Đằng sau kim ngạch xuất khẩu hàng tỷ USD, ngành tôm Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều trăn trở về giá trị gia tăng, tính bền vững, bởi rủi ro sản xuất, tác động môi trường và sinh kế lâu dài của người nuôi.
Chọn con đường phát triển dài hơi, bền vững, GrowMax không chỉ tập trung sản xuất thức ăn tôm chất lượng vượt trội, mà còn đặc biệt quan tâm phát triển các quy trình nuôi tôm tối ưu nhất, cũng như nỗ lực hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín - nơi con tôm được nuôi dưỡng trong một hệ sinh thái bền vững, từ ao nuôi sạch, con giống chất lượng, thức ăn dinh dưỡng cao nhất, giải pháp kỹ thuật hiện đại, quản lý môi trường bền vững, đến trách nhiệm xã hội và tương lai lâu bền của cả ngành tôm.
Ngành tôm Việt Nam trong hơn 2 thập kỷ qua đã chứng kiến một hành trình tăng trưởng ấn tượng. Từ một lĩnh vực sản xuất mang tính nhỏ lẻ, manh mún, con tôm đã vươn lên trở thành ngành hàng xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam, với kim ngạch hàng năm đạt nhiều tỷ USD.
Việt Nam liên tục nằm trong nhóm 3 quốc gia xuất khẩu tôm lớn nhất thế giới, cùng với Ấn Độ và Ecuador, hiện diện tại hầu hết các thị trường khó tính. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tăng trưởng đó là một nghịch lý kéo dài: Ngành tôm Việt Nam lớn nhanh về sản lượng nhưng chậm nâng cao giá trị gia tăng. Giá trị sản lượng trên mỗi đơn vị ha chưa tương xứng với tiềm năng sinh học, điều kiện tự nhiên và công sức của người nuôi.
Chuỗi giá trị ngành tôm vì thế tồn tại nhiều “điểm nghẽn”. Con giống chưa đồng đều về chất lượng; thức ăn phụ thuộc quá lớn vào doanh nghiệp FDI; quy trình nuôi thiếu sự chuẩn hóa; môi trường ao nuôi chịu áp lực lớn từ biến đổi khí hậu; hệ thống hạ tầng các kênh rạch cấp thoát nước còn rất yếu kém dễ lây lan bệnh tật, đầu ra bấp bênh trước biến động thị trường quốc tế... Người nuôi tôm, dù là trung tâm của chuỗi sản xuất, lại thường là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất và hưởng lợi ít nhất.
Không chỉ đối mặt với những hạn chế nội tại, ngành tôm Việt Nam còn chịu sức ép ngày càng lớn từ bối cảnh toàn cầu. Biến đổi khí hậu làm thay đổi chu kỳ thời tiết, gia tăng hiện tượng xâm nhập mặn, nắng nóng kéo dài và mưa cực đoan, khiến môi trường ao nuôi trở nên khó kiểm soát hơn bao giờ hết. Dịch bệnh trên tôm diễn biến phức tạp, trong khi chi phí đầu vào liên tục leo thang, đặc biệt là thức ăn, con giống và năng lượng.
Ở chiều ngược lại, các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và trách nhiệm xã hội. Con tôm không còn được nhìn nhận đơn thuần là một sản phẩm nông nghiệp, mà là một “hồ sơ” tổng hợp về môi trường, lao động và phát triển bền vững. Điều này buộc ngành tôm Việt Nam phải thay đổi cách tiếp cận, từ sản xuất đơn lẻ sang quản trị chuỗi giá trị.
Trong bối cảnh đó, ngành tôm Việt Nam đứng trước một câu hỏi căn bản: Tiếp tục tăng trưởng theo chiều rộng hay tái cấu trúc để phát triển theo chiều sâu? Câu trả lời không chỉ nằm ở chính sách, mà còn phụ thuộc rất lớn vào vai trò của các doanh nghiệp nội địa - những chủ thể có đủ khát vọng, năng lực và sự kiên định để đầu tư dài hạn cho chuỗi giá trị.
Chính từ những trăn trở ấy, Tập đoàn GrowMax - thương hiệu ngành tôm khép kín toàn diện duy nhất của Việt Nam (từ thức ăn, tôm giống, chế phẩm sinh học, ao nuôi cho đến chế biến xuất khẩu) bắt đầu hành trình của mình, không chỉ với mục tiêu kinh doanh, mà với một khát vọng lớn hơn, đó là góp phần xây dựng lại nền tảng cho ngành tôm Việt Nam được phát triển một cách mạnh mẽ và bền vững hơn.
Trong hơn 2 thập kỷ, thị trường thức ăn tôm tại Việt Nam gần như 100% là “sân chơi” của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Với ưu thế về vốn, công nghệ và kinh nghiệm toàn cầu, các doanh nghiệp FDI nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần. Điều này mang lại nguồn cung ổn định, nhưng đồng thời cũng khiến ngành tôm trong nước phụ thuộc sâu vào bên ngoài, từ giá cả đến công thức dinh dưỡng.
Đối với người nuôi tôm, sự phụ thuộc này đồng nghĩa với rủi ro kép. Khi giá nguyên liệu toàn cầu biến động, chi phí thức ăn lập tức tăng cao. Khi công thức dinh dưỡng không thực sự phù hợp với điều kiện ao nuôi địa phương, người nuôi phải “chịu trận” với hiệu quả thấp, dịch bệnh gia tăng. Trong chuỗi giá trị ấy, người nuôi gần như không có tiếng nói.
GrowMax ra đời từ chính thực tế đó. Lựa chọn bước vào lĩnh vực sản xuất thức ăn tôm - một lĩnh vực rất khó, có mức độ cạnh tranh khốc liệt bậc nhất trong ngành thủy sản, GrowMax hiểu rằng đây không phải con đường ngắn hạn. Thức ăn tôm không chỉ là sản phẩm thương mại, mà còn là khát vọng, là niềm tin. Chỉ khi sản phẩm được chứng minh hiệu quả qua từng vụ nuôi, từng ao tôm, thương hiệu mới có thể đứng vững.
Triết lý ngay từ đầu của GrowMax là làm thức ăn tôm cho người Việt, dựa trên điều kiện nuôi của Việt Nam. Thay vì áp dụng rập khuôn công thức nước ngoài, GrowMax đầu tư nghiên cứu thực địa, bám sát từng vùng nuôi, từng mô hình canh tác.
Là nơi hội tụ đội ngũ hơn 400 chuyên gia, kỹ sư và kỹ thuật viên lành nghề, giàu kinh nghiệm của ngành tôm trong nước và quốc tế, GrowMax lựa chọn và ứng dụng những công nghệ tối ưu, phù hợp nhất nhằm giảm thiểu chi phí sản xuất. Đặc biệt, việc chủ động sử dụng các nguyên liệu cao cấp có nguồn gốc thiên nhiên như bột cá Chile, Peru; bột gan mực Hàn Quốc; đậu nành Hoa Kỳ… đã góp phần tạo nên chất lượng vượt trội cho sản phẩm thức ăn tôm, qua đó nâng cao hiệu quả nuôi, giảm rủi ro và gia tăng lợi ích bền vững cho người nuôi.
Chính cách tiếp cận “lấy người nuôi làm trung tâm” đã tạo nên bản sắc khác biệt cho GrowMax trong một thị trường đầy cạnh tranh. Làm thức ăn tôm, với GrowMax không chỉ là bài toán công thức dinh dưỡng, mà là bài toán về sự thấu hiểu. Mỗi vùng nuôi, mỗi mô hình canh tác đều có những đặc thù riêng về nguồn nước, mật độ thả nuôi, tập quán quản lý ao và khả năng đầu tư. Nếu sản phẩm không “nói cùng ngôn ngữ” với người nuôi, mọi lợi thế công nghệ đều trở nên vô nghĩa.
Chính vì vậy, GrowMax lựa chọn cách đi chậm nhưng chắc: Xây dựng đội ngũ kỹ thuật bám sát ao nuôi, đồng hành cùng người dân từ khâu chuẩn bị ao, thả giống, quản lý môi trường đến thu hoạch. Những phản hồi thực tế từ ao nuôi được coi là dữ liệu đầu vào quan trọng cho hoạt động nghiên cứu và cải tiến sản phẩm. Đây cũng là cách GrowMax tạo dựng niềm tin - thứ tài sản vô hình nhưng có giá trị lớn nhất trong ngành thức ăn thủy sản.
Trong một thị trường mà nhiều doanh nghiệp cạnh tranh bằng marketing và chiết khấu, GrowMax kiên trì theo đuổi giá trị cốt lõi: “Hiệu quả thực tế và tính bền vững”. Thức ăn không chỉ giúp tôm lớn nhanh, có sức đề kháng tốt, mà còn phải góp phần ổn định môi trường ao nuôi, giảm phát sinh chất thải, hướng tới các mô hình nuôi ít phát thải và thân thiện với hệ sinh thái. Đây chính là nền tảng để GrowMax từng bước mở rộng vai trò của mình trong chuỗi giá trị ngành tôm.
Sau một thời gian phát triển nhanh nhờ chất lượng thức ăn vượt trội GrowMax nhận ra rằng: “Chỉ làm tốt thức ăn tốt là chưa đủ”. Bài toán cốt lõi của ngành tôm nằm ở sự thiếu liên kết giữa các mắt xích. Nếu mỗi khâu phát triển riêng rẽ, người nuôi vẫn phải tự xoay xở giữa muôn vàn rủi ro.
Từ nhận thức đó, GrowMax chuyển hướng chiến lược: Từ doanh nghiệp bán sản phẩm sang doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái ngành tôm. Trọng tâm của chiến lược này là Khu phức hợp tôm công nghệ cao tại Bạc Liêu - thủ phủ tôm của Việt Nam. Đồng thời còn là nhiều ao nuôi trình diễn, có diện tích lớn, trải dài trên các tỉnh giáp biển của cả nước.
Khu phức hợp tôm công nghệ cao tại Bạc Liêu của GrowMax có diện tích 216 ha, gồm 280 ao nuôi công nghệ cao, ứng dụng quy trình tuần hoàn - an toàn sinh học tuyệt đối. Trại tôm giống công suất 2 tỷ post/năm, sản xuất con giống sạch bệnh, tốc độ tăng trưởng nhanh, thích ứng tốt với điều kiện môi trường từng vùng. GrowMax cũng đang chờ thủ tục pháp lý để xây dựng Nhà máy thức ăn tôm với công suất 230.000 tấn/năm, đặt ngay trong Khu phức hợp để giảm tối đa chi phí và thời gian vận chuyển cho đại lý và nông dân khắp vùng ĐBSCL.
Khu phức hợp được định vị là “đầu não” nghiên cứu, thử nghiệm và chuẩn hóa cho toàn bộ chuỗi giá trị GrowMax. Tại đây, các hoạt động sản xuất giống, nghiên cứu thức ăn, xây dựng quy trình nuôi, kiểm soát môi trường và ứng dụng công nghệ số được tích hợp trong một không gian thống nhất. Mỗi khâu không tồn tại độc lập, mà liên tục tương tác, phản hồi dữ liệu cho nhau.
Mục tiêu lớn nhất của mô hình là chủ động: Chủ động con giống khỏe, sạch bệnh - Chủ động dinh dưỡng phù hợp từng giai đoạn - Chủ động quy trình nuôi an toàn sinh học - Chủ động kiểm soát môi trường và dịch bệnh - Tiến tới chủ động liên kết đầu ra.
Khu phức hợp không chỉ phục vụ GrowMax, mà còn là nơi kết nối doanh nghiệp - nhà khoa học - người nuôi cùng thử nghiệm, cùng hoàn thiện các giải pháp nuôi tôm bền vững.
Khu phức hợp tôm công nghệ cao tại Bạc Liêu không chỉ là một dự án đầu tư hạ tầng, mà là sự cụ thể hóa cho tư duy phát triển dài hạn của GrowMax. Mỗi hạng mục trong Khu phức hợp đều được thiết kế với mục tiêu phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao, thay vì chỉ phục vụ sản xuất thương mại.
Tại đây, các mô hình nuôi được tổ chức theo nhiều cấp độ, từ thâm canh, bán thâm canh đến các mô hình nuôi sinh thái, tuần hoàn nước. Điều này cho phép GrowMax đánh giá toàn diện tác động của thức ăn, con giống và quy trình kỹ thuật trong các điều kiện khác nhau. Dữ liệu thu thập được không chỉ giúp hoàn thiện sản phẩm, mà còn góp phần xây dựng các bộ quy trình chuẩn, dễ áp dụng cho người nuôi.
Đặc biệt, Khu phức hợp được định hướng là “nền tảng mở”, nơi các viện nghiên cứu, chuyên gia trong và ngoài nước có thể cùng tham gia hợp tác. Thay vì giữ tri thức trong phạm vi doanh nghiệp, GrowMax lựa chọn cách chia sẻ và lan tỏa, qua đó hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo xoay quanh con tôm. Đây là cách tiếp cận hiếm thấy trong ngành, nhưng lại là chìa khóa để tạo ra giá trị bền vững và lâu dài.
Tư duy phát triển theo chuỗi giá trị của GrowMax không chỉ dừng lại ở tầm nhìn, mà đã được kiểm chứng bằng những kết quả thực tế. Các sản phẩm thức ăn tôm của GrowMax ngày càng được thị trường tin dùng, trở thành lựa chọn hàng đầu tại nhiều vùng nuôi trọng điểm trong nước và quốc tế, với các chỉ số kỹ thuật nổi bật về tốc độ tăng trưởng (ADG), hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và tỷ lệ sống - những thước đo trực tiếp phản ánh hiệu quả, tính ổn định và mức độ bền vững trong nuôi tôm.
Khu phức hợp tôm công nghệ cao tại Bạc Liêu nhanh chóng trở thành điểm tham quan, học tập của nhiều đoàn công tác, chuyên gia, nhà quản lý cả trong và ngoài nước. Nhiều ý kiến đánh giá cao mô hình tiếp cận bài bản, lấy khoa học và dữ liệu làm nền tảng.
GrowMax cũng được vinh danh qua nhiều giải thưởng, danh hiệu trong lĩnh vực nông lâm thủy sản, ghi nhận những đóng góp cho đổi mới mô hình sản xuất, nâng cao giá trị ngành tôm như: Thương hiệu mạnh Quốc gia 2025 và Môi trường làm việc tốt nhất Việt Nam; Sản phẩm - Dịch vụ chất lượng tốt nhất Việt Nam 2025; Doanh nghiệp có những thành tích xuất sắc, đóng góp to lớn cho sự phát triển của ngành khoa học công nghệ nước nhà; Top 10 Thương hiệu hàng đầu ASEAN 2025; Top 10 Thương hiệu xuất sắc châu Á... Nhưng với GrowMax, thành quả lớn nhất không nằm ở các danh hiệu, mà ở sự thay đổi tư duy sản xuất của người nuôi - từ “đánh cược” sang “quản trị rủi ro”.
Nhiều hộ nuôi sau khi tham gia các mô hình liên kết với GrowMax đã chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất có kế hoạch, có kiểm soát rủi ro. Sự thay đổi này không diễn ra trong một sớm một chiều, nhưng lại có ý nghĩa căn bản đối với sự phát triển của ngành. Khi người nuôi hiểu rằng hiệu quả không chỉ đến từ việc “nuôi dày” hay “đánh nhanh”, mà từ quản trị tốt toàn bộ quá trình, giá trị gia tăng sẽ được giữ lại nhiều hơn trong nước.
GrowMax, theo đó, không chỉ được nhìn nhận như một nhà cung cấp thức ăn, mà như một đối tác kỹ thuật, giải pháp và chiến lược của người nuôi. Đây là bước chuyển vai trò quan trọng, đặt nền móng cho việc hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững trong tương lai.
Song hành với hoạt động sản xuất, GrowMax xác định trách nhiệm xã hội là một phần cấu thành trong chiến lược phát triển bền vững. Trong tổng thể các hoạt động trách nhiệm xã hội, Quỹ Khuyến học GrowMax là điểm nhấn xuyên suốt, thể hiện rõ tầm nhìn “đầu tư cho con người - đầu tư cho tương lai ngành”.
Quỹ Khuyến học GrowMax được thành lập năm 2022 bởi Tập đoàn GrowMax và Báo Nông nghiệp Việt Nam (nay là Báo Nông nghiệp và Môi trường) với số tiền 8 tỷ đồng mỗi năm, nhằm hỗ trợ học sinh nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt tại các vùng ven biển, vùng sâu, vùng xa và các khu vực nuôi trồng thủy sản trọng điểm trên cả nước.
Bên cạnh các suất học bổng định kỳ, Quỹ Khuyến học GrowMax còn triển khai nhiều chương trình hỗ trợ thiết thực cho học sinh tại các vùng nông thôn và vùng nuôi tôm, nổi bật là chương trình trao tặng xe đạp cho học sinh nghèo hiếu học. Hàng vạn chiếc xe đạp được trao trong suốt thời gian qua không chỉ là món quà vật chất, mà còn là phương tiện giúp các em rút ngắn quãng đường đến trường, giảm bớt khó khăn trong sinh hoạt và duy trì việc học tập lâu dài.
Song song đó, trước những đợt thiên tai lớn tại khu vực Bắc Trung bộ, Quỹ Khuyến học GrowMax đã kịp thời triển khai chương trình trao học bổng cho học sinh chịu ảnh hưởng bởi bão lũ tại Hà Tĩnh, Nghệ An và Thanh Hóa... Những suất học bổng này góp phần hỗ trợ chi phí học tập trong giai đoạn khó khăn, đồng thời giữ gìn cơ hội học tập liên tục cho các em - những “mầm xanh” của các vùng nông nghiệp ven biển. Với GrowMax, đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư cho nền tảng lâu dài của ngành nông nghiệp và thủy sản Việt Nam.
Vượt ra ngoài ý nghĩa của những suất học bổng cụ thể, Quỹ Khuyến học GrowMax chính là cam kết đầu tư cho tương lai ngành nông nghiệp -nơi những người trẻ có thể quay về với nông thôn bằng tri thức, công nghệ và khát vọng đổi mới. Khi con người được đặt ở vị trí trung tâm, mọi chiến lược phát triển mới có thể đi đến đích bền vững.
Ngoài ra, GrowMax cũng trực tiếp triển khai các gói hỗ trợ khôi phục sản xuất cho các hộ nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại bởi bão lũ tại nhiều địa phương như: Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận (cũ). Các gói hỗ trợ gồm thức ăn, chế phẩm sinh học và giải pháp kỹ thuật..., giúp người nuôi từng bước tái sản xuất, ổn định môi trường ao nuôi và sớm quay lại sản xuất.
Nhìn về phía trước, GrowMax đặt mục tiêu tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái tôm công nghệ cao, nâng chuẩn sản xuất theo hướng xanh, sạch, phát thải thấp, thích ứng với các yêu cầu Net Zero và kinh tế tuần hoàn truy xuất nguồn gốc.
Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, GrowMax đang tích cực đưa thương hiệu Việt ra quốc tế bằng chính năng lực nội tại: Sản phẩm chất lượng, giải pháp bền vững và trách nhiệm xã hội rõ ràng. Chuỗi giá trị GrowMax không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà là một cách tiếp cận mới cho ngành tôm Việt Nam, tăng trưởng bằng chiều sâu, phát triển bằng tri thức và nâng tầm bằng sự chủ động.
Trong bối cảnh ngành thủy sản toàn cầu đang chuyển mạnh sang các mô hình phát thải thấp, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm xã hội, GrowMax xác định đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Việc nâng chuẩn sản xuất theo hướng xanh và bền vững không chỉ để đáp ứng yêu cầu thị trường, mà còn để nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại của ngành tôm Việt Nam. Chiến lược Net Zero, đối với GrowMax, không phải là khẩu hiệu, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện từ nguyên liệu đầu vào, công nghệ sản xuất đến mô hình nuôi. Khi chuỗi giá trị được thiết kế đồng bộ, việc giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường sẽ trở thành lợi thế, thay vì gánh nặng chi phí.
Hành trình vươn ra thị trường quốc tế của GrowMax vì thế gắn liền với ba trụ cột chính: Sản phẩm có chất lượng và tính khác biệt; thương hiệu Việt có bản sắc; và trách nhiệm xã hội được thực thi một cách nhất quán. Đây không chỉ là con đường của riêng GrowMax, mà là gợi mở cho một hướng đi mới của ngành tôm Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
