Ngày 19/8, tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, Chương trình “Gặp gỡ, giao thương, kết nối hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026” diễn ra với sự tham gia trực tiếp của 63 doanh nghiệp, đơn vị Trung Quốc.
Chương trình do UBND tỉnh Đắk Lắk chủ trì, Báo Nông nghiệp và Môi trường bảo trợ truyền thông, phối hợp với Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, Công ty TNHH Phát triển Công nghệ và Thương mại C&M cùng các đơn vị liên quan tổ chức.
Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, phát biểu khai mạc chương trình. Ảnh: Phương Linh.
Chuyển từ bán quả tươi sang liên kết chuỗi giá trị bền vững
Tại chương trình, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, nhấn mạnh thị trường Trung Quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ngành sầu riêng Việt Nam. Tuy nhiên, tăng trưởng nóng không thể là nền tảng duy nhất để ngành hàng phát triển lâu dài. Định hướng của Đắk Lắk là chuyển quan hệ với doanh nghiệp Trung Quốc từ những giao dịch mua bán theo mùa vụ sang hợp tác xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, minh bạch và dài hạn.
Là địa phương sở hữu khoảng 45.000 ha sầu riêng với sản lượng năm 2026 dự kiến đạt 500.000 tấn, Đắk Lắk có lợi thế lớn về vụ thu hoạch kéo dài từ tháng 8 đến tháng 11 - thời điểm tạo sự khác biệt và bổ sung nguồn cung cho thị trường quốc tế. Cùng với nguồn lực nông dân giàu kinh nghiệm và hạ tầng thu mua đang phát triển, Đắk Lắk có tiềm năng trở thành trung tâm của vùng về nguyên liệu, kho lạnh và logistics cho cả khu vực Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.
Vì thế, Hiệp hội mong muốn doanh nghiệp Trung Quốc chia sẻ sâu hơn về nhu cầu thị trường, xu hướng tiêu dùng và yêu cầu của các nhà nhập khẩu. Trên cơ sở đó, hai bên có thể xác định những lĩnh vực cùng đầu tư, tạo giá trị trong 5-10 năm tới. Hiệp hội cũng cam kết làm cầu nối giữa doanh nghiệp Trung Quốc với nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các cơ quan liên quan tại Đắk Lắk.
Đắk Lắk mong muốn hợp tác xây dựng chuỗi cung ứng sầu riêng ổn định, minh bạch và dài hạn với Trung Quốc. Ảnh: Phạm Hoài.
Ông Trần Văn Thắng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho biết yếu tố quan trọng của ngành sầu riêng là nguồn nhân lực. Nông dân ngày càng chủ động áp dụng mã số vùng trồng, kiểm soát dư lượng, truy xuất nguồn gốc và quy trình sản xuất an toàn. Trong khi đó, doanh nghiệp đã phát triển ở các khâu thu mua, đóng gói, cấp đông, chế biến, vận tải và xuất khẩu, với nhiều đơn vị có kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của thị trường Trung Quốc.
Giai đoạn tới, ngành sầu riêng Đắk Lắk không chạy theo mở rộng diện tích và sản lượng, mà tập trung nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm, tính đồng đều và giá trị sản phẩm. Tư duy sản xuất cũng cần chuyển từ “sản xuất rồi tìm người mua” sang sản xuất theo nhu cầu thị trường, tăng liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học và đối tác quốc tế.
Cùng với đó, địa phương sẽ đẩy mạnh chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch, kho lạnh, logistics, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Ứng dụng công nghệ trong phân loại, đánh giá chất lượng trái và tự động hóa nhà máy được kỳ vọng giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, nâng độ chính xác và ổn định chất lượng.
“Doanh nghiệp Trung Quốc có thể tham gia đầu tư vào chế biến, kho lạnh, logistics, công nghệ và phân phối; trong khi Đắk Lắk phát huy lợi thế vùng nguyên liệu, nông dân và doanh nghiệp. Từ đó xây dựng chuỗi liên kết ổn định cho nông dân, nâng giá trị cho doanh nghiệp và cung cấp sản phẩm chất lượng hơn cho người tiêu dùng”, ông Thắng chia sẻ.
Đắk Lắk mong muốn chuyển quan hệ với doanh nghiệp Trung Quốc từ những giao dịch mua bán theo mùa vụ sang hợp tác xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, minh bạch và dài hạn. Ảnh: Phạm Hoài.
Giải pháp toàn diện từ đối tác Trung Quốc
Về phía các đối tác Trung Quốc, bà Tăng Hiểu Ngọc, đại diện Tập đoàn Chứng nhận và Giám định Trung Quốc (CCIC), cho rằng hai bên đang đứng trước cơ hội lớn để nâng cấp toàn bộ chuỗi ngành. Từ định hướng này, bà cho rằng trước hết Việt Nam cần bảo đảm nguồn cung chất lượng thông qua tối ưu giống, xây dựng và áp dụng hệ thống tiêu chuẩn, huy động chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật và tăng cường giám sát bằng công nghệ số.
Sau thu hoạch, hệ thống chuỗi lạnh cần được đầu tư để duy trì độ tươi của sầu riêng ngay từ những phút đầu tiên. Mô hình này bao gồm kho lạnh tại vùng nguyên liệu, chuỗi lạnh xuyên suốt quá trình vận chuyển và cơ chế điều phối thông minh.
Cùng với đó, số hoá truy xuất nguồn gốc, bảo đảm mỗi lô hàng có thể kiểm nghiệm và mỗi sản phẩm có thể xác định được thông tin nguồn gốc.
Một hướng đi quan trọng khác là mở rộng hệ thống phân phối và xây dựng thương hiệu. “Nếu kênh phân phối quyết định khả năng tiêu thụ sản phẩm thì thương hiệu quyết định giá trị. Vì vậy, cần kết hợp hệ thống phân phối trực tiếp với các kênh trực tuyến, đồng thời đẩy mạnh marketing để nâng cao độ nhận diện sầu riêng Việt trên thị trường.
Về tài chính, các cơ chế tài trợ đơn hàng, tín dụng dựa trên chứng từ kho và các sản phẩm quản trị rủi ro sẽ giúp giảm áp lực vốn cho nông hộ, doanh nghiệp trong các khâu canh tác, chế biến và lưu thông. Đây cũng là giải pháp hỗ trợ chuỗi ứng phó với biến động giá cả”, bà Ngọc cho biết.
Phía CCIC cũng đề xuất xây dựng nền tảng số kết nối vùng trồng, kho bãi và thị trường, chia sẻ dữ liệu về đất, khí hậu, sâu bệnh, nhu cầu tiêu dùng, giá cả, đơn hàng, logistics và tồn kho. Trước mắt, hai bên củng cố nền tảng thông qua xây dựng các mô hình trình diễn canh tác chuẩn hóa, hoàn thiện cơ sở dữ liệu vùng trồng tại Việt Nam và hệ thống kho tại cửa khẩu phía Trung Quốc.
Về dài hạn, việc xây dựng 1-2 thương hiệu có ảnh hưởng trên thị trường Trung Quốc sẽ là bước đi quan trọng, nhằm chuyển lợi thế vùng nguyên liệu và sản lượng thành giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh lâu dài cho sầu riêng Việt.
Đồng quan điểm, ông Lưu Húc, Giám đốc kinh doanh thị trường nước ngoài của China Coop, coi sầu riêng là “sợi dây vàng” kết nối vùng sản xuất Việt Nam với thị trường tiêu dùng Trung Quốc. China Coop mong muốn phối hợp chuẩn hóa kỹ thuật ngay tại vườn, hướng dẫn nông dân sản xuất an toàn và tận dụng mạng lưới gần 30.000 hợp tác xã cơ sở, hơn 3.000 chợ đầu mối cùng hàng trăm nghìn điểm bán lẻ tại Trung Quốc để đưa sầu riêng Việt thâm nhập sâu vào thị trường nội địa.
Bên cạnh giải pháp kỹ thuật và phân phối, hạ tầng tài chính được xác định là mắt xích then chốt. Bà Dương Trúc Phương, đại diện Vietcombank Chi nhánh Đắk Lắk, cho biết ngân hàng đã xây dựng hệ sinh thái tài chính chuyên biệt bao gồm: giải pháp VCB OneQR, thanh toán trực tiếp VND-CNY, VCB CashUp cùng các gói tín dụng, bảo lãnh thương mại.
Các công cụ này giúp giảm rủi ro tiền mặt, tiết kiệm chi phí tỷ giá trong giao dịch biên mậu, rút ngắn thời gian thanh toán cho nông dân và tối ưu dòng vốn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tạo nền tảng vững chắc cho chuỗi giá trị sầu riêng phát triển an toàn và hiệu quả.
