Đồng Tháp kiến tạo hình mẫu nông dân chuyên nghiệp

Chân dung người nông dân thời đại mới

Ngày 28/2, tại xã Tân Dương, tỉnh Đồng Tháp, Hội Nông dân tỉnh phối hợp cùng các cơ quan chuyên môn tổ chức Tọa đàm chuyên đề “Người nông dân chuyên nghiệp”, thu hút sự tham dự của lãnh đạo tỉnh, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà khoa học và đông đảo nông dân tiêu biểu trên địa bàn.

Không mang dáng dấp của một hội thảo truyền thống, chương trình được thiết kế như một cuộc trò chuyện mở, nơi người nông dân trở thành nhân vật trung tâm, trực tiếp chia sẻ câu chuyện sản xuất, kinh nghiệm thị trường và hành trình chuyển đổi tư duy làm nông trong bối cảnh mới.

Tọa đàm được tổ chức nhằm góp phần xây dựng hình ảnh người nông dân Đồng Tháp trong giai đoạn phát triển mới nhằm chủ động tri thức, hợp tác và hội nhập. Đây cũng là bước cụ thể hóa định hướng chuyển đổi nông nghiệp từ sản xuất thuần túy sang kinh tế nông nghiệp hiện đại.

Mục tiêu làm sáng tỏ khái niệm “người nông dân chuyên nghiệp” trong bối cảnh chuyển đổi nông nghiệp hiện nay; kết nối tri thức, công nghệ, thị trường và tổ chức sản xuất; đồng thời chuyển tinh thần đối thoại thành các hành động cụ thể sau tọa đàm. Thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh: “Làm nghề nông bằng tri thức – Đi xa bằng hợp tác”.

Ở phần chia sẻ của nông dân, nhiều câu chuyện chuyển đổi tư duy sản xuất đã mang lại góc nhìn sinh động về hành trình chuyên nghiệp hóa.

Theo ông Đặng Quang Giàu, thành viên tổ hợp tác hoa kiểng Tân An (phường Sa Đéc): Tổ hợp tác được thành lập năm 2017 với 11 thành viên, ban đầu canh tác khoảng 2 ha, hiện mở rộng lên 3ha. Từ việc trồng hoa truyền thống, tổ đã mạnh dạn chuyển sang giống cúc mâm xôi màu nhằm phục vụ du lịch và nhu cầu thị trường.

Quá trình thử nghiệm gặp nhiều khó khăn do giống hoa nhập từ xứ lạnh, không phù hợp điều kiện khí hậu. Các thành viên phải tự nghiên cứu kỹ thuật chiếu đèn, điều tiết nước, thay đổi kích cỡ chậu và giá thể trồng để thích nghi.

Không dừng lại ở sản xuất, tổ hợp tác còn kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm, thiết kế cánh đồng hoa trên mặt nước, tạo điểm tham quan và bán sản phẩm tại chỗ. Nhờ đó, mỗi năm thu hút hàng chục nghìn lượt khách, nâng cao giá trị hoa kiểng Sa Đéc.

Theo ông Giàu, bài học lớn nhất là nông dân không thể sản xuất đơn lẻ mà phải liên kết, cùng xây dựng cảnh quan, thương hiệu và chuỗi giá trị.

Ông Trần Hữu Toàn, Giám đốc HTX sầu riêng Hữu Hiệp, chia sẻ rằng cây sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao nhưng cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về tiêu chuẩn xuất khẩu. Để đáp ứng thị trường quốc tế, nông dân buộc phải thay đổi phương thức canh tác, ứng dụng truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và cơ giới hóa sản xuất.

Theo ông Toàn, sản xuất chỉ là khâu đầu tiên, nhưng lại quyết định toàn bộ chuỗi giá trị từ thu mua, chế biến đến xuất khẩu. Người nông dân muốn tồn tại lâu dài phải xem mình là một mắt xích trong chuỗi liên kết thay vì người bán nguyên liệu đơn thuần.

Trong khi đó, ông Đoàn Thanh Hiền, chủ nhiệm Câu lạc bộ Khoa học kỹ thuật chăm sóc xoài xã Mỹ Thọ, nhấn mạnh việc chuẩn hóa chất lượng sản phẩm thông qua sáu tiêu chí dễ nhớ: ngon – lành – đẹp – đều – nhiều – trẻ. Đây là nền tảng giúp xoài Cao Lãnh nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Chuyên gia đồng hành cùng nông dân

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, khẳng định hệ thống khuyến nông từ Trung ương đến địa phương sẽ đồng hành cùng nông dân trong tiến trình chuyên nghiệp hóa. Theo ông, khuyến nông hiện nay không chỉ chuyển giao kỹ thuật mà còn phải tổ chức sản xuất, kết nối chuyên gia thị trường, công nghệ và truyền thông số. Việc hình thành mạng lưới chuyên gia theo ngành hàng sẽ giúp nông dân tiếp cận tri thức nhanh hơn.

Ông Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, mã số vùng trồng, dữ liệu sản xuất và hợp đồng thị trường phải được xem là tài sản của nông dân. Việc khảo sát, xây dựng đề án phát triển cần dựa trên dữ liệu thực tế thay vì áp dụng mô hình chung.

Ông Phan Như Nguyện, Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đánh giá mô hình xây dựng “người nông dân chuyên nghiệp” tại Đồng Tháp bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét và có thể nghiên cứu nhân rộng trên phạm vi cả nước. Hội Nông dân sẽ tập trung nâng chất các chi, tổ hội; tôn vinh nông dân sáng tạo, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, hỗ trợ vốn và phát triển kinh tế tập thể nhằm tạo nền tảng lâu dài cho nông dân phát triển.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Lê Minh Hoan, Phó Chủ tịch Quốc hội, nhấn mạnh rằng chuyển đổi nông nghiệp trước hết là chuyển đổi tư duy. Người nông dân hiện đại cần chủ động cập nhật thông tin thị trường toàn cầu, học hỏi công nghệ mới và kể được câu chuyện sản phẩm của mình làm ra. Giá trị nông sản không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở sự tử tế trong sản xuất, trách nhiệm với người tiêu dùng và khả năng gia tăng giá trị thông qua chế biến, truyền thông và sáng tạo.

Ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh rằng xây dựng người nông dân chuyên nghiệp trước hết phải bắt đầu từ chuyển đổi tư duy làm nông, hướng đến sản xuất có trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng, môi trường và thị trường. Ông kể câu chuyện một nông dân trồng nhãn sau khi chuyển sang canh tác hữu cơ đã nói rằng: “bán nhãn để được một giấc ngủ ngon”, bởi không còn lo người tiêu dùng bị ảnh hưởng sức khỏe. Theo ông, đây chính là giá trị cốt lõi của nông nghiệp hiện đại – sản xuất không chỉ vì lợi nhuận mà còn vì đạo đức nghề nghiệp và niềm tin thị trường.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho rằng, thế giới đang thay đổi rất nhanh, vì vậy người nông dân không thể sản xuất theo thói quen cũ mà cần chủ động cập nhật thông tin toàn cầu. Mỗi ngày, người làm nông cần quan sát thị trường quốc tế, học hỏi cách các quốc gia như Thái Lan, Malaysia hay Trung Quốc tổ chức sản xuất, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng nông sản. Tính chuyên nghiệp không nằm ở quy mô lớn hay nhỏ, mà ở khả năng học hỏi liên tục và thích ứng với xu thế mới.

Ông cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp hiện đại. Nhiều quốc gia đã sử dụng công nghệ để cải thiện hình dạng, mùi vị và chất lượng nông sản nhằm đáp ứng đa dạng thị hiếu người tiêu dùng. Điều này cho thấy cạnh tranh nông nghiệp hiện nay không chỉ ở sản lượng mà nằm ở tri thức, sáng tạo và giá trị gia tăng.

Theo ông Lê Minh Hoan, nông nghiệp Việt Nam không nên chỉ tự hào về kim ngạch xuất khẩu thô mà cần chuyển mạnh sang chế biến sâu và phát triển hệ sinh thái sản phẩm. Một ngành hàng thành công là khi từ một loại nông sản có thể tạo ra hàng trăm sản phẩm khác nhau, nâng cao giá trị thay vì chỉ bán nguyên liệu.

Thông điệp Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan gửi đến nông dân Đồng Tháp là: Muốn đi xa phải thay đổi tư duy, học hỏi không ngừng và cùng nhau hợp tác để tạo nên nền nông nghiệp trách nhiệm, hiện đại và bền vững.