công phường có kế hoạch lồng ghép nhằm tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về việc bảo vệ tài nguyên khoáng sản, bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, hiện công tác kiểm tra xử lý các hành vi khai thác khoáng sản hiện nay còn gặp nhều khó khăn do địa bàn quản lý rộng và đặc biệt kiểm tra xử lý các trường hợp khai thác khoáng sản không phép vào ban đêm tại các khu vực thưa dân cư, địa hình hiểm trở.

Vừa qua, phường đã ban hành kế hoạch số 71/KH-UBND ngày 23/3/2026 về triển khai công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn năm 2026.

Phường sẽ chỉ đạo công an địa phương xây dựng kế hoạch kiểm tra, xử lý vi phạm khai thác khoáng sản trái phép và những nội dung liên quan theo thẩm quyền; lập, công bố rộng rãi và thực hiện hiệu quả đường dây nóng tiếp nhận thông tin phản ánh của người dân về tình trạng vi phạm pháp luật khoáng sản trên địa bàn các xã, phường. Đặc biệt, tăng cường tuần tra nhất là ban đêm để phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hoạt động khai thác trái phép và xử phạt các trường hợp vi phạm theo thẩm quyền.

Ông Đồng Sỹ Toàn - Chủ tịch UBND phường Kim Long: Cộng đồng là lực lượng giám sát hiệu quả nhất

Hiện nay, trên địa bàn có 7 đơn vị đang được cấp phép khai thác khoáng sản, chủ yếu là đá làm vật liệu xây dựng thông thường và đất san lấp.

Thời gian qua, UBND phường đã chủ động triển khai các biện pháp quản lý chặt chẽ trong khai thác khoáng sản, thường xuyên phối hợp với lực lượng công an phường, chuyên viên phòng Kinh tế và Hạ tầng đô thị tiến hành kiểm tra đột xuất việc chấp hành pháp luật tại các mỏ. Nội dung giám sát tập trung vào việc khai thác đúng phạm vi ranh giới được cấp phép, tuân thủ quy trình nổ mìn và các biện pháp bảo vệ môi trường. Ngoài ra, chỉ đạo các tổ dân phố đóng vai trò là “cánh tay nối dài”, kịp thời phản ánh các dấu hiệu vi phạm như khai thác ngoài giờ quy định, gây bụi bẩn hoặc tiếng ồn vượt mức cho phép.

Hiện, hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn không tránh khỏi những tác động tiêu cực, đặc biệt và môi trường và tiếng ồn, như phát sinh bụi mịn trong quá trình nghiền, sàng, tiếng ồn và rung chấn từ việc nổ mìn làm ảnh hưởng đến tâm lý và sinh hoạt của các hộ dân lân cận. Hạ tầng giao thông cũng đang chịu áp lực, khi các xe vận tải trọng tải lớn lưu thông với tần suất cao gây áp lực lên nền đường, dẫn đến xuống cấp hạ tầng, tình trạng rơi vãi vật liệu trên đường tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Một số bất cập cũng đang tồn tại như chuyên môn và thiết bị kỹ thuật của cán bộ cấp phường còn hạn chế (thiếu máy đo độ rung, nồng độ bụi chuyên dụng). Các mỏ khoáng sản nằm ở địa hình phức tạp, giáp ranh, gây khó khăn cho việc tuần tra thường xuyên vào ban đêm.

UBND phường xác định, cộng đồng là lực lượng giám sát hiệu quả nhất trong việc quản lý khai thác tài nguyên khoáng sản. Vì thế, thời gian tới, phường sẽ đa dạng hóa hình thức bằng việc tuyên truyền qua họp dân, hệ thống loa truyền thanh và các trang mạng xã hội (zalo, facebook) của địa phương. Công khai số điện thoại đường dây nóng của lãnh đạo phường và cán bộ địa chính. Khuyến khích người dân cung cấp hình ảnh, video clip về các hành vi vi phạm qua nhóm zalo tổ trưởng tổ dân phố để xử lý kịp thời.

Phường cũng sẽ thành lập đoàn kiểm tra, tăng tần suất kiểm tra đột xuất, không báo trước đối với việc tưới nước giảm bụi trên các tuyến đường vận chuyển. Yêu cầu 100% doanh nghiệp ký cam kết về việc duy tu, sửa chữa các đoạn đường dân sinh bị hư hỏng do xe chở đá gây ra. Yêu cầu doanh nghiệp lắp đặt camera giám sát tại cổng mỏ, truyền dữ liệu trực tiếp về UBND phường để theo dõi tải trọng và vệ sinh phương tiện.

Mặt khác, phát động các đợt ra quân vệ sinh môi trường, nạo vét cống rãnh khu vực xung quanh mỏ với sự tham gia đóng góp nguồn lực từ chính các doanh nghiệp khai thác.

Ông Thân Mạnh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND phường Phong Điền: Tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất

Trên địa bàn phường đang có 6 tổ chức được cấp phép khai thác khoáng sản, với tổng diện tích 1.176,21 ha.

Nhằm thực hiện trách nhiệm giám sát của chính quyền địa phương trong hoạt động khai thác khoáng sản theo quy định của Luật Địa chất và khoáng sản, đồng thời nhằm đảm bảo vệ sinh môi trường trong hoạt khai thác khoáng sản, thời gian qua, đặc biệt là sau khi chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động, UBND phường đã liên tục kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về khai thác khoáng sản, đặc biệt là kiểm tra phạm vi khai thác mỏ và cột mốc ranh giới theo giấy phép khai thác.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, kiểm tra, phường có văn bản gửi các đơn vị khai thác khoáng sản tăng cường thực hiện quy định về khai thác và bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản nhằm nhắc nhở, chấn chỉnh việc khai thác trong phạm vi tọa độ, diện tích, độ sâu đã được cấp phép và hồ sơ thiết kế mỏ đã được thẩm định phê duyệt.

Đồng thời, yêu cầu các đơn vị phải tuân thủ các quy định nhằm bảo đảm an toàn kỹ thuật, an toàn công trình mỏ, tăng cường các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm, bố trí trạm xịt rửa xe tại điểm ra vào mỏ, đảm bảo làm sạch thành xe và lốp xe trước khi lưu thông vào đường giao thông. Thực hiện nghiêm việc phun nước chống bụi trên tuyến đường vận chuyển theo hồ sơ báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt đảm bảo tuyến đường luôn được giữ ẩm và không phát tán bụi ảnh hưởng khu vực xung quanh. Chấp hành nghiêm túc việc chở đúng khối lượng, tải trọng và tốc độ, đặc biệt khi xe vận chuyển chạy qua khu dân cư, thực hiện đầy đủ việc che, phủ thùng xe, đảm bảo không rơi vãi đất đá, nguyên vật liệu trong quá trình vận chuyển.

Phường cũng đã thông qua hệ thống chính trị của các tổ dân phố để tuyên truyền vận động người dân tham gia giám sát, bảo vệ tài nguyên khoáng sản thuộc địa bàn quản lý. Đồng thời, các tổ dân phố đã kịp thời báo cáo cho UBND phường để kiểm tra, xử lý nhằm bảo vệ tài nguyên khoáng sản.

Tại phường, việc phát sinh bụi do xe vận chuyển nguyên vật liệu từ các mỏ đất trên địa bàn thường xảy ra khi thời tiết nắng nóng, hanh khô tại vị trí tuyến đường Tỉnh lộ 9 qua khu dân cư, tuyến đường vào các mỏ đất làm vật liệu san lấp.

Đáng chú ý, hoạt động sản xuất xi măng của một nhà máy xi măng trên địa bàn đã phát sinh bụi, tiếng ồn trong khu dân cư tại tuyến băng tải nhà máy. Hiện tượng đá văng trong quá trình nổ mìn và tình trạng mất nước xung quanh mỏ đá vôi ảnh hưởng đất sản xuất nông nghiệp của người dân tại một số tổ dân phố của khu vực Phong Xuân. Xuất hiện các hố sụt lún trên đất nông nghiệp, đất mồ mả, đất vườn và nhà ở diễn ra từ năm 2012 đến nay.

Thời gian tới, phường tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra nhằm ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi khai thác trái phép ngay khi phát hiện. Bên cạnh đó, tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản, kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Phường cũng đề nghị người dân kịp thời phản ánh những dấu hiệu vi phạm trong hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản để chính quyền kiểm tra, xử lý theo quy định. Qua đó góp phần bảo vệ tài nguyên, giữ gìn môi trường sống và đảm bảo an ninh trật tự.

Ông Trần Trung - Phó Chủ tịch UBND phường Thanh Thủy: Siết chặt các biện pháp bảo vệ môi trường

Trên địa bàn có 3 mỏ khoáng sản đang hoạt động khai thác theo giấy phép của cấp có thẩm quyền. Trong thời gian qua, UBND phường đã tham gia phối hợp với Đoàn kiểm tra liên ngành của cấp trên tiến hành kiểm tra định kỳ việc chấp hành ranh giới, trữ lượng và quy trình khai thác, đồng thời giám sát việc lắp đặt trạm cân và hệ thống camera tại các mỏ, đôn đốc các đơn vị thực hiện nghiêm các biện pháp bảo vệ môi trường trong quá trình hoạt động.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động khai thác vẫn gây ra những tác động nhất định, đặc biệt xe tải trọng lớn lưu thông gây áp lực lên hạ tầng giao thông, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và tình trạng rơi vãi vật liệu làm ảnh hưởng đến môi trường cũng như đời sống của người dân.

Trước tình hình đó, UBND phường đã làm việc trực tiếp với các chủ mỏ, các đơn vị đã ghi nhận thiếu sót và tiến hành các biện pháp khắc phục hậu quả cơ bản đảm bảo.

Để nâng cao hiệu quả giám sát, bên cạnh sự quản lý của chính quyền địa phương, phường đã tăng cường chỉ đạo các tổ dân phố vận động, khuyến khích người dân tham gia giám sát cộng đồng để theo dõi trực tiếp các tác động môi trường tại khu dân cư và kịp thời phản ánh nếu phát hiện sai phạm.

Trong thời gian tới, UBND phường sẽ ban hành kế hoạch kiểm tra đối với các mỏ khoáng sản nhằm kịp thời chấn chỉnh các tồn đọng, đảm bảo hoạt động khai thác đúng quy định pháp luật và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến cộng đồng. Ngoài ra, phường cũng tham mưu ngành nông nghiệp và môi trường trong việc hoàn thổ mỏ khoáng sản sau khai thác của một số tổ chức.

Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền cấp cơ sở, công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản ở các địa bàn trọng điểm về khoáng sản tại TP. Huế thời gian tới được kỳ vọng sẽ đi vào nề nếp, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và đời sống nhân dân.