Gỡ 'điểm nghẽn' phòng dịch trong chăn nuôi

Khó khăn từ chăn nuôi nhỏ lẻ và thiếu lực lượng thú y

Công tác phòng, chống dịch bệnh động vật tại Quảng Ninh trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026 đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần ổn định sản xuất chăn nuôi và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng vẫn còn không ít khó khăn, đòi hỏi các cấp, ngành phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp căn cơ để bảo vệ ngành chăn nuôi trong bối cảnh nguy cơ dịch bệnh vẫn tiềm ẩn.

Theo báo cáo của Chi cục Chăn nuôi và Thú y Quảng Ninh, năm 2025, tổng đàn gia súc, gia cầm toàn tỉnh đạt hơn 6,1 triệu con, sản lượng thịt hơi các loại đạt khoảng 105.000 tấn, hoàn thành kế hoạch đề ra.

Tuy vậy, dịch bệnh trên vật nuôi vẫn xuất hiện rải rác. Trong năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 33 ổ dịch, chủ yếu là dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm và tụ huyết trùng ở trâu bò, khiến hàng nghìn con gia súc, gia cầm bị tiêu hủy.

Bước sang quý I/2026, dịch tả lợn châu Phi tiếp tục xuất hiện tại đặc khu Vân Đồn, buộc ngành chức năng phải tiêu hủy 52 con lợn để khoanh vùng, dập dịch kịp thời.

Không chỉ trên gia súc, gia cầm, dịch bệnh trên thủy sản cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Năm 2025, hơn 36ha nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh bị nhiễm bệnh. Nhiều ô lồng nuôi cá biển bị thiệt hại do dịch bệnh và biến động môi trường.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn chiếm tỷ lệ cao. Phần lớn hộ chăn nuôi quy mô nông hộ nằm xen kẽ trong khu dân cư, gây khó khăn cho việc áp dụng các biện pháp an toàn sinh học cũng như tổ chức tiêm phòng đồng bộ.

Theo thống kê, toàn tỉnh có hơn 1.200 trang trại chăn nuôi theo quy định của Luật Chăn nuôi, song phần lớn vẫn là quy mô nhỏ. Số cơ sở đạt chứng nhận an toàn dịch bệnh hoặc VietGAP còn khá hạn chế.

Bà Chu Thị Thu Thủy, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Quảng Ninh, cho biết, chăn nuôi phân tán khiến nguy cơ lây lan dịch bệnh luôn hiện hữu.

"Chăn nuôi nhỏ lẻ nằm xen trong khu dân cư khiến việc kiểm soát dịch bệnh và tiêm phòng gặp nhiều khó khăn. Khi dịch bệnh xảy ra, khả năng lây lan nhanh nếu không phát hiện kịp thời", bà Thủy nói.

Một khó khăn khác là lực lượng thú y cơ sở đang bị thiếu hụt sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Nhiều xã, phường không còn cán bộ chuyên trách theo dõi lĩnh vực thú y, khiến việc giám sát dịch bệnh, tiêm phòng và kiểm soát giết mổ gặp nhiều trở ngại.

Bên cạnh đó, công tác báo cáo dịch bệnh tại một số địa phương còn chậm, việc quản lý thuốc thú y chưa chặt chẽ. Tình trạng sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc trong nuôi thủy sản vẫn xảy ra, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn sinh học.

Cần giải pháp đồng bộ, nâng cao phòng dịch chủ động

Trước những thách thức đó, ngành nông nghiệp Quảng Ninh xác định việc nâng cao năng lực phòng dịch chủ động là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. 

Sáng 13/3, Sở NN-MT Quảng Ninh tổ chức hội nghị triển khai công tác phòng chống dịch bệnh động vật và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ nuôi năm 2026. Tại hội nghị, đại diện Chi cục Chăn nuôi Thú y cho biết, theo kế hoạch năm 2026, tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường giám sát dịch bệnh, lấy mẫu xét nghiệm để phát hiện sớm và cảnh báo kịp thời, phấn đấu nâng tỷ lệ tiêm phòng vắc-xin cho đàn vật nuôi đạt trên 80% tổng đàn.

Song song với đó, công tác kiểm dịch vận chuyển, kiểm soát giết mổ và quản lý con giống cũng sẽ được siết chặt nhằm hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh từ bên ngoài vào địa bàn.

Theo ông Nguyễn Như Hạnh, Phó Giám đốc Sở NN-MT Quảng Ninh, phòng chống dịch bệnh phải được triển khai đồng bộ từ cơ sở.

"Các địa phương cần chủ động bố trí nhân lực thú y, xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh sát với thực tế đàn vật nuôi. Đồng thời phải tăng cường tuyên truyền để người chăn nuôi nâng cao ý thức phòng dịch, không chủ quan, giấu dịch", ông Hạnh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang đẩy mạnh xây dựng các vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh, phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung, quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao để giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao giá trị sản phẩm.

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi ngày càng đối mặt với nhiều yếu tố rủi ro từ dịch bệnh, môi trường và thị trường, việc xây dựng hệ thống phòng dịch vững chắc từ cơ sở không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là điều kiện tiên quyết để ngành chăn nuôi Quảng Ninh phát triển bền vững trong những năm tới.

Sau khi triển khai mô hình chính quyền hai cấp, nhiều địa phương thiếu cán bộ thú y chuyên trách. Quảng Ninh đang đề xuất cơ chế hỗ trợ lực lượng thú y cơ sở nhằm tăng hiệu quả giám sát dịch bệnh và quản lý chăn nuôi.