Năm 2026, nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng tích cực trong bối cảnh môi trường kinh doanh tiếp tục được cải thiện, song vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro và thách thức. Vì vậy, để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển, nhiều ý kiến cho rằng, cơ quan chức năng cần tăng tốc hành động, đưa những quyết sách đột phá về phát triển doanh nghiệp đi vào cuộc sống.
Niềm tin kinh doanh được củng cố
Theo Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), năm 2025 ghi nhận con số kỷ lục 297.474 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 27,4% so với năm 2024. Đây là mức tăng cao nhất từ trước đến nay, phản ánh sức sống mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp cũng như niềm tin kinh doanh ngày càng được củng cố.
Để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển, cơ quan chức năng cần tăng tốc hành động, đưa những quyết sách đột phá về phát triển doanh nghiệp đi vào cuộc sống. Ảnh: Dương Thành.
Xu hướng phục hồi và mở rộng sản xuất, kinh doanh được duy trì ổn định trong suốt năm qua, thể hiện qua số lượng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng đều theo từng tháng. Đặc biệt, sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, bình quân mỗi tháng có gần 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng gần 39% so với mức bình quân 4 tháng đầu năm.
Bên cạnh đó, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động trong năm 2025 tăng hơn 34% so với năm trước; tổng vốn bổ sung vào nền kinh tế từ các doanh nghiệp đang hoạt động đạt gần 6,4 triệu tỷ đồng, tăng tới 77%.
Đánh giá về những kết quả này, TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, đây là tín hiệu rất tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều biến động. Theo ông Hiếu, ngay cả khi đối mặt với khó khăn, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động tìm kiếm giải pháp thích ứng, liên kết và hỗ trợ lẫn nhau, thay vì chỉ trông chờ vào các gói hỗ trợ từ Nhà nước.
Cùng quan điểm, TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, nhấn mạnh niềm tin pháp lý của doanh nghiệp trong năm 2025 đã được cải thiện rõ rệt. Các chỉ số về quyền kinh doanh, quyền tiếp cận thị trường và cạnh tranh bình đẳng đều ghi nhận chuyển biến tích cực. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực đòi hỏi tầm nhìn dài hạn như hạ tầng, logistics, công nghiệp hỗ trợ - những lĩnh vực chỉ có thể phát triển khi môi trường chính sách ổn định và có khả năng dự báo dài hạn.
Đưa chính sách hỗ trợ vào thực tiễn
Bên cạnh những điểm sáng, bức tranh doanh nghiệp vẫn còn nhiều gam màu thách thức. Trong năm 2025, có tới 227.200 doanh nghiệp rút khỏi thị trường, trong đó hơn một nửa lựa chọn tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Theo các chuyên gia, điều này cho thấy khó khăn trong sản xuất, kinh doanh vẫn còn lớn, buộc nhiều doanh nghiệp phải tạm “đóng băng” để chờ đợi điều kiện thuận lợi hơn.
Bước sang năm 2026, kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục phục hồi chậm và không đồng đều, tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định. Trong nước, dù có nền tảng tăng trưởng tích cực, song áp lực về chi phí, thị trường và năng lực cạnh tranh vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Theo Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể, các chính sách cần bám sát định hướng của Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15, tập trung cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất, tài chính, tín dụng và mua sắm công; thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực; hình thành các doanh nghiệp vừa và lớn, doanh nghiệp tiên phong; đồng thời tiếp tục cắt giảm chi phí và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách cần tập trung cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai. Ảnh: Minh Quang.
Nhấn mạnh yếu tố then chốt của quá trình này, TS. Phan Đức Hiếu cho rằng, hiệu quả chính sách phụ thuộc rất lớn vào khâu thực thi. Chính sách chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được triển khai đầy đủ, kịp thời và đúng tinh thần. Việc thực thi cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý - xử phạt” sang “hỗ trợ - đồng hành”, giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và yên tâm đầu tư, kinh doanh.
Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, TS. Tô Hoài Nam đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý ngay từ đầu năm 2026 nhằm bảo vệ quyền kinh doanh hợp pháp, giảm thiểu rủi ro pháp lý và bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng. Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ hình thành những doanh nghiệp đầu đàn, đủ năng lực dẫn dắt và lan tỏa động lực phát triển cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trong bối cảnh mới, tăng tốc hỗ trợ và tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định không chỉ giúp doanh nghiệp phục hồi mà còn là "chìa khóa" để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
