Không gian phát triển mới
Chiều 11/6, tại phường Rạch Giá (tỉnh An Giang), Học viện Chính trị khu vực II (thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy quản trị liên tỉnh nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu ở các địa phương hạ nguồn sông Mê Công trong bối cảnh mới”.
Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Trung Chánh.
Tọa đàm do ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang và Tiến sĩ Nguyễn Văn Phương, Trưởng khoa Chủ nghĩa Xã hội Khoa học, Học viện Chính trị khu vực II đồng chủ trì, với sự tham gia của đại diện các sở, ngành, tổ chức chính trị - xã hội, các đơn vị chuyên môn thuộc ngành nông nghiệp cùng Đoàn công tác Học viện Chính trị khu vực II.
Các đại biểu tập trung thảo luận về thực trạng quản trị liên tỉnh trong triển khai các chương trình, dự án thích ứng với biến đổi khí hậu; cơ chế phối hợp giữa các địa phương; việc chia sẻ dữ liệu khí tượng thủy văn, cảnh báo sớm thiên tai và những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả liên kết vùng trong bối cảnh mới.
Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tham luận tại hội thảo. Ảnh: Trung Chánh.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, sau khi hợp nhất hai tỉnh An Giang và Kiên Giang theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh An Giang mới sở hữu đầy đủ các vùng sinh thái đặc trưng của ĐBSCL, từ vùng đầu nguồn sông Mê Công, vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm đến khu vực ven biển Tây và hải đảo.
Sự đa dạng về điều kiện tự nhiên mở ra dư địa lớn cho phát triển kinh tế - xã hội nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn trong quản lý tài nguyên nước, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Những tác động ngày càng rõ nét của hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển và các hiện tượng thời tiết cực đoan đòi hỏi các địa phương phải có cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn thay vì giải quyết đơn lẻ theo từng địa bàn.
Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, thời gian qua An Giang đã tích cực triển khai các chủ trương của Trung ương về phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Sau hợp nhất tỉnh, địa phương đã ban hành Đề án “Bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tỉnh An Giang”, định hướng quản lý theo lưu vực sông, hệ sinh thái và không gian phát triển vùng; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên và môi trường.
Tăng cường liên kết vùng
Trong quá trình triển khai các nhiệm vụ thích ứng với biến đổi khí hậu, An Giang chủ động tham gia các cơ chế điều phối vùng ĐBSCL, duy trì các diễn đàn và hội nghị liên tỉnh nhằm trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu khí tượng thủy văn, cảnh báo thiên tai và phối hợp thực hiện các dự án phát triển bền vững.
Sản xuất lúa - tôm, được đánh giá là mô hình thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Ảnh: Trung Chánh.
Một trong những kết quả nổi bật là việc tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030. Sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên cùng các tổ khuyến nông cộng đồng đã góp phần đưa các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu đến gần hơn với người dân.
Năm 2025, diện tích lúa chất lượng cao đạt chuẩn phát thải thấp của tỉnh đạt hơn 150.000 ha, vượt kế hoạch đề ra. Các mô hình trình diễn giúp nông dân tăng lợi nhuận bình quân trên 9,3 triệu đồng/ha, đồng thời giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính. Nhiều công trình thủy lợi, kiểm soát lũ, ngăn mặn, trữ ngọt và chống sạt lở cũng phát huy hiệu quả trong bảo vệ sản xuất và ổn định đời sống người dân.
Tuy nhiên, theo ông Lê Hữu Toàn, công tác quản trị liên tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn. Cơ chế phối hợp giữa các địa phương chưa đủ mạnh, thiếu những quy định mang tính ràng buộc pháp lý. Dữ liệu chuyên ngành còn phân tán, chưa hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung toàn vùng. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư cho hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Từ thực tế trên, An Giang đề xuất tăng cường tính pháp lý trong cơ chế phối hợp liên tỉnh; ưu tiên đầu tư các công trình thủy lợi đa mục tiêu, hệ thống kiểm soát nguồn nước và cơ sở dữ liệu dùng chung theo thời gian thực. Đồng thời, kiến nghị Trung ương tiếp tục hỗ trợ nguồn lực cho các dự án trọng điểm về biến đổi khí hậu, hiện đại hóa hệ thống quan trắc, dự báo và cảnh báo thiên tai, nâng cao năng lực cộng đồng trong ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Phương, Trưởng khoa Chủ nghĩa Xã hội Khoa học, Học viện Chính trị khu vực II tham luận tại hội thảo. Ảnh: Trung Chánh.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Phương, Trưởng khoa Chủ nghĩa Xã hội Khoa học, Học viện Chính trị khu vực II đánh giá những thông tin thực tiễn từ An Giang là cơ sở quan trọng để nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị liên tỉnh ở các địa phương hạ nguồn sông Mê Công trong giai đoạn tới.
Theo kế hoạch, ngày 12/6, Đoàn công tác Học viện Chính trị khu vực II sẽ khảo sát thực tế tại các xã Đông Hòa, An Biên và Bình An. Đây là những địa phương đang triển khai hiệu quả các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu như lúa - tôm đạt chuẩn ASC, lúa hữu cơ, tôm - cua - lúa, tôm - sò huyết dưới tán rừng, lúa - cá và các mô hình chuyển đổi cây trồng theo hướng đa giá trị.
Hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé, công trình thủy lợi quy mô lớn có tính liên vùng, góp phần kiểm soát nguồn nước, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Ảnh: Trung Chánh.
Đoàn cũng khảo sát việc vận hành hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé, công trình thủy lợi quy mô lớn có tính liên vùng, góp phần kiểm soát nguồn nước, nâng cao năng lực phòng chống thiên tai và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho toàn khu vực ĐBSCL. Những kinh nghiệm thực tiễn từ An Giang được kỳ vọng sẽ đóng góp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện các mô hình quản trị liên tỉnh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững vùng hạ nguồn sông Mê Công trong tương lai.
