Giải pháp cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam

Đây là một trong những mục tiêu trong Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam vừa được Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026.

Đề án xác định thị trường tài chính Việt Nam phải có cấu trúc cân đối, hợp lý, có khả năng huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển kinh tế - xã hội; phát huy vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế; là động lực để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, liên tục đến năm 2045.

Tăng cường hiệu quả huy động vốn

Đề án đưa ra mục tiêu phát triển thị trường tài chính theo hướng cân bằng về cơ cấu, có sự liên kết, hỗ trợ giữa các cấu phần của thị trường; phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán công khai, minh bạch, tăng quy mô và độ sâu, tăng cường hiệu quả huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, đẩy mạnh huy động vốn thông qua chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng; nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán, các định chế tài chính trung gian.

Phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên phát triển nhà đầu tư tổ chức có tiềm lực tài chính (quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm...). Tăng tỷ trọng nhà đầu tư có tổ chức để phát triển cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân; phấn đấu đến năm 2030, giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn, thị trường chứng khoán đạt khoảng 15%GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5%GDP; quy mô tổng tài sản các quỹ hưu trí tăng trưởng bình quân 11,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030.

Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, nâng cao chất lượng tín dụng, phát triển ngân hàng số, tài chính toàn diện và bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng; phát triển thị trường bảo hiểm toàn diện, an toàn, bền vững, đóng góp tích cực cho ổn định tài chính, an sinh xã hội và đầu tư dài hạn.

Hiện đại hóa hạ tầng tài chính và thúc đẩy chuyển đổi số. Thiết lập hạ tầng thanh toán hiện đại, đồng bộ, hoạt động thông suốt, tự chủ, có kết nối với hệ thống thanh toán song phương và đa phương với các đối tác, khu vực và thế giới chậm nhất vào năm 2028. Triển khai thực hiện cơ chế đối tác bù trừ trung tâm trên thị trường chứng khoán cơ sở trong năm 2027. Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, giám sát trên thị trường tài chính trong giai đoạn 2030-2035; vận hành hiệu quả các sản phẩm mới, thị trường mới, ban hành các cơ chế đột phá để phát triển thị trường vốn cả về quy mô và tính thanh khoản.

Triển khai đồng loạt các nhóm giải pháp trọng tâm

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao và liên tục đến năm 2045, Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đã vạch ra các nhóm giải pháp chiến lược, được triển khai đồng bộ và liên kết chặt chẽ với nhau trên nhiều phương diện.

Trọng tâm đầu tiên là hoàn thiện thể chế, chính sách thông qua việc rà soát, sửa đổi và bổ sung pháp luật chuyên ngành. Đề án định hướng nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để xây dựng Luật về quản lý, giám sát thị trường và dịch vụ tài chính, qua đó điều chỉnh toàn diện các hoạt động thiết lập, giao dịch và trao đổi sản phẩm tài chính. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ cập nhật chiến lược phát triển cho từng cấu phần cốt lõi như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, đi kèm với lộ trình triển khai phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Trên nền tảng thể chế vững chắc, Việt Nam sẽ tập trung phát triển và đa dạng hóa hàng hóa trên toàn bộ các thị trường: cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh, tiền tệ - tín dụng, bảo hiểm và tài sản mã hóa.

Đề án đưa ra lộ trình phát triển mạnh mẽ phân khúc vốn xanh thông qua các sản phẩm cổ phiếu xanh, trái phiếu doanh nghiệp xanh và quỹ đầu tư ESG. Việc nâng cấp bộ chỉ số chứng khoán xanh tiệm cận chuẩn mực quốc tế sẽ tạo nền móng cho một hệ sinh thái đầu tư bền vững. Bên cạnh đó, trái phiếu Chính phủ sẽ được đa dạng hóa với các loại hình như trái phiếu bền vững, lãi suất thả nổi hay gắn với lạm phát. Riêng thị trường tiền tệ - tín dụng sẽ tiếp tục đẩy mạnh tài chính toàn diện, ưu tiên nguồn vốn cho sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời thúc đẩy tín dụng xanh và số hóa dịch vụ thông tin tín dụng.

Song song với việc phát triển sản phẩm, củng cố cơ sở nhà đầu tư và các định chế tài chính trung gian là bước đi tất yếu. Đối với nhà đầu tư trong nước, giải pháp trọng tâm là tái cấu trúc và phát triển ngành quỹ đầu tư, khuyến khích các quỹ dài hạn rót vốn vào hạ tầng, bất động sản, khởi nghiệp và dự án xanh. Nhà đầu tư cá nhân cũng được định hướng tham gia thị trường thông qua các tổ chức chuyên nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro.

Với khối ngoại, các thủ tục mở tài khoản, chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận về nước sẽ từng bước được đơn giản hóa để mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Để phục vụ dòng vốn này, hệ thống định chế trung gian sẽ được nâng cấp, hướng tới hình thành các ngân hàng quy mô lớn, đủ sức cạnh tranh trong khu vực. Đặc biệt, các ngân hàng thương mại trọng yếu được khuyến khích áp dụng sớm chuẩn mực Basel III từ năm 2026, đi đôi với việc quyết liệt xử lý nợ xấu, ngăn chặn sở hữu chéo và chuyển đổi phương thức giám sát sang cơ sở rủi ro theo thông lệ quốc tế.

Để thị trường vận hành trơn tru và an toàn, hạ tầng công nghệ và công tác quản lý điều hành cần được hiện đại hóa. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia, hệ thống bù trừ điện tử và nền tảng giao dịch chứng khoán sẽ được số hóa mạnh mẽ để đáp ứng các sản phẩm mới. Cùng với đó, chính sách tiền tệ sẽ được điều hành chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô và quản lý đồng bộ thị trường vàng.

Những nền tảng vững chắc nêu trên chính là bệ phóng cho nhóm giải pháp về hội nhập kinh tế quốc tế, hướng tới mục tiêu lớn là nâng hạng thị trường chứng khoán và triển khai thành công Trung tâm tài chính quốc tế, song song với việc đảm bảo an ninh hệ thống.

Đặc biệt, để vận hành toàn bộ guồng máy này, Đề án đặc biệt nhấn mạnh vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phổ cập kiến thức tài chính. Các trường đại học trọng điểm sẽ triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu nhằm xây dựng một đội ngũ chuyên gia tinh nhuệ, am hiểu sâu sắc về trí tuệ nhân tạo (AI) trong tài chính, an ninh mạng, dữ liệu lớn, quản trị rủi ro định lượng và tài chính quốc tế, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu khắt khe của một thị trường tài chính hiện đại.