27 thôn, bản chưa có điện lưới
Những thôn, bản vùng cao của tỉnh Lào Cai nằm cheo leo bên sườn núi, đường đi quanh co, nhiều nơi phải băng rừng, vượt núi. Ở đó, ánh điện vẫn còn là điều xa xỉ với không ít hộ dân. Khi màn đêm buông xuống, nhiều gia đình vẫn quen với ánh đèn mập mờ, ánh lửa bập bùng trong căn nhà gỗ.
Lào Cai vẫn còn 27 thôn, bản chưa được dùng điện lưới quốc gia. Ảnh: Thanh Ngà.
Ông Hoàng Chí Hiền, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai nhấn mạnh, việc đưa điện an toàn, ổn định đến với người dân, nhất là đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn không chỉ là nhiệm vụ của ngành Công Thương mà còn là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn phát triển của địa phương. Bởi điện không đơn thuần là hạ tầng kỹ thuật, mà còn là điều kiện nền tảng để nâng cao chất lượng đời sống, phát triển sản xuất, mở rộng tiếp cận giáo dục, chăm sóc sức khỏe, thông tin liên lạc, đồng thời góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh tại khu vực biên giới.
Theo rà soát, hiện trên địa bàn Lào Cai vẫn còn 27 thôn, bản chưa được dùng điện lưới quốc gia. Bên cạnh đó, toàn tỉnh còn 847 cụm dân cư chưa được sử dụng điện lưới quốc gia hoặc đã có điện nhưng chất lượng chưa bảo đảm. Một số nơi vẫn sử dụng cột tre, cột gỗ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và không đáp ứng yêu cầu sinh hoạt, sản xuất của người dân .
Đây là những con số cho thấy thách thức trong bảo đảm hạ tầng điện ở một tỉnh miền núi có địa hình phức tạp như Lào Cai vẫn còn rất lớn. Các khu vực chưa có điện hoặc chất lượng điện chưa đạt chuẩn chủ yếu nằm ở vùng sâu, vùng xa, vùng cao, nơi dân cư phân tán, giao thông đi lại khó khăn, địa hình bị chia cắt mạnh. Nhiều thôn, bản, cụm dân cư nằm xen kẽ trong rừng tự nhiên, khoảng cách xa trung tâm, khiến việc đầu tư kéo điện lưới đòi hỏi kinh phí lớn trong khi số hộ sử dụng điện không nhiều.
Thôn Tà Chơ, xã Phình Hồ là một trong 27 thôn, bản chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Ảnh: Thanh Ngà
Ông Hoàng Chí Hiền cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay là địa hình đồi núi hiểm trở, điều kiện thi công phức tạp, nhất là vào mùa mưa lũ. Việc vận chuyển vật tư, thiết bị đến công trường tốn nhiều thời gian, chi phí và nhân lực. Không chỉ vậy, một số địa bàn còn gặp vướng mắc về quỹ đất, giải phóng mặt bằng, trong khi công tác quản lý, vận hành, duy tu bảo dưỡng hệ thống điện sau đầu tư cũng là vấn đề không nhỏ. Những yếu tố đó khiến quá trình đưa điện về vùng khó luôn đòi hỏi sự tính toán thận trọng, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.
Từ thực tiễn đó, tỉnh Lào Cai xác định việc đầu tư điện phải có trọng tâm, trọng điểm, làm đến đâu chắc đến đó. Quan điểm xuyên suốt là ưu tiên những khu vực có nhu cầu dân sinh bức thiết, có khả năng kết nối hạ tầng, đồng thời gắn đầu tư điện với mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Đây là cách tiếp cận vừa bảo đảm hiệu quả đầu tư, vừa phù hợp với điều kiện nguồn lực còn hạn chế.
Đồng bộ nhiều giải pháp
Trên cơ sở rà soát hiện trạng và nhu cầu thực tế, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu phấn đấu để 22/27 thôn, bản được sử dụng điện lưới quốc gia trong năm 2026. Đây là các địa bàn đang thực hiện công tác đầu tư với thời gian hoàn thành dự kiến trải từ tháng 4 đến tháng 12/2026 tập trung tại các xã như: Phình Hồ, Tà Xi Láng, Hạnh Phúc, Nậm Có, Mỏ Vàng và Phong Dụ Hạ.
Lào Cai đặt mục tiêu phấn đấu để 22/27 thôn, bản được sử dụng điện lưới quốc gia trong năm 2026. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo kế hoạch, một số thôn dự kiến hoàn thành sớm từ tháng 4 và tháng 5/2026 như: Làng Ca, Khe Kẹn, Pín Pé, Ba Chum, Sán Trá 1, Sán Trá 2 và Ngã Hai. Nhiều thôn khác được đặt mục tiêu hoàn thành trong tháng 10/2026 như: Tà Chơ, Háng Đay, thôn Làng Mảnh, Bản Lùng Cúng, Bản Làng Giàng, Bản Đá Đen, Khe Lép và Khe Đóm. Riêng một số điểm tại xã Mỏ Vàng dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2026, cho thấy tỉnh đã xây dựng lộ trình tương đối cụ thể theo từng khu vực, từng thời điểm, thay vì triển khai dàn trải.
Tuy nhiên, theo ông Hoàng Chí Hiền, điện lưới quốc gia vẫn là giải pháp căn cơ nhưng không phải địa bàn nào cũng có thể áp dụng ngay trong cùng một thời điểm. Vì vậy, Lào Cai sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật chính xác hiện trạng cấp điện ở từng khu vực để phân loại theo nhóm: Nơi có thể đầu tư kéo điện lưới ngay, nơi cần cải tạo, nâng cấp lưới điện hiện có và nơi trước mắt phải áp dụng giải pháp cấp điện tại chỗ. Cách làm này giúp địa phương chủ động lựa chọn phương án phù hợp, tránh đầu tư thiếu hiệu quả.
Khi có điện, đời sống người dân được cải thiện, sản xuất có điều kiện phát triển và cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu được mở rộng. Ảnh: Thanh Ngà.
Bên cạnh mở rộng điện lưới quốc gia, Sở Công Thương sẽ tham mưu cho tỉnh áp dụng linh hoạt các giải pháp cấp điện khác đối với khu vực xa xôi, địa hình đặc biệt phức tạp hoặc có suất đầu tư kéo lưới quá lớn. Trong những trường hợp đó, các mô hình năng lượng tái tạo tại chỗ như: Điện mặt trời, thủy điện nhỏ và giải pháp tích trữ điện phù hợp sẽ tiếp tục được nghiên cứu, khuyến khích phát triển. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm người dân được sử dụng điện ổn định, an toàn, bền vững, phù hợp điều kiện thực tế của từng địa bàn.
Có thể thấy, việc hoàn thành cấp điện cho 22 thôn, bản trong năm 2026 vừa là nhiệm vụ hạ tầng, vừa là bước đi quan trọng thúc đẩy phát triển toàn diện ở tỉnh Lào Cai. Khi điện về bản, đời sống người dân được cải thiện, sản xuất có điều kiện phát triển và cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu được mở rộng.
