Thị trường thủy sản được dự báo sẽ tăng trưởng với tốc độ ổn định và tăng từ 365 tỷ USD năm 2025 lên 490 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 3,32% trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2034.
Điều này phản ánh tác động của các yếu tố như nhu cầu ngày càng tăng đối với nguồn protein và thực phẩm giàu dinh dưỡng, lợi ích sức khỏe của thủy sản, sự gia tăng sản lượng nuôi trồng thủy sản và nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm thủy sản chế biến trên thị trường.
Quy mô và dự báo thị trường thủy sản toàn cầu 2026 - 2034. Ảnh: Renub.
Nhu cầu ngày càng tăng đối với chế độ ăn giàu dinh dưỡng và protein
Một trong những động lực chính của thị trường thủy sản là sự gia tăng nhu cầu toàn cầu đối với các thực phẩm giàu protein và dinh dưỡng.
Giá trị dinh dưỡng của thủy sản đã được chứng minh rõ ràng và thường được ca ngợi như “siêu thực phẩm” nhờ chứa: Protein, axit béo thiết yếu, khoáng chất - những thành phần rất tốt cho chức năng tim mạch và hệ thần kinh.
Sự gia tăng của các bệnh liên quan đến lối sống như béo phì và bệnh tim mạch đã khiến nhiều người lựa chọn các thực phẩm ít chất béo và giàu dinh dưỡng thay cho thịt đỏ và thịt chế biến. Trong bối cảnh đó, thủy sản đã trở thành một trong những lựa chọn thực phẩm lành mạnh hàng đầu.
Các chuyên gia y tế và sức khỏe cũng khuyến nghị bổ sung thủy sản vào khẩu phần ăn nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của các bệnh liên quan đến lối sống.
Theo Khảo sát Thực phẩm và Sức khỏe năm 2024 của Hội đồng Thông tin Thực phẩm Quốc tế (IFIC), người tiêu dùng đang chủ động tìm kiếm các thực phẩm giàu protein để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong lối sống của người tiêu dùng.
Theo PubMed Central, tính đến tháng 5/2024, hàm lượng protein trong tổng thành phần khiến hải sản trở thành nguồn protein lành mạnh và ít chất béo nhất so với thịt đỏ và gia cầm,
Theo Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), không dưới 3 tỷ người trên thế giới đang phụ thuộc vào thủy sản khai thác và nuôi trồng như nguồn protein chính, cho thấy vai trò quan trọng của thủy sản đối với an ninh dinh dưỡng toàn cầu.
Mở rộng và hiện đại hóa nuôi trồng thủy sản
Do nguồn cá tự nhiên đang suy giảm vì khai thác quá mức và các điều kiện khí hậu, nuôi trồng thủy sản hiện nay đã trở thành nguồn cung chính cho thị trường thủy sản toàn cầu.
Những tiến bộ trong công nghệ nuôi và công nghệ sản xuất giống đã giúp nâng cao năng suất. Nhờ đó, các sản phẩm nuôi trồng thủy sản hiện có thể được cung cấp quanh năm.
Ngành nuôi trồng thủy sản đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và thúc đẩy tăng trưởng của thị trường thủy sản trong tương lai. Ảnh: Agtech.
Ngoài ra, việc áp dụng các phương thức nuôi trồng bền vững cũng giúp tăng niềm tin của người tiêu dùng.
Do đó, ngành nuôi trồng thủy sản đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và thúc đẩy tăng trưởng của thị trường thủy sản trong tương lai.
Nhu cầu thủy sản chế biến và giá trị gia tăng ngày càng tăng
Xu hướng tiêu dùng thủy sản chế biến và sản phẩm giá trị gia tăng cũng là một động lực quan trọng của sự tăng trưởng thị trường. Khi quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, người dân có ít thời gian chuẩn bị bữa ăn hơn, vì vậy các sản phẩm ăn liền (ready-to-eat) với yêu cầu chế biến tối thiểu ngày càng được chấp nhận rộng rãi.
Các sản phẩm chế biến như cá đông lạnh, cá đóng hộp, cá hun khói, bữa ăn thủy sản chế biến sẵn... có lợi thế như thời hạn bảo quản dài, dễ lưu trữ, chất lượng ổn định.
Những cải tiến trong công nghệ chế biến, đóng gói và logistics chuỗi lạnh cũng giúp mở rộng khả năng tiếp cận các sản phẩm này ở cả các nền kinh tế phát triển và đang phát triển.
Ngoài ra, sự phát triển nhanh chóng của hệ thống bán lẻ hiện đại, bao gồm thương mại điện tử, cũng giúp mở rộng thị trường cho các sản phẩm thủy sản đóng gói.
Hoạt động bán lẻ thúc đẩy tiêu thụ thủy sản
Thị trường bán lẻ thủy sản toàn cầu gồm siêu thị, đại siêu thị, các cửa hàng chuyên doanh thủy sản, cùng với kênh thương mại điện tử - nơi các sản phẩm thủy sản được bán trực tiếp đến người tiêu dùng. Hoạt động bán lẻ này đã thúc đẩy mức tiêu thụ thủy sản, nhờ sự gia tăng nhận thức về sức khỏe của người tiêu dùng và sự phổ biến của các sản phẩm thủy sản đóng gói trên thị trường.
Hoạt động bán lẻ thúc đẩy mức tiêu thụ thủy sản. Ảnh: Montereybayfisheriestrust.
Trong đó, siêu thị là kênh đóng góp lớn nhất cho doanh số bán thủy sản. Các siêu thị cung cấp cho người tiêu dùng thủy sản ở nhiều dạng khác nhau như tươi sống, đông lạnh và chế biến, bao gồm cả sản phẩm mang nhãn hiệu riêng của hệ thống bán lẻ (private label) và các thương hiệu nổi tiếng.
Bên cạnh đó, các cửa hàng bán lẻ trực tuyến (e-retail) cũng đã góp phần mở rộng mạng lưới phân phối thủy sản, giúp sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng thuận tiện và rộng rãi hơn.
Thị trường dịch vụ ăn uống cũng là động lực tăng trưởng quan trọng
Thị trường dịch vụ ăn uống (foodservice) đối với thủy sản trên toàn cầu được phân chia thành các phân khúc như nhà hàng, khách sạn, dịch vụ ăn uống và các chuỗi nhà hàng phục vụ nhanh (quick service restaurants).
Thủy sản là một thành phần quan trọng trong nhiều hình thức ẩm thực, từ nhà hàng bình dân, nhà hàng cao cấp đến các món ăn quốc tế. Sự phục hồi của ngành khách sạn - du lịch, tăng trưởng của ngành du lịch và mức chi tiêu ngày càng cao của người tiêu dùng cho việc ăn uống bên ngoài đang trở thành những động lực thúc đẩy sự phát triển của thị trường này.
Trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống, thủy sản đông lạnh và thủy sản chế biến ngày càng được sử dụng nhiều hơn do tính ổn định về nguồn cung và lợi thế về chi phí. Bên cạnh đó, tính bền vững đang dần trở thành một yếu tố quan trọng được cân nhắc khi các doanh nghiệp dịch vụ ăn uống lựa chọn nguồn cung thủy sản.
Những thách thức không nhỏ
Trước hết là thách thức về khai thác quá mức và vấn đề bền vững môi trường. Nguồn cá tự nhiên đang chịu áp lực lớn do hoạt động đánh bắt thiếu trách nhiệm, biến đổi khí hậu và sự suy giảm môi trường sống của cá do ô nhiễm đại dương.
Sự thiếu hụt nguồn cung cá trên thị trường đã khiến nhiều chính phủ ban hành các quy định nghiêm ngặt và hạn ngạch khai thác. Tuy nhiên, điều này cũng khiến chi phí khai thác bền vững tăng lên đối với các nhà sản xuất.
Ngoài ra, các hiện tượng như ấm lên và axit hóa đại dương do biến đổi môi trường cũng ảnh hưởng đến quá trình sinh sản và di cư của cá.
Thách thức tiếp theo mà thị trường thủy sản phải đối mặt chính là chuỗi cung ứng phức tạp và biến động giá cả.
Do thủy sản là sản phẩm dễ hỏng, chuỗi cung ứng cần phải duy trì hệ thống chuỗi lạnh hiệu quả từ khâu sản xuất đến người tiêu dùng cuối cùng. Bất kỳ sự gián đoạn nào trong chuỗi này cũng có thể dẫn đến tổn thất lớn.
Ngoài ra, giá thủy sản có thể thay đổi do nhiều yếu tố như: Giá nhiên liệu, điều kiện thời tiết, yếu tố mùa vụ, quy định của chính phủ, nhu cầu thị trường. Những biến động này có thể dẫn đến thiệt hại cho nhà cung cấp và chi phí cao hơn đối với người tiêu dùng.
