LTS: Tài nguyên khoáng sản là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh TP. Huế đang đẩy mạnh đầu tư, triển khai nhiều dự án trọng điểm và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị trực thuộc Trung ương theo hướng xanh, bền vững.
Loạt bài “Huế ‘gỡ khó’ quản lý khoáng sản” nhằm phản ánh đa chiều những “điểm nghẽn”, đồng thời ghi nhận nỗ lực của chính quyền, các ngành chức năng, doanh nghiệp và cơ sở trong việc tìm giải pháp tháo gỡ, hướng tới mục tiêu khai thác hiệu quả tài nguyên gắn với bảo vệ môi trường, đáp ứng yêu cầu phát triển của TP. Huế trong giai đoạn mới.
Trúng rồi trả
Tháng 5/2024, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP. Huế) có quyết định hủy kết quả trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản mỏ đất làm vật liệu san lấp (VLSL) tại khu vực vị trí 2 (thôn Phường Hóp, xã Phong An, huyện Phong Điền, nay là phường Phong Thái) của Công ty CP Đầu tư Thuận Hóa. Doanh nghiệp trả kết quả trúng đấu giá vì không thỏa thuận được với chủ sở hữu đất trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB).
Với việc bị hủy kết quả trúng đấu giá, số tiền đặt trước của doanh nghiệp đã nộp khi tham gia đấu giá là hơn 70 triệu đồng được nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định. Đến nay, mỏ đất này vẫn chưa được đấu giá lại.
Nhiều doanh nghiệp ở Huế trả lại mỏ khoáng sản sau khi trúng đấu giá, cho thấy vẫn còn nhiều bất cập, khó khăn. Ảnh: Văn Dinh.
Cuối năm 2022, Công ty CP Kim Long Motors Huế đấu trúng mỏ đất với diện tích 28,22 ha tại khu vực núi Cảnh Dương, xã Lộc Thủy, huyện Phú Lộc (nay là xã Chân Mây - Lăng Cô). Tháng 5/2023, UBND TP. Huế ban hành quyết định về việc phê duyệt trữ lượng khoáng sản đất làm vật liệu san lấp và đá làm vật liệu xây dựng thông thường (VLXDTT) trong báo cáo kết quả thăm dò trữ lượng khoáng sản đất làm vật liệu san lấp.
Tuy nhiên, đến tháng 8/2023, Công ty CP Kim Long Motors Huế có công văn gửi UBND TP. Huế xin được trả kết quả trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Lý do, trong quá trình thăm dò thì công ty này phát hiện tại khu mỏ có trữ lượng lớn khoáng sản đá làm VLXDTT, trong khi nhu cầu của công ty chỉ sử dụng đất làm vật liệu san lấp để thực hiện san lấp Dự án Khu liên hợp sản xuất, lắp ráp Kim Long Motors Huế, không nhằm mục đích kinh doanh và không có nhu cầu về khai thác đá làm vật liệu xây dựng thông thường.
Sau khi nhận được đề nghị của doanh nghiệp, UBND TP. Huế ra quyết định hủy kết quả phiên đấu giá quyền khai thác khoáng sản mỏ đất tại khu vực núi Cảnh Dương, đồng thời số tiền đặt trước khi tham gia đấu giá hơn 268 triệu đồng của Công ty CP Kim Long Motors Huế được nộp vào ngân sách nhà nước. Cũng giống như mỏ đất ở trên, công tác đấu giá lại mỏ đất này vẫn chưa được triển khai.
Lãnh đạo TP. Huế, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra các mỏ khoáng sản trên địa bàn. Ảnh: Văn Dinh.
Tương tự, Công ty CP Gạch Tuynen Phong Thu cũng có văn bản gửi cơ quan chức năng về việc xin trả kết quả trúng đấu giá quyền khai thác mỏ đất tại đồi Kiền Kiền, xã Phong Thu, huyện Phong Điền (nay là phường Phong Điền).
Nguyên nhân là do sau khi trúng đấu giá mỏ khoáng sản này, doanh nghiệp tiến hành thăm dò đã phát hiện đất sét làm gạch ngói chưa được cấp phép thông qua đấu giá quyền khai thác khoáng sản, do đó chưa phù hợp với phương án đấu giá quyền khai thác khoáng sản được phê duyệt và quy định của Luật Khoáng sản năm 2010.
Ông Hoàng Ngọc Hòa - Phó Chủ tịch UBND phường Phong Thái nhận định, tình trạng doanh nghiệp trúng đấu giá rồi xin trả lại mỏ khoáng sản không phải là cá biệt, mà phản ánh những “điểm nghẽn” mang tính hệ thống trong công tác quản lý.
“Thực tế cho thấy, một số khu vực đưa ra đấu giá vẫn chưa hoàn tất các điều kiện cần thiết như GPMB sạch hoặc đánh giá đầy đủ hiện trạng sử dụng đất. Khi doanh nghiệp vào cuộc mới phát sinh vướng mắc với người dân, dẫn đến không thể triển khai”, ông Hòa nói.
Tháo gỡ vướng mắc
Ông Nguyễn Thái Sơn - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý Tài nguyên (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế) thông tin, từ năm 2020 đến nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các Sở, ban ngành và địa phương tham mưu UBND TP. Huế tổ chức 5 đợt đấu giá quyền khai thác khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND thành phố, với 41 khu vực mỏ đấu giá thành công, trữ lượng khoáng sản làm VLXDTT hơn 35 triệu m3.
Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp đã trả lại mỏ khoáng sản. Trên cơ sở các lý do trả kết quả trúng đấu giá của các công ty và sự phù hợp các quy định pháp luật, Sở đã tham mưu UBND TP. Huế hủy kết quả trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản của các mỏ.
“Việc doanh nghiệp trả lại kết quả trúng đấu giá không làm thất thu ngân sách nhà nước, bởi vì Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND thành phố tổ chức đấu giá lại khu vực khoáng sản đó theo quy định, đồng thời tiền đặt trước để tham gia đấu giá của các công ty đã được nộp vào ngân sách nhà nước”, ông Sơn chia sẻ.
Giai đoạn từ năm 2020 đến nay, TP. Huế tổ chức 5 đợt đấu giá quyền khai thác khoáng sản, với 41 khu vực mỏ đấu giá thành công. Ảnh: Văn Dinh.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế Lê Bá Phúc, để tháo gỡ vướng mắc trong việc trả lại kết quả sau khi doanh nghiệp đã trúng đấu giá, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tham mưu UBND thành phố siết chặt hơn công tác đấu giá, tăng cường các biện pháp quản lý công tác đấu giá quyền khai thác khoáng sản, chủ động xây dựng và triển khai có hiệu quả phương án bảo đảm an ninh, trật tự tại các phiên đấu giá, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, nhất là việc thuê tổ chức bán đấu giá tài sản phải đảm bảo năng lực, uy tín, chất lượng để thực hiện việc bán đấu giá.
“Ngoài ra, nâng cao năng lực thẩm tra năng lực tài chính. Cụ thể sẽ siết chặt quy trình đấu giá bằng cách yêu cầu chứng minh năng lực tài chính và kinh nghiệm trước khi tham gia để đảm bảo khả năng thực hiện dự án, kiểm soát chặt chẽ người tham gia đấu và các tổ chức hành nghề đấu giá”, ông Phúc nói.
TP. Huế từng bước tháo gỡ bất cập trong việc trả lại kết quả trúng đấu giá, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và cải thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, ổn định và bền vững. Ảnh: Văn Dinh.
Một lãnh đạo cấp xã ở TP. Huế cho rằng, cần thay đổi cách tiếp cận, không nên chỉ chú trọng đấu giá để tăng thu ngân sách trước mắt, mà cần đặt tính khả thi của dự án lên hàng đầu. Phải rà soát kỹ từ quy hoạch, hiện trạng đất đai đến nhu cầu thực sự của doanh nghiệp. Nếu không, việc đấu giá thành công nhưng không triển khai được sẽ gây lãng phí thời gian, nguồn lực và ảnh hưởng môi trường đầu tư.
Ở góc độ doanh nghiệp, việc tham gia đấu giá cũng cần được tính toán kỹ lưỡng hơn, tránh tình trạng chạy theo cơ hội trước mắt nhưng thiếu đánh giá toàn diện về tính khả thi của dự án.
Mỗi phiên đấu giá bị hủy hoặc phải tổ chức lại không chỉ làm kéo dài thời gian đưa tài nguyên vào khai thác mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các dự án, nhất là trong bối cảnh TP. Huế đang triển khai hàng loạt công trình hạ tầng, các dự án trọng điểm. Vì vậy, việc hoàn thiện quy trình, nâng cao chất lượng đấu giá và giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp cần được xem là yêu cầu cấp thiết, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và cải thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, ổn định và bền vững.
Năm 2026, TP. Huế dự kiến sẽ đấu giá 5 khu vực mỏ khoáng sản, gồm 2 mỏ đá và 3 mỏ đất với tổng trữ lượng gần 20 triệu m3.
