Giống lúa mới năng suất cao, hạn chế sâu bệnh
Cánh đồng lúa rộng hơn 7 công tầm lớn (khoảng 1.200m2/công) của gia đình ông Trần Văn Ngỗng ở ấp Sóc Cung, phường Vĩnh Thông, tỉnh An Giang chỉ còn 10 ngày nữa sẽ bước vào thu hoạch.
Dù vừa trải qua đợt mưa trái mùa, ruộng lúa vẫn sinh trưởng tốt, ít đổ ngã, hạt to, chắc và đẹp. Đây là cánh đồng thử nghiệm giống lúa mới TNN91 do nhóm tác giả Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) nghiên cứu, chọn tạo, được kỳ vọng tạo “làn gió mới” cho sản xuất lúa gạo vùng ĐBSCL.
Cánh đồng trồng giống lúa mới TNN91 của gia đình ông Trần Văn Ngỗng (bên phải) cận kề ngày thu hoạch, kỳ vọng cho năng suất cao. Ảnh: Kim Anh.
Theo ông Ngỗng, gia đình ông đã trồng giống TNN91 được 3 năm. Thực tế canh tác, ông đánh giá, giống lúa này có nhiều ưu điểm như hạt to, chống chịu tốt bệnh đạo ôn, ít sâu rầy; giai đoạn làm đòng cây khỏe, ít xảy ra hiện tượng chết cây; thân cứng, chống đổ ngã tốt và có thể sản xuất 3 vụ/năm.
Vụ đông xuân 2025-2026, cánh đồng này dự kiến đạt năng suất khoảng 1,1 tấn/công. Ở các vụ hè thu và thu đông trước đó, năng suất lúa cũng đạt khoảng 800kg/công. Đặc biệt, giống lúa TNN91 đang được doanh nghiệp liên kết bao tiêu với giá 8.000 đồng/kg.
Từ TP Cần Thơ sang An Giang tham gia cánh đồng, ông Nguyễn Văn Có - Phó Giám đốc HTX Vị Thắng (xã Vị Thủy) đánh giá cao giống lúa TNN91 nhờ hạt lúa chắc đều, cây thấp, khả năng hạn chế đổ ngã tốt, ông rất “ưng bụng”.
“Nếu doanh nghiệp chính thức chuyển giao và đưa giống TNN91 vào sản xuất đại trà, tôi sẵn sàng vận động xã viên tham gia liên kết”, ông Có chia sẻ.
Nông dân các tỉnh vùng ĐBSCL đến tham quan cánh đồng thử nghiệm trồng giống lúa mới TNN91 do các chuyên gia Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) nghiên cứu, chọn tạo. Ảnh: Kim Anh.
Cùng quan điểm, ông Võ Văn Tuấn - Giám đốc HTX Thắng Lợi (xã Vị Thủy) cho biết, dù chưa trực tiếp trồng thử tại TP Cần Thơ, nhưng điều kiện thổ nhưỡng giữa hai vùng đất khá tương đồng. Được tận mắt chứng kiến ruộng lúa phát triển tốt, cùng cam kết bao tiêu đầu ra từ doanh nghiệp, ông Tuấn mạnh dạn đăng ký thử nghiệm giống lúa này trong vụ tới.
Doanh nghiệp "đi cùng" sản phẩm nghiên cứu khoa học
Theo Thạc sĩ Huỳnh Như Điền - đại diện nhóm tác giả giống lúa TNN91, Trường Nông nghiệp, quá trình lai tạo giống lúa TNN91 bắt đầu từ năm 2014, với cặp tổ hợp lai: mẹ là giống Jasmine 85; bố là giống MTL250 (Miền Tây Lúa 250) - được lưu trữ tại ngân hàng giống của Trường. Tuy nhiên, giai đoạn đầu, lá lúa còn dài, chưa đáp ứng được yêu cầu canh tác của nông dân.
Đến vụ đông xuân 2020-2021, nhóm nghiên cứu tiếp tục cải tiến, chọn lọc các quần thể có đặc tính thân gọn, lá ngắn, phù hợp với thị hiếu và tập quán canh tác của nhà nông. Đáng lưu ý, TNN91 cho chất lượng gạo đáp ứng một số tiêu chuẩn xuất khẩu như: hạt gạo dài trên 7 mm, hàm lượng amylose thấp (dưới 18%), mùi thơm nhẹ, gạo trong, ít bạc bụng…
Giống lúa mới TNN91 có nhiều ưu điểm vượt trội, được nông dân và doanh nghiệp đánh giá cao, kỳ vọng tạo nên "làn gió mới" trong sản xuất lúa gạo vùng ĐBSCL thời gian tới. Ảnh: Kim Anh.
Kết quả bước đầu cho thấy, TNN91 có khả năng chống chịu tốt bệnh đạo ôn, kháng rầy nâu, nên nhẹ chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Hiện giống lúa TNN91 đã được gửi khảo nghiệm quốc gia DUS và VCU, Trường Nông nghiệp đang tiếp tục hoàn thiện các thủ tục để công nhận và lưu hành giống.
Dù chưa chính thức được công nhận, TNN91 đã thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp. Công ty Cổ phần Nông nghiệp Gạo hữu cơ TD Sóc Trăng (TP Cần Thơ) đã đặt vấn đề chuyển giao độc quyền giống lúa này.
Ông Trầm Du - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần nông nghiệp gạo hữu cơ TD Sóc Trăng cho biết, ông tìm thấy ở TNN91 nhiều đặc tính vượt trội và tiềm năng phát triển trong dài hạn.
“Giống lúa này dễ trồng, không kén đất, phù hợp ở hầu hết các địa hình vùng ĐBSCL, có thể trồng 3 vụ/năm. Gạo thơm nhẹ, dẻo, năng suất cao, đặc biệt là hạn chế sâu rầy, bệnh đạo ôn, giúp tiết kiệm rất nhiều chi phí phân thuốc. Đây là những yếu tố khiến chúng tôi rất quan tâm”, ông Du cho biết.
Theo kế hoạch, doanh nghiệp sẽ ký kết hợp tác với Trường Nông nghiệp để chuyển giao độc quyền giống lúa TNN91, đồng thời đặt tên thương mại là Đài Thơm TD 68. Trong năm 2026, công ty dự kiến phát triển vùng nguyên liệu khoảng 1.200 ha tại An Giang và TP Cần Thơ, sản xuất theo hướng giảm phát thải và hữu cơ, cung ứng lúa giống và gạo sạch cho hệ thống phân phối độc quyền Gạo Ông Du.
Công ty Cổ phần nông nghiệp gạo hữu cơ TD Sóc Trăng đã lên kế hoạch chuyển giao độc quyền và liên kết với nông dân sản xuất thương mại giống lúa TNN91 trong năm 2026. Ảnh: Kim Anh.
Các HTX tham gia liên kết sẽ được hỗ trợ vật tư đầu vào với giá thấp hơn thị trường khoảng 10%. Doanh nghiệp cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm theo giá sàn và giá trần, lấy giá lúa Đài Thơm 8 làm chuẩn, mua theo giá thị trường tại thời điểm thu hoạch và cộng thêm 50-100 đồng/kg để khuyến khích nông dân sản xuất. Việc thanh toán được thực hiện ngay tại ruộng bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.
Chia sẻ thêm, Thạc sĩ Huỳnh Như Điền cho rằng, sự đồng hành của doanh nghiệp là yếu tố then chốt để sản phẩm nghiên cứu khoa học đến được với nông dân.
Bởi khi doanh nghiệp “đi cùng”, sản phẩm nghiên cứu khoa học sẽ nhanh chóng được thị trường chấp nhận và sản xuất rộng rãi. Đồng thời, giảm bớt áp lực về kinh phí đầu tư cho khâu sản xuất thử nghiệm; rút ngắn thời gian từ khảo nghiệm đến lưu hành giống.
