Đối thoại, giải quyết các vướng mắc về đất đai, khoáng sản

Tại hội nghị đối thoại với doanh nghiệp năm 2026 chiều 27/8, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng lãnh đạo UBND tỉnh Thanh Hóa đã trực tiếp giải đáp, đưa ra giải pháp xử lý cụ thể các điểm nghẽn về nguồn cung, biến động giá vật liệu xây dựng và bất cập trong quản lý đất đai, khoáng sản đã trở thành tâm điểm chất vấn.

Minh bạch giá vật liệu và tháo gỡ hợp đồng trọn gói

Tại phiên đối thoại, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư công và xây dựng hạ tầng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về sự chênh lệch lớn giữa giá vật liệu do cơ quan quản lý công bố và giá giao dịch thực tế trên thị trường. Việc này kết hợp với đà tăng giá nhiên liệu, vật liệu đột biến đã đẩy các nhà thầu thi công hợp đồng trọn gói, đơn giá cố định vào thế tiến thoái lưỡng nan. Đồng thời, thủ tục giải phóng mặt bằng kéo dài càng làm phát sinh chi phí và gia tăng rủi ro nợ đọng xây dựng cơ bản.

Giải trình trước hội nghị, ông Hoàng Văn Đồng, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa, thẳng thắn thừa nhận phản ánh của doanh nghiệp là hoàn toàn chính xác. Nguyên nhân cốt lõi là do trước đây việc công bố giá vật liệu được thực hiện theo quý, sử dụng số liệu của quý trước nên luôn có độ trễ nhất định so với diễn biến thực tế của thị trường. Bên cạnh đó, nhiều mỏ khoáng sản có giá bán thấp đã ký hợp đồng tiêu thụ hết hoặc gần hết công suất khai thác được cấp phép, dẫn đến việc doanh nghiệp phải mua vật liệu ngoài thị trường tự do với giá cao hơn nhiều.

Để khắc phục dứt điểm bất cập này, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa Hoàng Văn Đồng cho biết, đơn vị đã chủ động chuyển sang công bố giá vật liệu xây dựng theo định kỳ hằng tháng bắt đầu từ tháng 8/2026. Đồng thời, trước ngày 10/9/2026, Sở sẽ hoàn thiện và trình UBND tỉnh ban hành Quy chế phối hợp khảo sát, thu thập thông tin từ báo giá, hợp đồng và hóa đơn mua bán thực tế. Cơ chế này sẽ giúp giá vật liệu công bố sát với biến động thực tế của thị trường hơn. Đối với các hợp đồng thuộc diện được điều chỉnh giá, chủ đầu tư sẽ căn cứ vào giá công bố của tháng gần nhất tại thời điểm nghiệm thu để thanh toán, đảm bảo tối đa quyền lợi cho nhà thầu.

Liên quan đến vướng mắc của các hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định khi giá vật liệu tăng mạnh, đại diện Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa khẳng định việc xem xét điều chỉnh giá là có căn cứ pháp lý. Căn cứ vào các điều khoản hợp đồng ký kết và hướng dẫn của Bộ Xây dựng, chủ đầu tư có trách nhiệm đánh giá xem sự biến động giá đột biến đó có thuộc trường hợp bất khả kháng hay không. Từ đó, đưa ra quyết định điều chỉnh hợp lý trên nguyên tắc hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro giữa các bên, đồng thời tuân thủ quy định không làm thất thoát hay lãng phí nguồn vốn đầu tư công của nhà nước.

Chuẩn hóa quy trình đất đai và thủ tục cấp phép khoáng sản

Nhóm vấn đề về quy hoạch, giải phóng mặt bằng và xác định giá đất tại các khu, cụm công nghiệp cũng nhận được nhiều sự quan tâm từ các nhà đầu tư. Đại diện các doanh nghiệp phản ánh tình trạng chậm giải phóng mặt bằng làm gia tăng chi phí, đồng thời đề nghị đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh quy hoạch cục bộ mang tính kỹ thuật. Đặc biệt, doanh nghiệp kiến nghị xem xét lại cách tính giá đất sản xuất công nghiệp, loại bỏ việc áp giá đất đầu ve và hệ số nhân 1,2 lần để đưa chi phí thuê đất về mức hợp lý, tạo điều kiện thu hút đầu tư.

Trả lời các kiến nghị này, ông Lê Văn Tiến, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, đã đưa ra những định hướng tháo gỡ chi tiết cho từng trường hợp. Về phương pháp xác định giá đất trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, Giám đốc Sở khẳng định rõ ràng rằng quy định về hệ số đầu ve 1,2 lần không áp dụng đối với loại đất sản xuất công nghiệp, xóa tan lo lắng của doanh nghiệp.

Đối với đề xuất đơn giản hóa thủ tục quy hoạch, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa làm rõ: trường hợp doanh nghiệp điều chỉnh cục bộ quy hoạch (như chia tách một lô đất thành hai lô) mà không làm thay đổi tổng diện tích, vị trí, mục đích, cơ cấu, thời hạn sử dụng đất hay hệ số sử dụng đất, đồng thời không điều chỉnh quyết định giao hay cho thuê đất thì sẽ không phải xác định lại giá đất. Các thủ tục mang tính kỹ thuật thuần túy này sẽ được tạo điều kiện giải quyết theo quy trình rút gọn nhằm giảm bớt chi phí và thời gian cho nhà đầu tư.

Về công tác giải phóng mặt bằng, tỉnh Thanh Hóa thống nhất triển khai nguyên tắc "1 xuyên suốt, 6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền). Mỗi dự án sẽ có một cơ quan chủ trì và một cá nhân chịu trách nhiệm xuyên suốt từ khâu kiểm đếm, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường đến chi trả tiền và thu hồi đất. UBND cấp xã sẽ là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong khâu giải phóng mặt bằng trên địa bàn.

Bổ sung và làm rõ thêm về quy trình, thủ tục cấp phép khai thác mỏ khoáng sản phục vụ các dự án trọng điểm, ông Cao Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, đã trực tiếp trao đổi về việc áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 66.4. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã nhấn mạnh việc hướng dẫn các doanh nghiệp và địa phương thực hiện các bước chuẩn bị hồ sơ, thủ tục nâng công suất mỏ, mở rộng khai thác hoặc cấp phép mới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Cao Văn Cường yêu cầu các đơn vị liên quan phải chủ động hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật hiện hành nhưng phải tối ưu hóa thời gian xử lý. Việc áp dụng cơ chế đặc thù 66.4 phải đảm bảo cung cấp đủ nguồn vật liệu cho các dự án đầu tư công, xóa bỏ tình trạng khan hiếm nguồn cung nhân tạo, đồng thời tuyệt đối không để xảy ra sai phạm hay trục lợi chính sách trong quá trình thực hiện.

Những câu trả lời thẳng thắn, không né tránh từ lãnh đạo các sở, ngành và UBND tỉnh Thanh Hóa tại hội nghị đã thể hiện tinh thần chuyển từ đối thoại sang hành động. Việc đưa ra các cam kết cụ thể về mốc thời gian và phương án xử lý được kỳ vọng sẽ nhanh chóng tháo gỡ các nút thắt về vật liệu, giá đất và khoáng sản, giúp cộng đồng doanh nghiệp yên tâm đầu tư, sản xuất kinh doanh và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế của địa phương.