Áp lực từ gần 190.000 tấn dư thừa
Cục Khuyến nông (Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan) dự báo, sản lượng sầu riêng miền Đông niên vụ 2026 đạt hơn 1,06 triệu tấn trong khi nhu cầu trong cùng thời điểm khoảng 871.000 tấn, tức dư thừa gần 190.000 tấn.
Cán bộ khuyến nông Thái Lan tại vườn sầu riêng. Ảnh: Bangkokbiznews.
Theo Bộ Thương mại Thái Lan, sầu riêng khu vực miền Đông sẽ bắt đầu bán ra thị trường từ tháng 4/2026 và đạt đỉnh trong tháng 5-6, sau đó sản lượng miền Nam nối tiếp từ tháng 6 trở đi. Năm nay sản lượng tăng không chỉ ở Thái Lan mà cả các quốc gia lân cận như Việt Nam.
Giá bán, vì thế, được dự báo chịu áp lực giảm do nguồn cung tăng. Nguồn tin từ Hiệp hội Sầu riêng Thái Lan phân tích, giá đầu vụ (vào cuối tháng 3/2026) có thể không vượt 200 baht/kg (khoảng 170.000 đồng).
Trong khi đó, một số nhà vườn lớn tại miền Đông nhận định, mức giá mở vụ nhiều khả năng ở ngưỡng 170-180 baht/kg (khoảng 140.000 - 150.000 đồng), tương đương năm ngoái và khó tăng hơn bởi giá sầu riêng ở các thị trường xuất khẩu khác cũng được dự báo giảm.
Khảo sát của tờ Prachachat tại các tỉnh miền Đông còn cho thấy, người trồng sầu riêng năm nay còn đối mặt với tình trạng thiếu lao động thu hoạch. Khoảng 100.000 lao động đang chờ gia hạn giấy phép, trong khi nhân công thay thế khó đáp ứng được kỹ năng.
Ngoài ra, nguy cơ tắc nghẽn logistics cũng được nhắc tới. Nhiều cơ sở thu mua đóng cửa do các vấn đề liên quan đến tín dụng, chi phí phương tiện vận chuyển (thường xa hơn nhiều so với Việt Nam). Một nhà xuất nhập khẩu trái cây lớn tại tỉnh Chanthaburi bày tỏ, hầu hết doanh nghiệp vận tải chưa đầu tư thêm vào xe đầu kéo và container.
Hệ quả, xe đầu kéo không thể quay lại đúng thời hạn để nhận các lô hàng mới, nhất là vào mùa cao điểm. Khi nguồn cung bị chậm, một số nhà máy có thể đối mặt nguy cơ ngừng nhập hàng. Chưa kể, chu kỳ vận chuyển dài hơn đòi hỏi dòng tiền lớn hơn với doanh nghiệp.
Đoàn công tác của Cục Thương mại nội địa đến thị sát tỉnh Chanthaburi. Ảnh: DIT.
14 phòng kiểm nghiệm được Trung Quốc chấp thuận
Trước thực trạng trên, cơ quan quản lý Thái Lan đã triển khai nhiều kế hoạch để tránh dồn hàng và ùn tắc vận chuyển.
Ngày 24/2, ông Jirawut Suwannach, Phó Cục trưởng Cục Thương mại nội địa dẫn đầu đoàn công tác đến tỉnh Chanthaburi để giám sát tình hình sản xuất sầu riêng. Tại đây, đại diện Bộ Thương mại đã gặp gỡ nông dân, trao đổi với các nhà máy đóng gói sầu riêng và các cơ quan liên quan nhằm tăng cường niềm tin vào chất lượng sầu riêng Thái Lan, cũng như phát triển hơn nữa du lịch trải nghiệm.
Thông qua hợp tác với ngành du lịch, ông Jirawut kỳ vọng nông dân Chanthaburi sẽ có thêm nguồn thu từ các tour tham quan vườn sầu riêng để quan sát quy trình sản xuất, học cách chọn sầu riêng chất lượng và thưởng thức sầu riêng tươi trực tiếp từ cây. "Đây sẽ là một trải nghiệm mới, khác biệt so với cách tiêu dùng thông thường", ông nói.
Cục Thương mại nội địa đặt mục tiêu nâng tầm sầu riêng Chanthaburi thành hình mẫu về sự kết hợp giữa "chất lượng, an toàn và trải nghiệm" để thúc đẩy hoạt động du lịch.
Cùng thời gian, Cục Nông nghiệp triệu tập hội nghị toàn quốc đối với hệ thống kiểm dịch thực vật. Bà Priyanut Thippayawat, Phó Cục trưởng, người trực tiếp chủ trì cuộc họp cho biết, đã làm rõ những hướng dẫn về kiểm tra xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc cho niên vụ 2026. Bao gồm: Chuẩn hóa thủ tục, các bước và tiêu chí kiểm tra như kiểm soát dịch hại, kiểm soát dư lượng, chứng nhận kiểm dịch thực vật và biện pháp xử lý vi phạm. "Mục đích nhằm tránh các biện pháp nghiêm ngặt hơn từ các đối tác thương mại", bà chia sẻ.
Trước đó, dưới sự chỉ đạo và giám sát của ông Thamanat Phromphao, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan, ngành hàng sầu riêng cam kết tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "4 không" với mặt hàng này: Không non, không sâu bệnh, không hàng giả và không dư lượng.
Bộ đã gửi danh sách 14 phòng kiểm nghiệm đủ tiêu chuẩn giám sát và phân tích dư lượng Cadimi, vàng O sang Trung Quốc và được Tổng cục Hải quan (GACC) nước này chấp thuận.
Dự kiến vào ngày 12/3, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Khu vực 6 (ARDEC 6) tại tỉnh Chanthaburi sẽ tổ chức họp với các nhà máy đóng gói trái cây ở khu vực phía Đông để hướng dẫn kiểm soát chất lượng sầu riêng trước khi bắt đầu mùa thu hoạch.
Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan dự kiến, sản lượng sầu riêng miền Đông nước này chiếm khoảng 60% tổng sản lượng cả năm. Theo kế hoạch, năm 2026 nước này xuất bán khoảng 1,8 triệu tấn.
