Gỡ vướng về thuế thu nhập doanh nghiệp
Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Đáng chú ý, tại Điều 4 của Nghị định 320, thu nhập từ hoạt động đánh bắt hải sản được miễn thuế. Ảnh MH.
Bên cạnh đó, thu nhập của doanh nghiệp từ sản xuất các sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản cũng thuộc diện được miễn thuế nếu hoạt động được thực hiện tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Đối với sản phẩm, hàng hóa chế biến từ nông sản, thủy sản, để được miễn thuế, doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng ba điều kiện: Thứ nhất, tỷ lệ giá trị nguyên liệu là nông sản, thủy sản phải chiếm từ 30% trở lên trong tổng chi phí sản xuất hoặc giá thành sản phẩm. Thứ hai, nguyên liệu đầu vào phải là nông sản, thủy sản chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, bao gồm cả phụ phẩm của quá trình sơ chế. Thứ ba, sản phẩm chế biến không thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025.
Theo VASEP, các hoạt động chế biến thủy sản đã chính thức được công nhận và hưởng ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp theo Nghị định 320 là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ và sự lắng nghe, tiếp thu ý kiến từ các doanh nghiệp của Bộ Tài Chính cùng sự đồng hành kịp thời của Chính phủ và các bộ ngành liên quan.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP nhận định, năm 2025 ghi nhận bước tiến quan trọng trong tháo gỡ các vướng mắc về chính sách thuế, vốn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp thủy sản trong nhiều năm. Trước hết là thuế thu nhập doanh nghiệp.
Trong thời gian dài, nhiều sản phẩm thủy sản chế biến không được coi là sản phẩm chế biến sâu mà chỉ bị xếp vào diện sơ chế, dẫn đến không được hưởng các chính sách ưu đãi thuế như các ngành khác. Việc Chính phủ ban hành Nghị định 320, chính thức đưa nội dung này vào quy định pháp luật, được xem là bước ngoặt quan trọng, tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư chế biển sâu, nâng cao giá trị gia tăng.
Điều 4 Nghị định 320 chính thức quy định chi tiết về thu nhập được miễn thuế cho ngành thủy sản. Đặc biệt, Nghị định đã mở rộng phạm vi miễn thuế thu nhập từ chế biến thủy sản (kể cả trường hợp mua về chế biến, thuê gia công, nhận gia công) tại địa bàn đặc biệt khó khăn hoặc của Hợp tác xã sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Sửa đổi về thuế giá trị gia tăng
Đối với Luật Thuế Giá trị gia tăng 2024, liên tiếp trong các tháng 7, 10, 11/2025, phía VASEP đã gửi văn bản tới Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính và các Bộ ngành liên quan nhằm kiến nghị tháo gỡ vướng mắc liên quan đến thuế suất giá trị gia tăng đối với sản phẩm thủy sản và thủ tục hoàn thuế của doanh nghiệp, cũng như góp ý hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng.
Kết quả là ngày 11/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế Giá trị gia tăng.
Không chỉ vậy, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 359/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng. Nghị định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, với nhiều nội dung điều chỉnh quan trọng liên quan đến chính sách thuế đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản.
Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt là việc điều chỉnh các mặt hàng phục vụ sản xuất thủy sản từ nhóm "không chịu thuế" sang nhóm chịu thuế suất 5%. Ảnh MH.
Một nội dung được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là việc Nghị định số 359/2025/NĐ-CP bãi bỏ một số quy định liên quan đến điều kiện hoàn thuế giá trị gia tăng vốn được xem là “điểm nghẽn” trong thời gian qua. Cụ thể, Nghị định bãi bỏ quy định yêu cầu người bán phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng thì người mua mới đủ điều kiện được hoàn thuế.
Có thể nói, những sửa đổi, bổ sung, gỡ nghẽn đối với “điểm nóng” về thuế Thu nhập doanh nghiệp, thuế suất giá trị gia tăng và hoàn thuế như kể trên là rất cần thiết đối với các doanh nghiệp trong bối cảnh mới năm 2026.
Sẵn sàng tuân thủ và thích nghi
Theo bà Nguyễn Thị Cẩm Chi, Giám đốc Khối Tư vấn Phát triển bền vững, MCG Management Consulting, doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn có nhiều thay đổi lớn về chính sách, đặc biệt là luật Thuế Giá trị gia tăng mới, các quy định về quản lý hộ kinh doanh cá thể, xử phạt không xuất hóa đơn hoặc chậm xuất hóa đơn.
Bà Cẩm Chi cho rằng nếu đặt trong bối cảnh toàn cầu hóa, câu chuyện không chỉ là tuân thủ pháp luật trong nước, mà còn là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp có thể bước ra thị trường quốc tế.
Muốn toàn cầu hóa, trước hết doanh nghiệp phải có “visa”. Và “visa” đó chính là sự minh bạch tài chính, thuế và pháp lý. Bởi lẽ, với vai trò là người sáng lập (founder) hay người đại diện pháp luật, chỉ cần vướng nợ thuế hay sai phạm pháp lý, doanh nghiệp đã có thể gặp rào cản ngay từ những bước đầu.
Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, minh bạch là yêu cầu bắt buộc từ cả phía cơ quan quản lý thuế lẫn thị trường quốc tế. Những gì không thể thay đổi thì doanh nghiệp cần “vui vẻ chấp nhận” và thích nghi, thay vì mong muốn quay lại cách làm cũ.
Bà Cẩm Chi cho biết dữ liệu thuế không còn phụ thuộc vào cán bộ chuyên quản, mà được hệ thống và Trí tuệ nhân tạo (AI) phân tích để phát hiện các bất thường. Dòng tiền ngày càng được kiểm soát chặt chẽ thông qua ngân hàng, VNeID, Etax Mobile. Việc kết nối giữa cơ quan thuế, ngân hàng, bảo hiểm xã hội tạo thành một hệ thống thống nhất, khiến những cách làm “linh hoạt” trước đây trở nên khó khả thi.
Chính vì vậy, muốn mang lại lợi thế thì các doanh nghiệp không gì khác hơn là nên “làm đúng ngay từ đầu” dựa trên những chính sách thuế mới và quy định tuân thủ mới. Và họ cũng cần thay đổi tư duy, thay vì đối phó thì hãy thích nghi cho tốt.
Ông Nguyễn Hoài Nam cho rằng, thị trường quốc tế ngày càng đặt ra yêu cầu cao đối với sản phẩm thủy sản. Thủy sản khai thác phải hợp pháp, có đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc, thủy sản nuôi trồng phải có mã số vùng nuôi, đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và an toàn thực phẩm.
Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, áp dụng công nghệ số không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp, mà còn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, góp phần đưa ngành thủy sản phát triển bền vững.
Ngày 17/1/2026, VASEP tổ chức hội thảo cập nhật những điểm mới & điểm nóng về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp thủy sản. Chương trình nhằm cập nhật kịp thời các điểm mới và điểm nóng về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng áp dụng cho doanh nghiệp thủy sản trong năm 2025 và đầu năm 2026; Làm rõ những nội dung còn vướng mắc, cách hiểu chưa thống nhất, giúp doanh nghiệp áp dụng đúng quy định; Hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện rủi ro, chủ động trong quyết toán và hoàn thuế, hạn chế nguy cơ truy thu, xử phạt.
