Hoàn thiện Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm tạo động lực phát triển ngành năng lượng

Sáng 3/8, tại Nhà Quốc hội, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Công Thương, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Tiếp đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra dự án luật.

Nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Dầu khí (sửa đổi)

Theo Báo cáo thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính (UBKTTC) thống nhất với sự cần thiết tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về dầu khí, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành trong giai đoạn mới, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

UBKTTC cho biết đã có Báo cáo số 725/BC-UBKTTC16 thẩm tra dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) theo Tờ trình số 409/TTr-CP ngày 19/7/2026 của Chính phủ gửi các vị đại biểu Quốc hội.

Về một số vấn đề chung, UBKTTC nhất trí với sự cần thiết, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn và mục tiêu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về dầu khí như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Đồng thời, trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật, UBKTTC đề nghị cơ quan đề xuất chính sách thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền đối với những nội dung thuộc diện phải xin ý kiến trước khi trình Quốc hội thông qua, bảo đảm tuân thủ đúng và đầy đủ Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị.

Hoàn thiện quy định về CCS và phát triển năng lượng ngoài khơi

Đối với hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO₂ (CCS), ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao và phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, UBKTTC tán thành việc bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc trong dự thảo Luật.

Theo UBKTTC, các quy định này sẽ tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các hoạt động mang tính "cộng sinh", bổ trợ cho hoạt động dầu khí, qua đó góp phần tăng cường thu hút đầu tư vào lĩnh vực dầu khí.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất và phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Luật, UBKTTC đề nghị rà soát kỹ các quy định, chỉ quy định những nội dung mang tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, làm cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết. Về kỹ thuật lập pháp, các quy định nên được khu trú tại Chương VIII và Chương IX nhằm bảo đảm tính nhất quán, tránh quy định rải rác.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị giữ khái niệm "hoạt động dầu khí" như Luật hiện hành; cân nhắc sự cần thiết bổ sung khái niệm "chuỗi giá trị dầu khí"; đồng thời giữ quy định tại Điều 31 của Luật hiện hành đối với "dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển".

Bên cạnh đó, UBKTTC đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện khung pháp lý toàn diện để triển khai các dự án CCS và các dự án năng lượng ngoài khơi độc lập, bảo đảm tính tổng thể, lâu dài, tạo điều kiện triển khai hiệu quả các hoạt động đầu tư mới.

Đối với Điều 52 về ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao, UBKTTC đề nghị tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, làm rõ sự cần thiết, tính đặc thù và ý nghĩa của việc quy định nội dung này trong Luật Dầu khí.

Trường hợp thực sự cần thiết, Luật chỉ nên quy định theo hướng Nhà nước có chính sách khuyến khích ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao. Các cơ chế, chính sách và định hướng phát triển ngành thuộc thẩm quyền của Chính phủ cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện theo hướng tổng thể, chiến lược và dài hạn.

Hoàn thiện mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn

Một nội dung quan trọng được UBKTTC lưu ý là các quy định tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam.

Theo UBKTTC, quy định tại dự thảo Luật cho thấy sự thay đổi lớn về mô hình quản lý đặc thù đối với hoạt động dầu khí thượng nguồn, không chỉ đơn thuần là thay đổi mang tính kỹ thuật.

Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh sửa theo hướng Bộ Công Thương là cơ quan có thẩm quyền phê duyệt nội dung hợp đồng.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý đặc thù này theo hướng bảo đảm hiệu quả, đồng bộ, phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.

Trong đó, cần rà soát các nội dung phân quyền cho Bộ Công Thương phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền theo Luật Tổ chức Chính phủ, bảo đảm Bộ Công Thương chịu trách nhiệm xuyên suốt trước Chính phủ và Quốc hội trong quản lý nhà nước về dầu khí và là chủ thể chịu trách nhiệm chính đối với nội dung hợp đồng được ký kết.

Đối với việc phân quyền cho Bộ Công Thương chấp thuận chủ trương thực hiện dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình trên đất liền và trên biển, UBKTTC đề nghị quy định rõ ràng do nội dung này liên quan đến nhiều bộ, ngành, địa phương và nhiều loại quy hoạch khác nhau, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Đối với việc giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, UBKTTC đề nghị rà soát để bảo đảm tính hợp lý, khả thi; hoàn thiện quy định về chức năng của Tập đoàn khi được giao thêm nhiệm vụ; đồng thời làm rõ phạm vi trách nhiệm và giá trị ràng buộc của ý kiến cơ quan quản lý nhà nước đối với quyết định của Tập đoàn trong trường hợp miễn, giảm hoặc chuyển đổi thực hiện cam kết công việc trong hợp đồng dầu khí vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc bất khả kháng.

Cùng với đó, cần làm rõ cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát đối với các nội dung được phân quyền, giao quyền nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ tài nguyên quốc gia.

Hoàn thiện chính sách ưu đãi để tăng sức cạnh tranh

Đối với Chương VI về ưu đãi trong hoạt động dầu khí và chính sách khai thác tài nguyên đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu, UBKTTC tán thành chủ trương có cơ chế ưu đãi đột phá hơn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, đẩy mạnh thu hút đầu tư dầu khí và đáp ứng yêu cầu cao hơn về bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, UBKTTC đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung thông tin về thực tiễn triển khai, làm rõ đã có những lô, mỏ dầu khí thuộc trường hợp này hay chưa để làm cơ sở xây dựng chính sách; đồng thời thiết kế quy định với tiêu chí và đối tượng áp dụng rõ ràng.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị thuyết minh rõ hơn căn cứ lựa chọn mức ưu đãi đối với hoạt động nâng cao hệ số thu hồi dầu khí; đồng thời nghiên cứu hoàn thiện quy định tại điểm c khoản 1 Điều 45 để bảo đảm thống nhất với nội dung báo cáo của Chính phủ về việc sử dụng đúng mục đích Quỹ bảo đảm nghĩa vụ thu dọn công trình.

Đối với Chương V về hợp đồng dầu khí, UBKTTC đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định sửa đổi, bổ sung theo hướng rõ ràng, mạch lạc.

Đặc biệt, cần làm rõ các trường hợp thay đổi nội dung hợp đồng dẫn đến điều chỉnh hợp đồng theo quy trình quy định tại Điều 18 của dự thảo Luật và thuộc thẩm quyền phê duyệt của cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí; đồng thời phân định rõ những trường hợp không phải điều chỉnh hợp đồng.

Tiếp tục nghiên cứu cơ chế đột phá phát triển kinh tế biển

Liên quan Điều 60 về xử lý các chi phí của Tập đoàn, UBKTTC tán thành về nguyên tắc cần có cơ chế xử lý chi phí đối với các nghĩa vụ Nhà nước do Tập đoàn thực hiện thay.

Tuy nhiên, đây là nội dung quan trọng, liên quan đến nghĩa vụ của nước chủ nhà cũng như tác động tới dự toán và quyết toán ngân sách nhà nước. Vì vậy, UBKTTC đề nghị Chính phủ báo cáo đầy đủ cơ sở thực tiễn, tính hợp lý của chính sách và đánh giá tác động tới ngân sách nhà nước nếu có.

Đối với việc bổ sung quy định áp dụng cho tất cả các nghĩa vụ đã được thực hiện thay trước thời điểm Luật Dầu khí số 12/2022/QH15 có hiệu lực, UBKTTC đề nghị Chính phủ cung cấp đầy đủ số liệu về các dự án cụ thể đang gặp vướng mắc, chi phí xử lý của từng dự án, tác động đến ngân sách nhà nước và xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Về cơ chế, chính sách ưu đãi đột phá hơn, trên cơ sở Kết luận số 101/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, UBKTTC đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu các cơ chế, chính sách mới trong quá trình thể chế hóa Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo đó, cùng với việc hoàn thiện pháp luật về dầu khí, cần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, có tính kết nối giữa các hoạt động trên biển, tạo khung khổ pháp lý đầy đủ để thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn, đa hoạt động, đa mục tiêu, không chỉ giới hạn trong các hoạt động dầu khí truyền thống mà còn mở ra các hình thức khai thác hiệu quả hơn tiềm năng kinh tế biển.