Giữ màu xanh cho vịnh Nha Trang

Rời đất liền từ sáng sớm, chiếc ghe rẽ sóng đưa chúng tôi ra đảo Trí Nguyên thuộc vịnh Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa). Giữa không gian bao la của một trong những vịnh biển đẹp nhất thế giới, đập vào mắt chúng tôi là không khí làm việc nhộn nhịp nơi bến đò và ven bờ kè.

Ý thức mới trên vùng biển đảo

Đứng bên tuyến kè biển, ông Trần Văn Thành, người dân gắn bó lâu năm với đảo Trí Nguyên, chỉ tay về phía những chiếc thùng rác đặt gọn gàng, chia sẻ: "Hồi trước bà con chưa ý thức nên tiện tay quăng rác xuống biển nhiều. Nay được chính quyền nhắc nhở liên tục nên ai nấy đều tự giác dồn rác vào bao và mang ra điểm tập kết. Mấy anh em công nhân môi trường chia ca túc trực thu gom sạch sẽ. Biển sạch thì chính người dân trên đảo hưởng lợi trước tiên".

Mấy anh công nhân môi trường cặm cụi dùng vợt vớt từng mảng rác trôi dạt. Cùng lúc đó, bà con trên đảo xách những bao rác sinh hoạt gom từ nhà mang ra điểm tập kết.

Cách đó không xa, ông Nguyễn Minh Quế hồ hởi cho biết bà con nơi đây hằng ngày vẫn giữ thói quen tắm biển buổi sáng. Chính vì gắn bó trực tiếp với dòng nước ấy, mọi người tự bảo nhau phải có ý thức giữ gìn vệ sinh chung, thấy rác là tự giác thu dọn. Ngoài lực lượng vệ sinh đi gom rác hằng ngày, cứ mỗi tuần, Ban công tác Mặt trận lại vận động cán bộ và nhân dân ra quân dọn dẹp quanh khu vực bến đò, bờ kè. Đến mùa gió bắc, rác từ ngoài dạt vào trước nhà ai thì người nấy tự vớt.

Giữ nguồn nước sạch cho sinh kế lâu dài

Không chỉ có rác thải sinh hoạt, áp lực lớn đối với môi trường vịnh Nha Trang còn đến từ hoạt động nuôi trồng thủy sản. Hiện riêng khu vực đảo Trí Nguyên có khoảng 170 bè với hơn 5.000 lồng.

Tại khu vực nuôi tôm hùm với 22 lồng bè của gia đình, anh Nguyễn Văn Lăng đang tỉ mỉ thu gom từng bao thức ăn thừa vừa kéo lên từ đáy lồng. Trung bình mỗi ngày, bè tôm của anh gom được khoảng 3 bao rác. Anh Lăng bộc bạch: "Môi trường ô nhiễm thì tôm cá không phát triển được, nuôi trồng thất bại ngay. Bởi vậy, sau khi cho tôm ăn, toàn bộ thức ăn dư thừa và vỏ thủy sản tôi đều vớt lên bỏ vào bao, tập kết ở đầu bè chờ đò gom rác ghé lấy. Môi trường sạch giúp tôm đạt sản lượng tốt, bà con ai cũng mong chính quyền duy trì mô hình này".

Để công tác giữ vệ sinh môi trường biển đi vào nếp, chính quyền địa phương đã chủ động đổi mới phương thức quản lý. Chị Lê Thị Tường Vy, Tổ phó Tổ Dịch vụ, sự nghiệp công thuộc Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công phường Nha Trang cho biết, từ ngày 1/1/2026, công tác thu gom, vận chuyển rác trên các đảo và khu vực lồng bè được Trung tâm đặt hàng theo hợp đồng với Công ty Cổ phần Môi trường Đô thị Nha Trang. Lực lượng chuyên trách tổ chức thu gom toàn bộ lượng rác phát sinh hằng ngày khoảng 20 tấn, không để xảy ra tình trạng tồn đọng trên các đảo Trí Nguyên, Vũng Ngán, Bích Đầm cũng như các lồng bè.

Đều đặn từ 5 giờ đến 8 giờ 30 phút sáng (riêng đảo Bích Đầm từ 15 giờ đến 17 giờ chiều), công nhân dùng thùng rác chuyên dụng hoặc bao tải len lỏi vào từng hẻm nhỏ, dốc cao thu gom rác sinh hoạt. Rác sau đó được tập kết tại cảng dân sinh và chở bằng đò chuyên dụng về đất liền xử lý trước 11 giờ 30 phút trưa.

Anh Đào Việt Quốc - Đội phó Đội Môi trường 3 (Công ty Cổ phần Môi trường Đô thị Nha Trang) chia sẻ, lực lượng công nhân vừa gom rác dân sinh vừa luồn lách qua các dãy lồng bè để thu gom rác sinh hoạt, thức ăn thừa, vỏ hàu, vỏ sò trong quá trình nuôi thủy sản. Theo anh Quốc, khó khăn lớn nhất hiện nay là các lồng bè sắp xếp chưa theo trật tự ô bàn cờ nên việc di chuyển phương tiện thu gom gặp nhiều trở ngại, cùng với đó là thủy triều lên xuống thất thường. Đơn vị mong muốn chính quyền sớm quy hoạch luồng lạch nuôi trồng thông thoáng và bố trí điểm tập kết thuận tiện hơn.

Bên cạnh đó, dù ý thức của bà con đã nâng cao rõ rệt nhờ tuyên truyền, nhưng vẫn còn một số hộ ven bờ kè hay khu vực chợ còn thói quen xả rác xuống biển, rất cần chính quyền có chế tài xử phạt nghiêm túc để giữ gìn môi trường chung.

Rời đảo Trí Nguyên khi con đò cập bến đất liền, chúng tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh những anh công nhân cần mẫn bên từng bao rác và nét mặt phấn khởi của người dân vùng đảo.

Sự đồng lòng giữa chính quyền, đơn vị môi trường và người dân nơi đây đang góp phần giữ cho vịnh Nha Trang luôn xanh, sạch và tràn đầy sức sống.