‘Đòn bẩy’ phát triển kinh tế nông thôn: [Bài cuối] Chuỗi giá trị cho sản phẩm OCOP

Nâng tầm sản phẩm OCOP

Giá trị của nông sản khó có thể gia tăng nếu chỉ dừng ở sản xuất và tiêu thụ nguyên liệu thô. Nhận diện rõ điều đó, nhiều HTX và doanh nghiệp tại Đà Nẵng đã chuyển hướng phát triển sản phẩm OCOP theo chuỗi giá trị, kết nối sản xuất với du lịch, chế biến và thị trường nhằm nâng cao giá trị gia tăng.

Tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Xanh Gò Nổi (xã Gò Nổi), những sản phẩm tinh dầu đạt chứng nhận OCOP 3 sao không chỉ được giới thiệu qua quầy hàng hay các kênh bán lẻ. HTX đưa du khách về vùng nguyên liệu, để họ tận mắt nhìn thấy cây trồng được chăm sóc ra sao, nghe câu chuyện về sản xuất xanh và chứng kiến quy trình chưng cất tinh dầu.

Bà Nguyễn Thị Kiều Anh, Giám đốc HTX cho rằng, các sản phẩm hữu cơ, tuần hoàn khó cạnh tranh bằng giá với hàng hóa công nghiệp đại trà. Muốn đứng vững trên thị trường, phải tạo được sự khác biệt, từ chất lượng sản phẩm đến câu chuyện về vùng đất, phương thức sản xuất và những con người làm ra sản phẩm.

“Chúng tôi bắt đầu thực hiện các tour du lịch nông thôn kết hợp quảng bá câu chuyện làm tinh dầu sạch từ giữa năm 2024. Kết quả ban đầu khá khả quan khi lượng khách tăng ổn định. Thông qua du lịch, giá trị nông sản được nâng lên rất nhiều lần, khách hàng tin tưởng và quay lại đặt hàng thường xuyên hơn”, bà Kiều Anh nói.

Nếu du lịch đưa khách hàng đến gần sản phẩm thì chế biến và xây dựng thương hiệu mở cánh cửa để OCOP vươn ra thị trường quốc tế. Câu chuyện của Công ty TNHH Mỹ Phương Food (phường Hòa Khánh Nam) là một ví dụ.

Hai sản phẩm bánh dừa nướng mè TOPCOCO và bánh dừa nướng đậu phộng TOPCOCO của doanh nghiệp đã được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia và xuất khẩu tới 20 quốc gia.

Theo bà Mai Thị Ý Nhi, doanh nghiệp khởi nghiệp với mong muốn nâng tầm giá trị cây dừa quê hương Tam Quan (Gia Lai). Những ngày đầu, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, phải liên tục cải tiến công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất trước khi sản phẩm được thị trường đón nhận.

Theo bà Nhi, từ mục tiêu ban đầu chỉ phục vụ thị trường du lịch Đà Nẵng, đến nay bánh dừa nướng TOPCOCO đã xuất khẩu đến 20 quốc gia. Tham gia chương trình OCOP giúp doanh nghiệp chuẩn hóa sản phẩm, nâng cao nhận diện thương hiệu, mở rộng kết nối thương mại và tạo thuận lợi trong quá trình tiếp cận các thị trường quốc tế.

"OCOP không chỉ là một chứng nhận, mà là động lực để doanh nghiệp không ngừng hoàn thiện chất lượng sản phẩm. Chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư, phát triển thêm các sản phẩm từ nông sản Việt Nam và mở rộng thị trường xuất khẩu trong thời gian tới", bà Nhi chia sẻ.

Chuỗi giá trị tạo sinh kế bền vững

Đến nay, Đà Nẵng có 477 sản phẩm OCOP, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao. Trong đó, 19 sản phẩm đã được xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, Pháp và một số thị trường khác, mang lại doanh thu ước khoảng 50 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026.

Những con số này cho thấy dư địa lớn để sản phẩm bản địa trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, OCOP chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi tạo thành chuỗi giá trị kết nối từ vùng nguyên liệu, chế biến, du lịch, thương mại đến thị trường tiêu thụ, qua đó mở rộng việc làm, nâng thu nhập và tạo sinh kế lâu dài cho người dân.

Theo bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, thành phố đã sớm xây dựng, ban hành các chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện để địa phương và các chủ thể chủ động triển khai chương trình OCOP, phát triển du lịch nông thôn, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.

Năm 2026, Đà Nẵng phấn đấu có khoảng 7-8 xã, tương đương 10-11,4% tổng số xã, được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2026-2030. Tỷ lệ nghèo đa chiều dự kiến giảm còn 4,69%, trong đó khu vực thành thị còn khoảng 1,31%, khu vực nông thôn còn 8,58%. Đến năm 2030, tỷ lệ nghèo đa chiều ở khu vực nông thôn phấn đấu giảm còn 4,86%.

Để đạt các mục tiêu này, hỗ trợ sản xuất đơn lẻ là chưa đủ. Điều quan trọng là phải tạo ra những chuỗi liên kết đủ dài, giúp giá trị sản phẩm được giữ lại nhiều hơn ở nông thôn và phân bổ đến người trồng nguyên liệu, lao động chế biến, hộ làm du lịch, cơ sở dịch vụ và cộng đồng địa phương.

“Quan trọng hơn, sản phẩm OCOP phải được phát triển theo chuỗi giá trị, không chỉ bán một mặt hàng đơn lẻ mà cần kết nối từ sản xuất, chế biến, trải nghiệm đến tiêu thụ, gắn với du lịch địa phương. Đây mới là hướng đi bền vững để nâng cao giá trị sản phẩm và tạo động lực cho kinh tế nông thôn”, bà Hậu nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Xuân Đại, Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia cho rằng, sản phẩm OCOP cần được đặt trong một chuỗi giá trị hoàn chỉnh, gắn với du lịch nông thôn, xúc tiến thương mại và xuất khẩu. Bên cạnh nâng cao chất lượng, các địa phương cần chú trọng xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và chuyển hóa giá trị văn hóa bản địa thành lợi thế cạnh tranh.

Theo ông Đại, thành công của một chủ thể OCOP ngoài được đo bằng doanh thu, số sao hay số thị trường xuất khẩu còn được thể hiện qua khả năng mở rộng vùng nguyên liệu, tạo việc làm và mang lại sinh kế ổn định cho người dân.

“Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh quảng bá sản phẩm OCOP tại các hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại trong và ngoài nước, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho các chủ thể”, ông Đại cho hay.

Khi vùng nguyên liệu, chế biến, du lịch và thị trường được kết nối thành một chuỗi giá trị, mỗi sản phẩm OCOP sẽ tạo thêm không gian việc làm, dịch vụ và thu nhập cho cộng đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để Đà Nẵng phát triển kinh tế nông thôn, giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.