Một lễ hội mang dấu ấn riêng
Lễ hội Thanh minh của người Nùng An được tổ chức theo lịch âm, nhằm đúng ngày Thanh minh. Vì vậy, theo chia sẻ của chị Hoàng Thị Cúc - người dân địa phương, thời gian tổ chức mỗi năm có thể khác nhau.
Trước giờ diễn ra lễ hội, bà con đã có mặt đông đủ. Ảnh: Hà Cương.
Năm 2026, tiết Thanh minh rơi vào ngày 18/2 âm lịch (tức ngày 5/4 dương lịch), vì vậy lễ hội được Quảng Uyên tổ chức trong hai ngày 4-5/4 tại bãi Thanh Minh, xóm Phia Chang.
Ông Dương Quang Đồng - Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Uyên cho biết, lễ hội được duy trì qua nhiều năm, mỗi lần tổ chức đều thu hút hàng nghìn người dân và du khách thập phương tham gia. Lễ hội không chỉ là dịp để tưởng nhớ ông bà, tổ tiên mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của cộng đồng người Nùng An. Trải qua nhiều thế hệ, nhiều nghi lễ và phong tục vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn.
Người già, trẻ con hân hoan trảy hội. Ảnh: Hà Cương.
Đậm sắc màu tín ngưỡng và văn hóa
Đại diện UBND xã Quảng Uyên cho biết, Lễ hội Thanh minh Phúc Sen năm 2026 diễn ra với nhiều hoạt động phong phú, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội.
Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức cúng Miếu Rắn (Slấn) và mỏ nước Bó Rao - những địa điểm linh thiêng gắn với đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương. Đây là dịp để cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống bình an.
Trong khi đó, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa. Nổi bật là trình diễn đồ xôi ngũ sắc của 11 xóm thuộc khu vực Phúc Sen, cùng không gian ẩm thực truyền thống phục vụ du khách.
Các sản vật của địa phương được bán trong lễ hội. Ảnh: Hà Cương.
Bên cạnh đó là các chương trình văn nghệ dân gian và trình diễn nghề truyền thống như rèn dao, làm hương, làm giày bản, dệt vải - những nghề đã gắn bó lâu đời với đời sống của người dân nơi đây.
Không khí lễ hội càng thêm sôi động với các hoạt động thể thao và trò chơi dân gian như bóng đá giao lưu, kéo co, đẩy gậy, lày cỏ…, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, cổ vũ.
Gắn bảo tồn với phát triển
Không chỉ là dịp sinh hoạt văn hóa, Lễ hội Thanh Minh Phúc Sen còn là cơ hội để người dân quảng bá các sản phẩm đặc sản địa phương, trao đổi kinh nghiệm sản xuất và chia sẻ mô hình kinh tế hiệu quả. Qua đó góp phần nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế hộ gia đình và tăng cường sự gắn kết cộng đồng.
Nghề rèn ở Phúc Sen giúp người dân ổn định cuộc sống. Ảnh: Hà Cương.
Như trước đó, ngày 10/12/2024, UBND tỉnh Cao Bằng đã ban hành Quyết định số 1713/QĐ-UBND công nhận Làng nghề truyền thống tỉnh Cao Bằng năm 2024 đối với Làng nghề rèn Phúc Sen, nay thuộc Quảng Uyên. Việc được công nhận không chỉ khẳng định giá trị văn hóa lâu đời của làng nghề mà còn mở ra cơ hội phát triển theo hướng bài bản, bền vững.
Đây được xem là dấu mốc quan trọng, góp phần bảo tồn và phát huy nghề rèn truyền thống - một nghề đã gắn bó qua nhiều thế hệ của đồng bào địa phương, đồng thời tạo nền tảng để ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Các thiếu nữ người Nùng An trảy hội. Ảnh: Hà Cương.
Song song với đó, chính quyền địa phương đang triển khai dự án “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận Phúc Sen” cho các sản phẩm của làng rèn. Dự án hướng tới mục tiêu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời nâng cao uy tín, mở rộng thị trường và từng bước xây dựng thương hiệu rèn Phúc Sen trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Những ngày hội như hội Thanh minh này sẽ là dịp để người dân thúc đẩy sản xuất, buôn bán sản phẩm, lãnh đạo xã Quảng Uyên chia sẻ.
Những trang phục đậm đà bản sắc. Ảnh: Hà Cương.
Được biết, để lễ hội diễn ra an toàn, chính quyền địa phương đã xây dựng các phương án đảm bảo an ninh trật tự, phòng chống cháy nổ và bảo vệ môi trường. Lực lượng công an, quân sự cùng các đơn vị liên quan được huy động tham gia bảo vệ trước, trong và sau lễ hội; đồng thời tăng cường thu gom rác thải, giữ gìn cảnh quan.
Với những giá trị văn hóa đặc sắc, Lễ hội Thanh Minh Phúc Sen không chỉ là nét đẹp tâm linh của người Nùng An mà còn trở thành điểm nhấn trong đời sống văn hóa - du lịch của Cao Bằng, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa các dân tộc vùng cao.
