Trực tiếp đối thoại, gỡ từng vướng mắc
Đối với Ban Quản lý dự án Kinh tế - Hạ tầng xã Dương Hòa, điều thay đổi lớn nhất sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp không phải là số lượng hồ sơ hay khối lượng công việc tăng lên, mà là cách chính quyền đến với người dân.
Dự án Depot Sơn Đồng đang được triển khai thực hiện. Ảnh: Trường Giang.
Nếu như trước đây, nhiều nội dung phải thông qua cấp trung gian thì nay, chính quyền xã trực tiếp đối thoại, trực tiếp giải thích và trực tiếp chịu trách nhiệm trước người dân về tiến độ giải phóng mặt bằng. Khoảng cách giữa chính quyền và người dân được rút ngắn cũng đồng nghĩa với việc mọi tâm tư, kiến nghị đều được tiếp nhận nhanh hơn, xử lý kịp thời hơn.
Chính vì vậy, nhiều cán bộ Ban Quản lý dự án Kinh tế - Hạ tầng xã không còn khái niệm hết giờ làm việc. "Ban ngày người dân còn bận sản xuất, kinh doanh nên nhiều gia đình chỉ có thể gặp vào buổi tối. Có những hộ chúng tôi phải đến hai, ba lần mới gặp đủ các thành viên để cùng trao đổi. Mỗi gia đình có một hoàn cảnh, một băn khoăn khác nhau nên phải kiên trì lắng nghe và giải thích", ông Nguyễn Xuân Vân, Giám đốc Ban quản lý chia sẻ.
Những buổi làm việc ấy không diễn ra trong phòng họp hay hội trường lớn, mà ngay tại phòng khách của người dân, bên chén nước chè và những câu chuyện rất đời thường. Có hộ băn khoăn về mức bồi thường, có người lo mất đất sản xuất sẽ ảnh hưởng đến sinh kế, cũng có trường hợp chưa hiểu đầy đủ các quy định của pháp luật nên còn tâm lý nghe ngóng, chờ đợi.
Không né tránh những vấn đề người dân đặt ra, cán bộ xã lựa chọn cách đối thoại thẳng thắn, công khai từng nội dung. Điều gì thuộc thẩm quyền thì giải quyết ngay; điều gì vượt thẩm quyền thì tổng hợp, báo cáo các sở, ngành của thành phố để xin hướng dẫn, không để người dân phải chờ đợi trong im lặng.
Theo Ban Quản lý dự án Kinh tế - Hạ tầng xã Dương Hòa, chính quyền hai cấp không làm thay đổi chính sách bồi thường, hỗ trợ hay tái định cư. Điều tạo nên sự khác biệt chính là trách nhiệm của chính quyền cơ sở.
"Dễ hơn vì gần dân hơn thôi, chứ chế độ, chính sách của Nhà nước vẫn như vậy. Nhưng trách nhiệm của xã lớn hơn rất nhiều. Trước đây có việc thuộc huyện quyết, giờ xã phải trực tiếp quyết định, trực tiếp giải trình với dân và chịu trách nhiệm trước thành phố", ông Nguyễn Xuân Vân, Giám đốc Ban quản lý nói.
Theo Ban Quản lý dự án Kinh tế - Hạ tầng xã Dương Hòa, xã hiện triển khai 16 dự án với tổng diện tích hàng chục héc-ta, trong đó khoảng 50 ha là các dự án đầu tư công và 18 ha thực hiện theo hình thức ngoài ngân sách. Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đạt khoảng 58% khối lượng. Một trong những dự án trọng điểm là Depot Sơn Đồng, nơi có tới 419 hộ dân thuộc diện bị ảnh hưởng.
Ngày 26/6/2026, UBND xã đã hoàn thành bàn giao 19.558,3 m² mặt bằng tại địa bàn Yên Sở cho Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, tạo điều kiện để dự án tiếp tục triển khai đúng tiến độ.
Đằng sau con số hơn 19 nghìn mét vuông đất được bàn giao là hàng trăm cuộc gặp gỡ, đối thoại và vận động. Chính sự gần dân đã giúp cán bộ hiểu rõ từng hoàn cảnh, từng nguyên nhân khiến người dân còn băn khoăn để có cách tuyên truyền phù hợp.
Thực tế cho thấy, khi khoảng cách giữa chính quyền và người dân được rút ngắn, nhiều khó khăn cũng từng bước được tháo gỡ ngay từ cơ sở. Theo lãnh đạo địa phương, mục tiêu không phải là cưỡng chế mà là tạo được sự đồng thuận. Đó cũng là cách làm đang được áp dụng tại nhiều dự án khác.
Tại dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật để đấu giá quyền sử dụng đất khu X3 (khu Nấm) trên địa bàn Yên Sở, chính quyền đã tổ chức thông báo thu hồi đất, kê khai kiểm đếm, đồng thời huy động cả hệ thống chính trị tham gia tuyên truyền, vận động.
Đến nay mới có 9 trong tổng số 33 hộ phối hợp kiểm đếm. Đối với các hộ còn lại, địa phương tiếp tục hoàn thiện hồ sơ theo quy định nhưng vẫn kiên trì đối thoại, vận động để người dân tự nguyện thực hiện.
Ở dự án đấu giá quyền sử dụng đất khu sau Trung tâm thể thao xã Minh Khai, 106 trong tổng số 111 hộ đã được ban hành thông báo thu hồi đất và thực hiện kê khai, kiểm đếm.
Đối với các dự án chuyển tiếp, công tác giải phóng mặt bằng cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Toàn bộ 12 hộ thuộc Dự án Vườn hoa, cây xanh, bãi đỗ xe và các hạng mục phụ trợ khu di tích Quán Giá đã nhận tiền bồi thường với tổng số 429 triệu đồng.
Dự án Nhà văn hóa thôn 9 xã Yên Sở cũng hoàn thành giải phóng mặt bằng cho 12 hộ, thu hồi 833,5 m² đất và chi trả hơn 1 tỷ đồng tiền bồi thường.
Những kết quả đó cho thấy, khi người dân hiểu rõ lợi ích của dự án và quyền lợi của mình được bảo đảm, sự đồng thuận sẽ trở thành động lực quan trọng để đẩy nhanh tiến độ.
Chính sách cần ổn định
Trách nhiệm lớn hơn cũng đồng nghĩa với áp lực lớn hơn. Ông Nguyễn Đình Nam, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án, điều khiến cán bộ cơ sở trăn trở nhất hiện nay không phải khối lượng công việc mà là những bất cập trong quá trình áp dụng chính sách.
UBND xã Dương Hoà ký kết bàn giao mặt bằng sạchdự án Depot Sơn Đồng cho Chủ đầu tư ngày 26/6. Ảnh: UBND xã Dương Hoà.
Nhiều dự án được triển khai trong thời gian dài, trong khi cơ chế, chính sách về đất đai liên tục được điều chỉnh. Việc áp dụng quy định mới đối với các hồ sơ cũ đòi hỏi phải rà soát kỹ lưỡng, vừa bảo đảm đúng pháp luật, vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.
Một khó khăn khác là giá bồi thường đất nông nghiệp. Với mức khoảng 230 nghìn đồng/m² tại một số khu vực, vẫn còn những hộ dân chưa thực sự đồng thuận, nhất là khi so sánh với giá chuyển nhượng trên thị trường.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trách nhiệm của cấp xã cũng lớn hơn. "Nếu trước đây nhiều nội dung do cấp huyện thực hiện thì nay xã phải trực tiếp quyết định nhiều việc hơn, trực tiếp chịu trách nhiệm trước người dân", ông Nam cho biết.
Theo ông, chính vì vậy cán bộ cơ sở phải nắm chắc quy định, kiên trì giải thích để người dân hiểu đúng chính sách. Ông Nam cho rằng để công tác giải phóng mặt bằng đạt hiệu quả cao hơn, các quy định về bồi thường, hỗ trợ cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng rõ ràng, thống nhất và dễ áp dụng. "Khi chính sách rõ thì cán bộ dễ làm, người dân cũng dễ hiểu và dễ đồng thuận hơn", ông Nam chia sẻ.
Thực tế cho thấy, nơi nào làm tốt công tác công khai, minh bạch, đối thoại và lắng nghe thì nơi đó tỷ lệ bàn giao mặt bằng luôn cao hơn.
Đảng ủy xã Dương Hòa cũng xác định công tác dân vận phải đi trước một bước. Các tổ chức chính trị-xã hội, các đoàn thể từ Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ đến Đoàn Thanh niên đều tham gia tuyên truyền, vận động, giải thích chủ trương, chính sách, tạo cầu nối giữa chính quyền với người dân. Đó là yếu tố quan trọng giúp nhiều dự án từng bước tháo gỡ những "điểm nghẽn" tồn tại nhiều năm.
