Vụ đông xuân 2025-2026, TP Cần Thơ xuống giống trên 312.600 ha. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện còn khoảng 94.450 ha lúa chưa thu hoạch, ước sản lượng khoảng 650.000 tấn. Dự kiến đầu tháng 5/2026, việc thu hoạch sẽ hoàn thành.
Áp lực “giải phóng” lượng lúa lớn trong thời gian ngắn đặt ra bài toán khó về thu mua tạm trữ lúa cho Cần Thơ. Hiện nay, phần lớn các doanh nghiệp lúa gạo trên địa bàn có quy mô vừa và nhỏ. Đồng nghĩa năng lực tài chính hạn chế, dẫn đến thu mua lúa chậm, chưa theo kịp tiến độ thu hoạch.
Vụ đông xuân 2025-2026, TP Cần Thơ đã và đang bước vào giai đoạn thu hoạch, tiến độ đạt hơn 70%, áp lực thu mua tạm trữ lúa không còn nhiều. Ảnh: Kim Anh.
Tại buổi làm việc sáng ngày 15/4, giữa lãnh đạo TP Cần Thơ và một số doanh nghiệp thu mua, xuất khẩu gạo do Phó Chủ tịch UBND thành phố Vương Quốc Nam chủ trì, nhiều doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn về vốn nếu tăng cường thu mua tạm trữ lúa.
Ông Lưu Minh Đức - thành viên HĐQT Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung Thạnh cho rằng, để mua tạm trữ lúa trong nông dân, doanh nghiệp không đủ nguồn lực tài chính. Do đó cần giải pháp hỗ trợ từ phía các ngân hàng.
“Hiện nay vào chính vụ, không thể nào các doanh nghiệp kịp thu mua. Ngoài đồng còn rất nhiều lúa, bà con nông dân có người cắt tầm 5-7 ngày, có người chưa cắt, có bà con để lúa ngã luôn, máy móc không vào cắt được. Khi đùng một khâu là đùng hết cả chuỗi”, ông Đức cho biết.
Đồng quan điểm trên, anh Lê Hữu Lộc - Phó Giám đốc Công ty TNHH Lương thực Phước Lộc Thịnh chia sẻ, nhu cầu của thị trường xuất khẩu chưa đủ lớn để doanh nghiệp có thể tăng giá thu mua lúa cho bà con nông dân. Trong khi đó, để thu mua tạm trữ lúa khối lượng lớn, cần nguồn vốn khá mạnh, vượt khả năng của nhiều doanh nghiệp.
Để thu mua tạm trữ lúa khối lượng lớn, doanh nghiệp buộc phải tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng. Ảnh: Kim Anh.
Giám đốc Công ty cổ phần Chế biến lương thực Hiệp Tài Phát - ông Trần Quốc Phương kiến nghị, ngân hàng xem xét tăng hạn mức vay ngắn hạn để doanh nghiệp thu mua tạm trữ lúa trong cao điểm vụ đông xuân và có thể điều chỉnh giảm khi qua vụ. Cách làm này có thể hỗ trợ doanh nghiệp kịp thời thu mua tạm trữ lúa, giảm áp lực cho nông dân.
Lý giải vấn đề này, ông Trần Quốc Hà - Quyền Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 14 cho biết, hiện nhu cầu tín dụng của doanh nghiệp ngành lúa gạo chủ yếu là vốn vay tức thời để thu mua tạm trữ lúa.
Tuy nhiên, nếu muốn tiếp cận nguồn vốn này, doanh nghiệp phải có kế hoạch cụ thể, không phải “nói hôm nay là ngày mai có thể vay được”. Theo ông, với đặc thù nhu cầu vốn lớn, nhiều khoản vay vượt thẩm quyền phê duyệt của các chi nhánh, buộc phải trình lên Hội sở. Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch vốn ngay từ đầu năm, nêu rõ nhu cầu, quy mô để ngân hàng chủ động xem xét.
Quyền Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 14 Trần Quốc Hà làm rõ vấn đề tiếp cận tín dụng thu mua tạm trữ lúa gạo. Ảnh: Kim Anh.
Ông Hà cho biết: “Mỗi ngân hàng có quy định cụ thể về hạn mức mà Giám đốc chi nhánh có thể phê duyệt. Doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch cụ thể, nhu cầu vốn bao nhiêu… Giả sử đầu năm doanh nghiệp chỉ có nhu cầu khoảng 200 tỷ đồng và đã được phê duyệt kế hoạch. Bây giờ tăng lên 300 tỷ đồng thì phải trình, nên phải có độ trễ và cần thời gian”.
Thông tin từ Ngân hàng Nhà nước Khu vực 14, đơn vị đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng, triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp ngành lúa gạo. Trong đó, tiếp tục áp dụng trần lãi suất cho vay ngắn hàng thấp hơn mức 4%/năm như hiện nay. Đồng thời, làm việc với các ngân hàng thương mại lớn, có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn cao điểm thu hoạch lúa hiện nay.
Đến cuối tháng 3/2026, dư nợ xuất khẩu lúa gạo của TP Cần Thơ đạt 3.739 tỷ đồng, giảm gần 20% so với cuối năm 2025 và giảm gần 3% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do sụt giảm mạnh của tín dụng khâu thu mua, tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Vương Quốc Nam ghi nhận những kiến nghị của doanh nghiệp và chỉ đạo các giải pháp thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới. Ảnh: Kim Anh.
Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Vương Quốc Nam đề nghị Ngân hàng Nhà nước Khu vực 14 chỉ đạo các tổ chức tín dụng tạo điều kiện tốt nhất trong việc cấp tín dụng cho vay thu mua tạm trữ lúa và xuất khẩu gạo.
Đối với doanh nghiệp, ông đề nghị phải chú trọng cơ cấu lại năng lực tài chính, công nghệ và nhân lực; tăng cường liên kết với các HTX để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và bền vững. Đặc biệt, trong kế hoạch sản xuất kinh doanh phải gắn với phương án vốn tín dụng từng giai đoạn.
TP Cần Thơ hiện có 35 doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. 3 tháng đầu năm 2026, sản lượng gạo xuất khẩu của thành phố đạt gần 518 nghìn tấn, với kim ngạch ước đạt 248,5 triệu USD, tăng hơn 8% so với cùng kỳ.
