‘Đòn bẩy’ phát triển kinh tế nông thôn: [Bài 2] Tiềm năng du lịch đồng quê

Tiềm năng chưa được khai thác tương xứng

Bên cạnh lợi thế về nguyên liệu để phát triển sản phẩm OCOP, xã Thạnh Bình (Đà Nẵng) còn sở hữu nhiều giá trị về cảnh quan, văn hóa và sinh thái, tạo nền tảng phát triển du lịch nông thôn. Trong đó, làng cổ Lộc Yên được xem là điểm nhấn quan trọng.

Ẩn mình giữa những vườn cây xanh mát, Lộc Yên vẫn lưu giữ dáng dấp của một làng quê xứ Quảng hàng trăm năm tuổi. Những mái nhà cổ thấp thoáng dưới tán cây, ngõ đá rêu phong men theo sườn đồi, hàng chè tàu xanh mướt và tiếng nước róc rách qua các bờ mương tạo nên không gian yên bình, đậm bản sắc.

Từ lâu, Lộc Yên được người dân xứ Quảng gọi là “xứ Tiên”, bởi cảnh quan là sự hòa quyện giữa nhà ở, vườn cây, đồi gò, ruộng đồng và sông suối. Người dân không cải tạo thiên nhiên theo cách áp đặt mà khéo léo nương theo địa hình để dựng nhà, mở lối, làm vườn và dẫn nước phục vụ sản xuất.

Hiện làng còn khoảng 20 ngôi nhà cổ có niên đại từ 100-150 năm, mang đậm kiến trúc truyền thống xứ Quảng. Năm 2019, làng cổ Lộc Yên được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích quốc gia, trở thành một trong số ít làng cổ của cả nước được công nhận.

Sự kết nối giữa di sản kiến trúc và đời sống cộng đồng đã tạo cho Lộc Yên nguồn tài nguyên đặc biệt để phát triển du lịch nông thôn, sinh thái và cộng đồng. Du khách đến đây không chỉ tham quan nhà cổ hay chụp ảnh bên ngõ đá, mà còn có dịp trải nghiệm nhịp sống chậm rãi, mộc mạc của một làng quê vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Những năm qua, địa phương từng bước đầu tư hạ tầng phục vụ du lịch. Tuyến đường dẫn đến làng đáp ứng xe 29 chỗ lưu thông; giao thông nội bộ được bê tông hóa, thuận lợi cho xe dưới 16 chỗ, xe đạp và khách đi bộ. Hệ thống điện, nước, viễn thông và internet cơ bản được bảo đảm.

Hiện làng có một cơ sở lưu trú gồm 4 căn độc lập, phục vụ tối đa khoảng 16 khách qua đêm và 2 cơ sở ẩm thực cung cấp các món ăn đặc trưng địa phương. Một số hoạt động trải nghiệm cũng từng bước được hình thành như tham quan nhà cổ, đi bộ hoặc đạp xe quanh làng, tìm hiểu đời sống nhà vườn, thưởng thức ẩm thực và ngâm chân bằng thảo dược.

Năm 2025, làng cổ Lộc Yên đón khoảng 30.000 lượt khách trong nước và quốc tế. Hoạt động du lịch bước đầu mang lại thêm thu nhập cho một số hộ dân thông qua dịch vụ ăn uống, lưu trú, hướng dẫn tham quan, bán nông sản và các sản phẩm đặc trưng.

Ông Nguyễn Đình Mẫn, chủ một ngôi nhà cổ có tuổi đời khoảng 165 năm cho biết, gia đình vẫn gìn giữ gần như nguyên vẹn kết cấu, hoa văn và những nét chạm khắc truyền thống. Thỉnh thoảng có khách đến tham quan, tìm hiểu kiến trúc và đời sống gia đình, song lượng khách chưa ổn định.

“Làng cổ mới chỉ được khơi dậy bước đầu, chưa thực sự thu hút đông du khách. Người dân mong các cấp quan tâm đầu tư thêm hạ tầng, đường đi và đẩy mạnh quảng bá trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội để nhiều người biết đến Lộc Yên hơn”, ông Mẫn chia sẻ.

Để người dân sống được từ du lịch

Theo ông Dương Đức Lin, Chủ tịch UBND xã Thạnh Bình, trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, làng cổ Lộc Yên đã được tỉnh Quảng Nam và huyện Tiên Phước xác định là khu vực trọng điểm phát triển du lịch nông thôn, sinh thái và cộng đồng.

Đây là nền tảng để xã tiếp tục kế thừa các quy hoạch, đề án đã được triển khai, đồng thời khai thác giá trị di sản, cảnh quan và đời sống sản xuất của cộng đồng để xây dựng những sản phẩm du lịch đặc trưng.

Tuy nhiên, hoạt động du lịch hiện vẫn chủ yếu ở quy mô nhỏ; công tác quảng bá, xúc tiến chưa mạnh; hạ tầng và dịch vụ bổ trợ còn thiếu; liên kết giữa cộng đồng với doanh nghiệp lữ hành chưa thường xuyên. Những hạn chế này khiến tiềm năng lớn của Lộc Yên chưa thể chuyển hóa đầy đủ thành nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Thời gian tới, xã Thạnh Bình định hướng tiếp tục bảo tồn cảnh quan, văn hóa bản địa; hoàn thiện hạ tầng phục vụ khách tham quan; xây dựng thêm các hoạt động trải nghiệm gắn với sản phẩm OCOP, văn hóa bản địa và sinh kế của người dân.

“Mục tiêu là từng bước hình thành chuỗi dịch vụ từ tham quan nhà cổ, trải nghiệm nhà vườn, thưởng thức ẩm thực đến lưu trú, mua sắm và tìm hiểu văn hóa bản địa. Qua đó, kéo dài thời gian lưu trú, nâng mức chi tiêu của du khách và đưa lợi ích từ du lịch đến nhiều hộ dân hơn.

Địa phương đặt mục tiêu xây dựng Lộc Yên trở thành điểm du lịch nông thôn tiêu biểu của thành phố, hướng tới đáp ứng các tiêu chí của Chương trình Làng du lịch tốt nhất của UN Touris trong giai đoạn 2027-2028”, ông Lin chia sẻ.

Không riêng Lộc Yên, du lịch nông nghiệp, nông thôn đang mở ra dư địa phát triển lớn cho khu vực nông thôn Đà Nẵng. Theo thống kê, địa bàn TP. Đà Nẵng có hơn 150 điểm, khu và làng du lịch nông thôn. Giai đoạn 2021-2025, thành phố đã hỗ trợ 36 điểm du lịch nông thôn và 1 mô hình điểm, 22 điểm du lịch nông thôn được công nhận đi vào hoạt động. Nhiều mô hình đã thu hút khách trong nước và quốc tế, tạo thêm nguồn thu từ lưu trú, ăn uống, trải nghiệm nông nghiệp cùng các dịch vụ phụ trợ.

Theo ông Văn Bá Sơn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Đà Nẵng, sự phát triển của du lịch cộng đồng đã thúc đẩy liên kết sản xuất, mở rộng chuỗi giá trị dịch vụ, tạo thêm việc làm và góp phần thực hiện tiêu chí tổ chức sản xuất trong xây dựng nông thôn mới.

Năm 2025, hoạt động du lịch nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn thành phố thu hút hơn 4.000 hộ gia đình tham gia, tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 4.500 lao động và việc làm gián tiếp cho khoảng 10.000 lao động. Doanh thu đạt hơn 300 tỷ đồng, trở thành nguồn thu nhập tăng thêm đáng kể cho người dân khu vực nông thôn.

Theo ông Sơn, thời gian tới, Đà Nẵng sẽ tiếp tục gắn phát triển du lịch nông thôn với quảng bá, tiêu thụ nông sản và sản phẩm OCCOP đặc trưng; hỗ trợ cộng đồng, hộ dân ứng dụng nền tảng số trong quản lý đặt phòng, cung cấp dịch vụ trải nghiệm và thanh toán không dùng tiền mặt. Thành phố cũng sẽ tăng cường kết nối các điểm đến với doanh nghiệp lữ hành, từng bước hình thành những chương trình tham quan ổn định.

Khi du lịch nông thôn tạo được việc làm, nâng cao thu nhập và khơi dậy ý thức gìn giữ di sản, những giá trị làng quê sẽ trở thành nguồn lực phát triển bền vững. Đây cũng là cách thiết thực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới, kiến tạo những miền quê đáng sống, nơi người dân làm giàu trên chính quê hương mình.

Đề án phát triển du lịch cộng đồng, nông nghiệp, nông thôn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030, phấn đấu đón 2 triệu lượt khách du lịch nông nghiệp, nông thôn, nâng thu nhập người dân ít nhất 1,5 lần vào năm 2030. Đến năm 2035, tạo việc làm ổn định cho trên 10.000 lao động nông thôn, miền núi.